102 bin kişi çalıştığı, 1100 şirketin faaliyet gösterdiği İstanbul Havalimanı, 5 yılda 1,2 milyar euro yatırım yapacak

Necla DALAN

İstanbul Havalimanı işletmecisi İGA, Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI World) tarafından düzenlenen "Dünya Havalimanları Deneyim Zirvesi 2026"da küresel havacılığın liderlerini İstanbul'da bir araya getirdi.
 
800’ün üzerinde kişinin katıldığı zirvenin dün akşam gala yemeği vardı. Çırağan Sarayı’nda Boğaz’ın eşsiz manzarasında yapılan galada yabancı katılımcıların masalarına geçmesi epey zor oldu. Çünkü büyülü atmosferde her köşede fotoğraflar, selfie’ler çektirdiler. 

Anadolu Rhythms’ın Ege’den Karadeniz’e Türkiye’nin dört bir yanından danslarıyla başlayan yemekte konuşmalar yapıldı, başarılı havalimanları ödüllerini aldı. 

Birkaç gazeteci arkadaşımla birlikte ben de davetliler arasındaydım. İGA CEO Selahattin Bilgen, bir ara masamıza geldi ve havalimanıyla, sektörle ilgili önemli bilgiler verdi. 

Örneğin yolcu sayısında Londra Heatrow’u, kargoda Frankfurt’u geride bırakıp Avrupa’nın zirvesine yerleşen İstanbul Havalimanı, hizmete girdiği 7 yılda ülke büyümesine yüzde 3 katkı sağlamış. Bilgen, “Yapılan bağımsız bir araştırmaya göre, havacılık bağlantısındaki yüzde 10’luk artış GSMH’yi yüzde 0,5 oranında büyütüyor. İGA İstanbul Havalimanı’yla bağlantılı doğrudan ve dolaylı ekonomik faaliyetlerin 2024 itibarıyla Türkiye ekonomisine katkısı 24,2 milyar dolara (21 milyar euro), diğer bir ifadeyle milli gelirin yaklaşık yüzde 2,2’sine ulaştı. İGA İstanbul Havalimanı’nın açıldığı günden bu yana millî ekonomiye sunduğu katkı da her geçen yıl yükseliyor. İstanbul Havalimanı’nın bağlantı gücü yüzde 60 arttı” diye açıklıyor bu durumu…

2030’A KADAR 1.2 MİLYAR EURO YATIRIM PLANI

Savaşlar, krizler bu yıla damgasını vurdu ama Bilgen yolcu sayısını yüzde 2 artırma başarısını gösterdiklerini anlattı. 

İstanbul Havalimanı’ndan 147 ülke, 346 noktaya uçuluyor.  Bilgen’in verdiği bilgiye göre dördüncü pist bu ay açılacak. “DHMİ testleri yapılıyor şu anda… Dördüncü piste 890 milyon euro yatırım yaptık. Havalimanında 2030 yılına kadar 1.2 milyar euro yatırım planımız var” diyor.  

HAVALİMANI DEĞİL ADETA BİR ŞEHİR

Sohbetimizde benim en çok ilgimi çeken havalimanında çalışanların ve şirketlerin sayısı oldu. Bilgen’in verdiği bilgiye göre İstanbul Havalimanı’nda 102 bin kişi çalışıyor. Yeme içmeden THY’ye 1100 şirket var. Taksiciler, tedarikçiler gibi dolaylı çalışanlarla rakam 300 bini buluyor. 2030’da 450 bine çıkması öngörülüyor.

Bu rakamlar çok etkileyici. Çünkü dünyada nüfusu bu kadar olmayan ülkeler var. İnternetten araştırdığım kadarıyla Monako’nun nüfusu yaklaşık 39 bin kişi. San Marino’nun nüfusu yaklaşık 33 bin, Liechtenstein’ın nüfusu yaklaşık 39 bin, Andorra nüfusu yaklaşık 79 bin kişi. 

NÜFUSU 100 BİNİN ALTINDA ÜÇ İLİMİZ VAR

Bir de Türkiye’ye baktım. Türkiye'de toplam nüfusu 100 binin altında olan üç il; hiçbir ilçesinin nüfusu 100 bini aşmayan 8 ilimiz var. Bayburt’un yaklaşık 83 bin, Tunceli’nin 85 bin, Ardahan’ın 90 bin nüfusu var. Ardahan, Artvin, Bayburt, Bilecik, Çankırı, Gümüşhane, Sinop ve Tunceli illerinde ise nüfusu 100 bini geçen ilçe yok.

“BAZEN FAZLA KORUYUCU DAVRANIYORUZ”

Selahattin Bilgen’le sohbetimize geri dönersek, çarpıcı bazı bölümler şöyle: 
•    İstanbul Havalimanı’nda 117 tarifeli hava yoluna ev sahipliği yapıyoruz. Kargo ve charter’lar eklenince 190 oluyor. Zaten İstanbul’a uçmayan hava yolu sayısı çok az. 
•    (Yeni havayoları gelecek mi sorusuna cevaben) Air Transat'ın İstanbul'a getirilmesi için yoğun çalışma yürütüldü; şirketin uçuşa başlaması trafik haklarının genişlemesine katkı sağladı. İstanbul’a gelen Kanada yolcusunun yüzde 50’si aktarmalı geliyor. Bu arzın yetersiz olduğunun işareti. Potansiyel olduğunu gösteriyor. Aşırı korumacı bir yaklaşım, yeni hava yollarının gelişini engelleyebilir ve trafiği rakip merkezlere yönlendirebilir. 
•    Savaş öncesi Orta Doğu'ya günlük 220 ila 240 arasında uçuş gerçekleştirilmekteydi. Hava sahası kapandığında 200-220 uçuş kaybettik. İptallerin önemli bir kısmı normale döndü. (Birkaç gün öncesine kadar) Orta Doğu’dan günlük 180 civarında uçuşumuz devam ediyordu. 

•    İstanbul, Ortadoğu’nun dünyaya açıldığı kapı. Global oyuncu olunca global yolcu daralması bizi de etkiliyor. Ama İstanbul hakikaten güvenilir liman. Doğu-Batı eksenli uçuşlarda doluluk oranlarımız çok arttı. Rakiplere göre daha iyi kompanse edebiliyoruz.    
KANYE WEST VE TARKAN JETEX’İ KULLANDI

•    Jetex (JETEX-İGA Genel Havacılık Terminali, 60 milyon euroya yapıldı, haziranda açıldı) fena gitmiyor. Hedef kitle yine Ortadoğululardı. Şu an çok değil ama beklediğimize yakın rakamlara geldik. Jetex bir prestij meselesi ve o anlamda iyi gidiyor. Tarkan kullandı, Kanye West kullandı İstanbul Konseri için geldiğinde. Bu da İstanbul ve Türkiye imajı açısından pozitif etki yaratıyor.

HEATROW’A İSTANBUL İLE BASKI YAPIYORLAR

•    Yolcu sayısında Avrupa’da birinciyiz, dünyada 6 ile 7 arasında gidip geliyoruz. Bu yıl 86 milyon yolcuyu yakalarız, hatta geçeriz. Geçen yıl 84.5 milyondu. Bu yıl aslında hedefimiz 89 milyondu. Heatrow’u yolcu sayısında geçtik. 20 yıldır Avrupa’da birinciydi. İstanbul’un başarısını yeni pist için baskı unsuru olarak kullanıyorlar İngiltere’de… İstanbul’da havayolu şirketleri için havalimanı maliyetleri Heatrow’un yarısından daha düşük. Temellerimiz sağlam olduğu için konjonktürel şartlar düzeldiğinde yolcu fazlasıyla geri gelecek. 

HAVALİMANINA DESTEK KATLANDI

•    Açıldığı zaman ilk başlarda havalimanını destekleme oranı yüzde 59’du. Şimdi yüzde 91’e çıktı. 7 yılı geride bıraktık. Bu 7 yılın 3 senesi pandemide geçti. Rusya-Ukrayna savaşı, Körfez Savaşı, Trump’unu başkanlığı ve tarifeler yaşadık. Buna rağmen büyüyoruz. Geçen yıl etki analizi yayınladık. Ekonomiye katkı 21 milyar euroydu o günkü rakamlara göre.  Doğrudan ve dolaylı iş gücüne katkısı yaklaşık 300 bin.

“KARGO İÇİN DE MERKEZ OLABİLİRİZ”

•    İGA İstanbul Havalimanı geçen yıl 2 milyon tonun üzerinde hava kargo elleçleyerek Frankfurt'u geçti ve Avrupa'da birinci sıraya yükseldi. Uzun yıllar Avrupa hava kargo lideri olan Frankfurt'un geride bırakılması, İstanbul'un lojistik merkez olma yolundaki en somut göstergelerden biri.
•    Hong Kong'un yaklaşık 5 milyon tonluk elleçleme hacmi, İstanbul'un küresel ölçekte ulaşabileceği seviye açısından önemli bir karşılaştırma noktası niteliğinde. İstanbul Havalimanı'ndaki mevcut ve planlanan altyapı, yıllık 5 milyon tona kadar kargo kapasitesini destekleyebilecek nitelikte. İleriye dönük baktığımızda bu bizim için önemli bir hedef. 

KİRADA AKSAMA YOK, HALKA ARZ PLANI YOK

•    Yıllık kira ödemelerinde bir aksama yok; garanti üzeri ödemeler ile DHMİ'ye yapılan doğrudan ödemeler de var. Geçen yıl DHMİ'ye toplam 1 milyar 160 milyon euro ödeme yapıldı. Bu tutar, Türkiye'nin en büyük kurumlar vergisi mükellefinin ödediği miktarın 2 katı. Kira bedeli 886 milyon euro+KDV.
•    Başarıda sadece işletmecinin değil; emniyet, pasaport polisi, gümrük, kargo birimleri, DHMİ ve diğer kurumların yüksek tempoya uyumuyla ortaya çıkan ortak katkı söz konusu.

•    Kısa vadede halka arz planımız yok.

patronlardunyasi.com