Türkiye ile Suudi Arabistan arasında haziranda imzalanan demiryolu işbirliği mutabakatına Riyad'dan kabine onayı geldi

Burak ARTUNER

Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki demiryolu işbirliğinde yeni bir aşamaya geçildi. Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, iki ülke arasında demiryolu alanında işbirliğini öngören mutabakat zaptını onayladı. Veliaht Prens Muhammed bin Selman başkanlığında Riyad'da gerçekleştirilen kabine toplantısında alınan karar, Suudi Arabistan'ın resmi haber ajansı SPA tarafından duyuruldu.

Ancak bu onayın arkasında yalnızca iki ülkenin demiryolu sektöründe teknik işbirliği yapması yok. Ankara ve Riyad'ın gündeminde, Türkiye'den başlayarak Suriye ve Ürdün üzerinden Suudi Arabistan'a, oradan Körfez ülkelerine ve Avrupa'ya ulaşacak yeni bir demiryolu ticaret koridoru bulunuyor.

İKİ MUTABAKAT, BİR BÜYÜK HEDEF

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 9 Haziran 2026'da Suudi Arabistan'a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Suudi Arabistan Ulaştırma ve Lojistik Hizmetler Bakanı Saleh bin Nasser Al-Jasser ile iki ayrı mutabakat zaptı imzalamıştı.

Bunlardan biri demiryolu sektöründe, diğeri ise lojistik hizmetlerinde işbirliğini kapsıyordu.

Demiryolu mutabakatı; teknik şartnameler, demiryolu teknolojileri, sinyalizasyon ve haberleşme sistemleri, dijitalleşme, altyapı mühendisliği, emniyet ve güvenlik standartları, araştırma-geliştirme ve bilgi paylaşımı gibi alanlarda ortak çalışmalar yapılmasını öngörüyor.

Ayrıca demiryolu akademileri arasında işbirliği, uzman yetiştirilmesi, insan kaynağı geliştirilmesi ve demiryolu sanayisinin yerlileştirilmesi de anlaşmanın önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Lojistik mutabakatı ise lojistik merkezlerin inşası, işletilmesi ve yönetilmesi, hizmetlerin geliştirilmesi ve deneyim paylaşımını kapsıyor.

Uraloğlu, imza töreni sonrasında demiryolu alanındaki mutabakatın altyapı modernizasyonundan işletme tecrübelerine kadar sektördeki ortak çalışmaları kurumsal bir çatıya kavuşturacağı mesajını vermişti.

URALOĞLU'NUN 3-4 YILLIK DEMİRYOLU HEDEFİ

Anlaşmanın imzalanmasından yalnızca birkaç gün sonra Uraloğlu, Reuters'a yaptığı açıklamada Türkiye ile Suudi Arabistan'ı Ürdün ve Suriye üzerinden birbirine bağlayacak demiryolu projesini daha somut biçimde ortaya koydu.

Bakanın açıklamasına göre hedef, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında 3-4 yıl içerisinde demiryolu bağlantısını geliştirmek.

Uraloğlu, ilk aşamada Türkiye, Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan arasında yük, petrol, doğal gaz ve yolcu taşımacılığının yapılabileceğini ifade etti. Daha sonraki aşamada Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Umman ve potansiyel olarak Yemen'in de projeye dahil edilmesi gündeme gelebilecek.

Böylece Türkiye'nin güneyinden başlayıp Körfez'e uzanan, oradan Avrupa'ya bağlanabilecek çok ülkeli bir demiryolu ağı oluşturulması hedefleniyor.

400 KİLOMETRELİK EKSİK HALKA

Projenin en kritik noktası ise Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki coğrafi mesafeden çok, Suriye ve Ürdün'deki altyapının durumu.

Uraloğlu'nun açıklamalarına göre Suudi Arabistan demiryolu ağı Ürdün sınırına kadar ulaşmış durumda. Türkiye tarafında ise demiryolu bağlantıları İslahiye, Kilis ve Gaziantep çevresine kadar geliyor.

Ancak Suriye ve Ürdün üzerinden bu iki ağı birbirine bağlayacak yaklaşık 400 kilometrelik bölümde yeni yatırımlara, rehabilitasyona ve mevcut hatların yenilenmesine ihtiyaç bulunuyor.

Uraloğlu, Şarku'l Avsat'a verdiği röportajda bu bölümün teknik durumunun belirlenmesi, yatırım ihtiyaçlarının hesaplanması ve finansman çerçevesinin oluşturulması üzerinde çalışıldığını belirtti.

Bakanın hedefi, maliyetler ve finansman konusunda yıl sonuna kadar daha net bir çerçeve ortaya çıkarmak.

HÜRMÜZ'E ALTERNATİF, AVRUPA'YA YENİ KAPI

Demiryolu projesinin stratejik önemini artıran gelişmelerden biri de deniz taşımacılığında yaşanan güvenlik sorunları.

Uraloğlu, Reuters'a yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nda yaşanan kesintilerin kara taşımacılığının önemini ortaya çıkardığını belirtti.

Körfez'den Türkiye'ye, Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanan demiryolu hattı, deniz taşımacılığına alternatif bir güzergâh oluşturabilir.

Bu koridorun hayata geçirilmesi halinde konteyner taşımacılığının yanı sıra petrol, doğal gaz ve diğer yüklerin de demiryoluyla taşınması mümkün olabilecek.

Ancak bu, denizyolu taşımacılığının yerini tamamen demiryolunun alacağı anlamına gelmiyor. Projenin esas avantajı, ticaretin farklı güzergâhlara dağıtılması ve tedarik zincirlerinin daha dayanıklı hale getirilmesi.

IRAK ÜZERİNDEN İKİ DENEME YAPILDI

Türkiye'nin Körfez'e demiryolu bağlantısı arayışı yalnızca Suriye ve Ürdün güzergâhıyla sınırlı değil.

Uraloğlu, haziran ayında yaptığı açıklamalarda Türkiye'den Irak üzerinden Suudi Arabistan'a uzanan iki deneme seferinin gerçekleştirildiğini ve bu güzergâhın uygulanabilirliğinin görüldüğünü açıklamıştı.

Irak hattı, Türkiye'nin Körfez'e ulaşması açısından alternatif bir güzergâh olarak değerlendiriliyor.

Bu durum Ankara'nın yalnızca tek bir koridora bağlı kalmak yerine, farklı ülkeler üzerinden birbirini tamamlayan demiryolu bağlantıları oluşturmak istediğini gösteriyor.

HİCAZ DEMİRYOLU DA YENİDEN GÜNDEMDE

Türkiye'nin Suudi Arabistan ile demiryolu işbirliği, Osmanlı döneminden kalan Hicaz Demiryolu'nun yeniden canlandırılması fikrini de gündeme taşıyor.

1908 yılında Medine'ye kadar ulaşan Hicaz Demiryolu, bugün Türkiye'nin güneyinden başlayarak Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan'a uzanan tarihsel bir bağlantı fikrinin temelini oluşturuyor.

Uraloğlu, Hicaz Demiryolu'nun modernize edilerek hem turizm hem de yük taşımacılığı açısından yeniden değerlendirilmesini gündeme getirmişti.

Türkiye'nin ilk aşamada Suriye'nin Halep kentine demiryolu bağlantısını oluşturması, ardından mevcut Halep-Şam-Ürdün ağının değerlendirilmesi planlanıyor.

Bakan ayrıca Türkiye-Suriye arasındaki Halep bağlantısının yeniden inşası için yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırım öngördüklerini açıklamıştı.

SUUDİ ARABİSTAN'IN VİZYON 2030 HEDEFİ

Suudi Arabistan açısından proje, ülkenin petrol gelirlerine bağımlılığını azaltmayı ve uluslararası lojistik merkez haline gelmesini amaçlayan Vizyon 2030 stratejisiyle de örtüşüyor.

Riyad yönetimi, Asya, Avrupa ve Afrika arasında bağlantı sağlayan küresel bir lojistik merkez oluşturmayı hedefliyor.

Türkiye ise Avrupa'ya ulaşan demiryolu bağlantıları, sanayi altyapısı ve coğrafi konumuyla bu stratejinin önemli ortaklarından biri olabilir.

Dolayısıyla Riyad'ın mutabakata kabine onayı vermesi, yalnızca teknik işbirliğinin değil, iki ülkenin daha geniş ulaştırma ve lojistik hedeflerinin de desteklenmesi anlamına geliyor.

ŞİMDİ GÖZLER FİNANSMAN VE GÜZERGÂHTA

Suudi Arabistan'ın kabine onayı önemli bir siyasi ve kurumsal adım. Ancak henüz Türkiye-Suudi Arabistan demiryolu hattının kesin yatırım bütçesi, finansman modeli, inşaat takvimi ve bütün güzergâhı açıklanmış değil.

Suriye ve Ürdün'deki yaklaşık 400 kilometrelik bağlantının tamamlanması, mevcut altyapının rehabilitasyonu ve ülkeler arasında işletme standartlarının uyumlaştırılması projenin en önemli aşamalarını oluşturuyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde Uraloğlu'nun açıklayacağı maliyet, finansman ve güzergâh ayrıntıları belirleyici olacak.

Körfez'den Avrupa'ya uzanacak yeni demiryolu koridoru, gerçekleşmesi halinde Türkiye'nin yalnızca transit ülke konumunu değil, bölgesel ticaret ve lojistik merkez olma iddiasını da güçlendirebilir.

Şimdilik ortada kabine onayı verilmiş bir işbirliği mutabakatı ve siyasi irade var. Büyük demiryolu projesinin gerçek anlamda raylara oturması ise finansman, altyapı ve bölgesel güvenlik koşullarının çözülmesine bağlı.

patronlardunyasi.com