Borsanın halka açıklık haritası değişti, 247 şirkette oran geriledi

Borsa İstanbul’da şirketlerin halka açıklık haritası yeniden çiziliyor.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun 8 Eylül 2026 tarihli ve 2026/57 sayılı bülteninde yayımlanan iki ayrı ilke kararı, hem pay sahipliği bildirimlerinde hem de fiili dolaşım hesabında önemli değişiklikler getirdi.

İlk değişiklik pay sahipliği bildirimlerinde.

SPK, 11 Eylül 2026 gün sonundan itibaren borsada işlem gören şirketlerde pay veya oy haklarının belirli oranlara ulaşması ya da bu oranların altına düşmesi halinde yapılacak açıklamalarda alt sınırı yüzde 3’e çekti.

İkinci ve borsa şirketlerinin rakamlarını doğrudan etkileyen değişiklik ise fiili dolaşım hesabında yapıldı.

SPK, “fiili dolaşımdaki pay” kavramını Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda işlem gören şirketlerin halka açıklık oranlarını gösteren bir kavram olarak tanımladı. Yeni yönteme göre fiili dolaşımdaki pay adedi ve oranı, 11 Eylül’den itibaren geçerli olmak üzere MKK tarafından günlük hesaplanıp kamuya açıklanıyor.

247 ŞİRKETTE ORAN GERİLEDİ

Yeni yöntemin ilk büyük etkisi MKK verilerinde görüldü.

MKK’nın 10 Eylül tarihli eski yöntem verileri ile 11 Eylül’den itibaren geçerli yeni yöntem verileri üzerinden yapılan piyasa karşılaştırmasına göre, her iki raporda ortak bulunan 630 şirketin 247’sinde fiili dolaşım oranı geriledi.

40 şirkette oran yükselirken 343 şirkette değişiklik görülmedi.

Burada önemli bir ayrıntı var: 247 rakamı MKK’nın açıkladığı toplu bir istatistik değil, MKK’nın şirket bazındaki verilerinin karşılaştırılmasıyla elde edilen piyasa hesabı.

FUZUL GYO’DA 20,5 PUANLIK DEĞİŞİM

En büyük değişiklik Fuzul GYO’da görüldü.

Şirketin fiili dolaşım oranı yüzde 34,86’dan yüzde 14,36’ya indi. Böylece fiili dolaşım oranındaki değişim 20,50 puan oldu.

Manas Enerji’de oran yüzde 92,71’den yüzde 73,77’ye gerileyerek 18,94 puan düştü.

LDR Turizm’de yüzde 30,90’dan yüzde 12,52’ye gerilemeyle 18,38 puanlık; Blume Metal Kimya’da yüzde 74,05’ten yüzde 55,73’e gerilemeyle 18,32 puanlık düşüş yaşandı.

Trend GYO’da düşüş 18,12 puan, İnfo Yatırım’da 17,79 puan, GSD Holding’de 13,66 puan olarak hesaplandı.

Ostim Endüstriyel Yatırım’da 10,77, Odine Teknoloji’de ise 9,93 puanlık gerileme görüldü.

Toplam 112 şirketteki düşüş 1 puan veya daha fazla olurken, sekiz şirkette gerileme 10 puanı aştı.

247 ŞİRKETİN HİSSESİ ORTADAN KAYBOLMADI

Tablonun en kritik noktası ise burada.

Fiili dolaşım oranlarının düşmesi, 247 şirkette yatırımcıların bir gecede milyarlarca hisse sattığı ya da patronların piyasadan hisse topladığı anlamına gelmiyor.

Değişimin önemli bölümü SPK’nın “hangi hisseler fiili dolaşımda sayılır?” sorusuna verdiği cevabın değişmesinden kaynaklanıyor.

Yeni hesaplamada kamu tüzel kişilerinin mülkiyetindeki paylar; şirketin, şirket kurucularının ilişkili kuruluşlarının ve konsolidasyona tabi şirketlerin sahip olduğu paylar; geri alınmış paylar ve şirket sermayesinin yüzde 10 veya daha fazlasına sahip ortakların hisseleri fiili dolaşım dışında tutuluyor.

Yönetim ve denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve belirlenen üst düzey yöneticilerin payları ile şirket sandık ve vakıflarının hisseleri de hesabın dışında.

Belirli teminatlı paylar, hukuken alım satımı kısıtlanmış paylar, yasaklı ve hacizli hisseler ile yurt dışı piyasalarda işlem gören paylar da fiili dolaşıma dahil edilmiyor.

PATRONUN DOLAYLI HİSSESİ DE HESABA GİRDİ

Yeni sistemin en dikkat çekici bölümlerinden biri dolaylı sahiplik.

Fiili dolaşım hesabı dışında kalan pay sahiplerinin serbest veya serbest özel fonlar ile Borsa İstanbul’da işlem gören başka halka açık şirketler üzerinden dolaylı olarak sahip oldukları ihraççı paylarının ilgili sahiplik oranına karşılık gelen bölümü de fiili dolaşım dışında tutulabilecek.

Ayrıca bir kişinin şirket sermayesinin yüzde 10 veya daha fazlasına sahip olup olmadığı belirlenirken, serbest fonlar ve halka açık şirketler üzerinden sahip olduğu dolaylı paylar da ilgili sahiplik oranları ölçüsünde dikkate alınacak.

Böylece yeni sistem yalnızca “hisse hangi hesapta duruyor?” sorusuna değil, bazı durumlarda “bu hissenin arkasındaki ekonomik sahiplik kime uzanıyor?” sorusuna da bakıyor.

BIST 100 İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?

Fiili dolaşım oranı yalnızca şirketlerin halka açıklığını gösteren bir istatistik değil.

Borsa İstanbul’un piyasa değeri ağırlıklı pay endekslerinde fiili dolaşımdaki payların piyasa değeri hesaplamanın temel unsurlarından biri.

Borsa İstanbul’un kendi açıklamasına göre bu endekslerde payların endeks içindeki ağırlıkları, fiyat hareketlerinin yanı sıra fiili dolaşımdaki payların piyasa değerini artıran veya azaltan nedenlerle de değişebiliyor.

Bu nedenle yeni oranlar bazı şirketlerin endeks hesaplamalarındaki ağırlığını etkileyebilecek nitelikte.

BIST 30, BIST 50 ve BIST 100 kapsamındaki şirketlerin belirlenmesinde Borsa İstanbul’un kural seti, değerleme dönemi ve ilgili kriterleri birlikte uygulanıyor. Mevcut BIST 30, BIST 50 ve BIST 100 dönemi 1 Temmuz-30 Eylül 2026 tarihlerini kapsıyor.

Dolayısıyla yeni fiili dolaşım oranlarının şirketlerin endeks ağırlıklarına ve gelecek dönem endeks kompozisyonuna etkisi ayrıca hesaplanmak zorunda.

BORSANIN SAHİPLİK FOTOĞRAFI NETLEŞİYOR

SPK’nın düzenlemesi iki önemli değişikliği aynı anda getiriyor.

Bir tarafta pay sahipliği bildirimlerinde alt sınır yüzde 3’e inerken diğer tarafta doğrudan ve belirli dolaylı sahipliklerin fiili dolaşım hesabındaki yeri yeniden tanımlanıyor.

İlk sonuç, yüzlerce şirketin fiili dolaşım oranının yeniden hesaplanması oldu.

Ancak asıl sonuç önümüzdeki dönemde ortaya çıkacak.

Çünkü artık Borsa İstanbul’da yalnız şirketlerin ne kadarının halka açık olduğu değil, halka açık görünen hisselerin ne kadarının gerçekten fiili dolaşımda kabul edildiği daha ayrıntılı bir hesaplamaya tabi.

patronlardunyasi.com