ABD, İranlı Mahan Air’e hizmet verdiğini ileri sürdüğü üç Türk şirketini yaptırım listesine aldı

Toygun ATİLLA

ABD’nin İran’a yönelik yaptırım dalgasında bu kez Türkiye’den üç şirket var.

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi OFAC, 8 Eylül’de İran’ın havacılık sektörünü hedef alan yeni yaptırım paketini açıkladı.

Toplam 36 hedefin bulunduğu pakette 27 İranlı havayolunun yanı sıra İran’ın yaptırım altındaki havayolu şirketi Mahan Air’e hizmet verdiği öne sürülen yabancı şirketler de yer aldı.

Türkiye’den üç şirket listeye girdi:

Sky Phoenix Hava Yolları Taşımacılığı Ticaret Limited Şirketi,

S Sistem Lojistik Hizmetleri A.Ş.,

Mes Kargo Taşımacılık Turizm ve Dış Ticaret Limited Şirketi.

OFAC kayıtlarında üç Türk şirketinin de Mahan Air ile bağlantılı olduğu belirtiliyor

Ancak her biri hakkındaki yaptırım gerekçesi farklı.

ÜÇ BOEING 777’NİN İZİ TÜRKİYE’YE UZANDI

Dosyanın en dikkat çekici bölümü Sky Phoenix.

ABD Hazine Bakanlığı’na göre Mahan Air, 2026 yazında en az üç Boeing 777 uçağını filosuna kattı.

ABD makamlarının iddiasına göre emekliye ayrılmış bir filodan gelen ABD menşeli uçaklar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinden Mahan Air’e aktarıldı.

Uçakların BAE merkezli ECT Aviation Support’tan geçerken geçici tesciller aldığı belirtiliyor.

ABD Hazine Bakanlığı, bu transferde iki şirketin aracılık yaptığını ileri sürüyor:

BAE merkezli ECT Aviation Support ve İzmir merkezli Sky Phoenix.

OFAC’ın resmi kayıtlarına göre Sky Phoenix 29 Temmuz 2024’te kuruldu.

Şirket, Mahan Air’e maddi veya teknolojik destek, mal ya da hizmet sağladığı gerekçesiyle yaptırım listesine alındı.

Burada hukuki sınırı özellikle çizmek gerekiyor.

Sky Phoenix’in üç Boeing 777’nin Mahan Air’e aktarılmasında rol oynadığı, ABD Hazine Bakanlığı’nın yaptırım kararına dayanak yaptığı iddiadır. Türkiye’de bu konuda verilmiş bir mahkûmiyet kararı değildir.

İKİNCİ TÜRK ŞİRKETİNDE İHA PARÇASI İDDİASI

OFAC’ın Türkiye dosyasındaki ikinci şirket S Sistem Lojistik Hizmetleri A.Ş.

ABD Hazine Bakanlığı, şirketin Mahan Air adına İran’a gönderilen bazı sevkiyatları koordine ettiğini ileri sürüyor.

Dikkat çekici olan ise sevkiyatların içeriği.

OFAC açıklamasında bunlar arasında insansız hava aracı (UAV/İHA) parçaları ile endüstriyel ekipman bulunduğu belirtiliyor.

S Sistem de Mahan Air’e destek sağladığı gerekçesiyle yaptırım kapsamına alındı.

Ancak ABD açıklamasında İHA parçalarının üreticisi, teknik özellikleri veya nihai kullanım amacı açıklanmıyor.

Bu nedenle buradan “Türkiye’den İran’a askeri İHA parçaları gönderildi” sonucunu çıkarmak için henüz yeterli veri yok.

MAHAN AIR’İN SATIŞ ACENTESİ DE LİSTEDE

Üçüncü şirket ise İstanbul merkezli Mes Kargo.

OFAC’ın kayıtlarına göre 25 Ağustos 2003’te kurulan şirket, Mahan Air’in genel satış acentesi olarak faaliyet gösteriyor.

ABD Hazine Bakanlığı, Mes Kargo’nun Mahan Air adına sevkiyatları da koordine ettiğini belirtiyor.

Genel satış acenteleri havayollarına satış ve müşteri desteğinin yanı sıra nakliye şirketleri ve göndericilerle koordinasyon gibi hizmetler verebiliyor.

Mes Kargo da Mahan Air’e sağladığı hizmetler gerekçe gösterilerek yaptırım listesine alındı.

DÖRT GÜN ÖNCE DE TÜRK YATIRIM BANKASI LİSTEYE GİRDİ

Aslında üç şirketle ilgili karar, Türkiye açısından tek başına okunmamalı.

Çünkü sadece dört gün önce, 4 Eylül’de, ABD Hazine Bakanlığı’nın başka bir Türkiye dosyası vardı.

Bu kez konu havacılık ya da lojistik değil, bankacılıktı.

OFAC, İstanbul merkezli Golden Global Yatırım Bankası A.Ş. ile bankanın kontrolündeki Golden Global Varlık Kiralama A.Ş. ve Golden Global Portföy Yönetimi A.Ş.’yi yaptırım listesine aldı.

ABD Hazine Bakanlığı, Golden Global Yatırım Bankası’nın İran bağlantılı on milyonlarca dolarlık işlemleri kolaylaştırdığını ve İran’a uluslararası para transferinde kullanılabilecek muhabir bankacılık erişimi sağladığını ileri sürdü.

Banka ve iştirakleri bu gerekçelerle OFAC’ın SDN listesine girdi.

Bu iddiaların da ABD Hazine Bakanlığı’nın yaptırım gerekçeleri olduğunu ve Türkiye’de verilmiş bir mahkeme hükmü niteliği taşımadığını belirtmek gerekiyor.

DÖRT GÜNDE FİNANSTAN HAVACILIĞA

İki karar yan yana konulduğunda ise ortaya dikkat çekici bir tablo çıkıyor.

4 Eylül:

Bir Türk yatırım bankası ve iki iştiraki.

8 Eylül:

Türkiye merkezli üç havacılık ve lojistik şirketi.

İki ayrı dosyanın ortak noktası İran.

İkinci dosyanın merkezinde ise uzun yıllardır ABD yaptırımları altında bulunan İranlı Mahan Air var.

Mahan Air, İran merkezli özel bir havayolu şirketi. ABD, şirketi 2011 yılında İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü’ne finansal, maddi ve teknolojik destek sağladığı gerekçesiyle yaptırım kapsamına almıştı.

Washington’ın İran’a yönelik son yaptırım hamlesinde Türkiye bağlantılı finans, havacılık ve lojistik kanallarının dört gün arayla iki ayrı dosyada karşıya çıkması açısından da önemli.

OFAC LİSTESİNE GİRMEK NE ANLAMA GELİYOR?

Kararın ekonomik tarafı da en az iddialar kadar önemli.

OFAC yaptırımları sonucunda listelenen şirketlerin ABD’de bulunan veya ABD’li kişilerin kontrolünde bulunan malvarlıkları bloke ediliyor.

ABD kişileri ve şirketleri de genel olarak bu kuruluşlarla işlem yapamıyor.

Üstelik yaptırımların etkisi ABD sınırlarıyla sınırlı kalmayabiliyor.

ABD Hazine Bakanlığı, belirli işlemlerde yaptırım uygulanan kişi veya şirketler adına önemli işlemler gerçekleştiren yabancı finans kuruluşlarının da ikincil yaptırım riskiyle karşılaşabileceğini açıkça belirtiyor.

Bu durum üç Türk şirketinin Türkiye’deki faaliyetlerinin otomatik olarak durdurulduğu ya da Türkiye’deki banka hesaplarının kendiliğinden bloke edildiği anlamına gelmiyor.

Ancak dolar üzerinden işlemler, muhabir bankacılık, uluslararası sigorta, leasing ve küresel tedarik ilişkileri açısından OFAC listesine girmek önemli sonuçlar yaratabilecek bir gelişme.