TPAO’nun Trakya hamlesi, petrol ve doğal gaz altyapısı için acele kamulaştırma kararı

Deniz DALLI

Türkiye son yıllarda doğal gaz denildiğinde Karadeniz’e odaklandı.

Sakarya Gaz Sahası’nın devreye girmesiyle birlikte Türkiye’nin yerli doğal gaz üretiminin ağırlık merkezi de denize kaydı. 2026’nın ilk altı ayında Türkiye’de 1 milyar 641 milyon metreküp doğal gaz üretildi; bunun yüzde 92’si Sakarya Gaz Sahası’ndan geldi.

5 Eylül sabahı Resmî Gazete’de yayımlanan bir Cumhurbaşkanı Kararı, Türkiye’nin çok daha eski doğal gaz üretim merkezi Trakya’yı yeniden gündeme taşıdı.

KARARDA SADECE SONDAJ KUYUSU YOK

11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın başlığı oldukça uzun.

Ama içindeki kelimeler önemli.

Karar, TPAO’nun “Trakya Petrol ve Doğal Gaz Arama ve Üretim Projesi” kapsamında ruhsat alanlarında ihtiyaç duyacağı bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasını öngörüyor.

Sayılan kullanım alanları ise yalnızca sondaj lokasyonlarından ibaret değil.

Lokasyon alanları ve yolları, petrol ve doğal gaz boru hatları, enerji nakil hatları, üretim kampları, idari kampüs alanları ve depolama tesisleri de karar kapsamında.

İşte kararı sıradan bir “yeni kuyu açılacak” kararından ayıran nokta da burada başlıyor.

Çünkü sondaj bir arama faaliyetidir.

Boru hattı, üretim kampı ve depolama tesisi ise hidrokarbonun bulunması halinde onu üretmek, taşımak ve işletmek için ihtiyaç duyulan yüzey altyapısının parçalarıdır.

Ancak önemli bir ayrımı baştan koymak gerekiyor:

11738 sayılı karar, Trakya’da yeni bir doğal gaz veya petrol rezervi bulunduğunu göstermiyor.

Karardan böyle bir sonuç çıkarmak mümkün değil.

Kararın gösterdiği şey, TPAO’nun mevcut ve gelecekteki arama-üretim faaliyetlerinde ihtiyaç duyabileceği arazi ve altyapı süreçlerinin hızlandırılması.

SON AYLARDA TRAKYA’DA KUYU HAREKETLİLİĞİ VAR

Patronlar Dünyası’nın resmi ÇED kayıtları üzerinde yaptığı tarama ise kamulaştırma kararının bölgede art arda gelen sondaj hazırlıklarının yaşandığı bir döneme rastladığını gösteriyor.

Mart ayında TPAO’nun Tekirdağ Saray’daki Bozoba-1 doğal gaz arama ve çıkarma projesi için çevresel değerlendirme süreci olumlu sonuçlandı. Kuyu, AR/TPO/K/F19-B2 ruhsat alanında bulunuyor.

Haziran ayında ise Tekirdağ Ergene’deki Karatepe Ergene-1 kuyusu gündeme geldi. TPAO’nun yaklaşık 14 bin 920 metrekarelik alanda doğal gaz arama ve çıkarma faaliyeti için başlattığı ÇED süreci daha sonra mevzuat hükümleri kapsamında sonlandırıldı.

2025 sonunda yine Ergene’deki Yukarısevindik-1 doğal gaz arama ve çıkarma faaliyeti için çevresel değerlendirme olumlu sonuçlanmıştı.

TPAO’nun faaliyetleri Tekirdağ ile de sınırlı değil.

Gelibolu’da Çimpe sahasında ve Trakya Havzası’nın farklı noktalarında yeni arama projeleri de son dönemde gündeme geldi.

Bu tablo, 5 Eylül’deki kararın tek bir sondaj kuyusuna ilişkin münferit bir arazi işlemi olarak okunmasını zorlaştırıyor.

TRAKYA TÜRKİYE’NİN ESKİ GAZ MERKEZİ

Aslında TPAO için Trakya yeni bir bölge değil.

Tam tersine Türkiye’nin kara doğal gaz tarihinin en eski merkezlerinden biri.

TPAO, Trakya Havzası’ndaki çalışmalarına 1960 yılında Uluman-1 kuyusu ile başladı. Ekonomik anlamdaki ilk doğal gaz keşifleri 1970’te Hamitabat ve Kumrular sahalarında yapıldı.

Karadeniz gazının üretime alınmasından önce Trakya, Türkiye’nin yerli doğal gaz üretiminde olağanüstü ağırlığa sahipti.

Örneğin 2022’de TPAO’nun doğal gaz üretiminin yüzde 99’u Trakya’dan karşılandı.

2023’te Sakarya Gaz Sahası üretime başladıktan sonra bile TPAO doğal gaz üretiminin yüzde 47,2’si Trakya Bölgesi’nden geldi. Sakarya Gaz Sahası’nın aynı yılki payı yüzde 48,3’tü.

Dolayısıyla Trakya küçük ve terk edilmiş bir arama sahası değil; Türkiye’nin onlarca yıllık kara gazı altyapısının bulunduğu olgun bir üretim havzası.

BUGÜN TABLO DEĞİŞTİ

Sakarya Gaz Sahası’nın yükselişiyle dengeler hızla değişti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre Türkiye 2025 yılında yaklaşık 3,11 milyar metreküp doğal gaz üretirken 58,34 milyar metreküp doğal gaz ithal etti. Türkiye’nin doğal gazda ithalat bağımlılığı hâlâ yaklaşık yüzde 95 düzeyinde.

2026’nın ilk yarısında ise doğal gaz üretiminin yüzde 92’si artık Sakarya Gaz Sahası’ndan geliyor.

Bu nedenle Trakya’dan çıkabilecek her ilave metreküp gaz, Karadeniz ölçeğinde olmasa bile enerji denkleminde önem taşıyor.

Üstelik Trakya’nın bir avantajı var:

Burada sıfırdan bir hidrokarbon bölgesi yaratılmıyor.

TPAO’nun yıllardır işlettiği kuyular, proses tesisleri, depolama ve taşıma altyapısı mevcut. Kurumun kendi ihale dokümanlarında dahi Hamitabat, Adatepe, Karaçalı, Karatepe, Değirmenköy, Silivri ve çok sayıda başka üretim ve proses tesisi tek tek sıralanıyor.

Bu nedenle yeni ve ekonomik bir keşfin mevcut altyapıya bağlanması, tamamen bakir bir sahada sistem kurmaya göre farklı bir yatırım denklemine sahip.

TPAO, Trakya’daki petrol ve doğal gaz faaliyetlerinde yalnız sondaj noktalarının değil, arama ile üretim arasındaki bütün fiziksel altyapının arazi ihtiyacını hızlandıracak bir hukuki mekanizma elde etti.

Türk Petrol Kanunu da petrol hakkı sahiplerinin ihtiyaç duyduğu araziler için Kamulaştırma Kanunu’nun 27’nci maddesi kapsamında acele kamulaştırma yapılmasına imkân tanıyor.

Dolayısıyla burada mucizevi bir rezerv ilanı yok.

Ama birbirini takip eden üç ayrı veri var:

Yeni kuyular planlanıyor.

Mevcut üretim havzasında arama faaliyetleri sürüyor.

Ve şimdi yolundan boru hattına, üretim kampından depolama tesisine kadar uzanan altyapı için kamulaştırma süreci hızlandırılıyor.

Bunların hiçbiri tek başına “Trakya’da büyük keşif yapıldı” demeye yetmez.

Ama hepsi birlikte başka bir soruyu sormayı hak ediyor.

TPAO, Türkiye’nin 56 yıllık doğal gaz havzası Trakya’da yeni bir üretim dönemine mi hazırlanıyor?

Bu sorunun cevabı Resmî Gazete’de yok.

Fakat bugün yayımlanan karar, cevabı aranması gereken yeni belgeyi ortaya koydu.

patronlardunyasi.com