SPK ve TCMB’den 24 saatte çifte hamle, yabancı müşteriye dijital finans kapısı açılıyor

Borsa DEDEKTİFİ

Türkiye finans sisteminde yabancı müşteriye açılan dijital kapı iki günde önemli ölçüde genişledi.

Önce Sermaye Piyasası Kurulu harekete geçti.

3 Eylül tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının yabancı gerçek kişileri uzaktan müşteri olarak kabul etmesine ilişkin yeni kurallar getirildi.

Aradan yalnızca bir gün geçti.

Bu kez Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ödeme ve elektronik para kuruluşlarının uzaktan müşteri edinme sisteminde değişikliğe gitti.

Böylece Türkiye’deki finansal hizmetlerin iki ayrı alanında yabancı müşterinin fiziksel olarak şubeye veya kuruma gitmeden sisteme dahil olabilmesinin çerçevesi peş peşe yeniden düzenlendi.

ÖNCE SPK KAPIYI AÇTI

SPK’nın 3 Eylül’de yürürlüğe giren düzenlemesi aracı kurumları, portföy yönetim şirketlerini ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarını kapsıyor.

Yeni sistemde Türk vatandaşı olmayan gerçek kişiler, belirlenen koşulları taşımaları halinde uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olabilecek.

Ancak bunun için herhangi bir pasaport yeterli değil.

Pasaportun Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nın ICAO 9303 standardına uygun olması ve NFC, yani yakın alan iletişimi özelliği taşıması gerekiyor.

NFC üzerinden doğrulama yapılamaması halinde uzaktan müşteri ilişkisi kurulamayacak.

SPK ayrıca bu müşterileri daha sıkı bir kontrol rejimine tabi tutuyor.

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılan yabancılar yüksek risk grubunda izlenecek.

Adres teyidi tamamlanıncaya kadar para transferi, nakit çekim, kripto varlık transferi ve sermaye piyasası aracı virmanı gibi işlemlerde de kısıtlamalar uygulanacak.

Yani sistem yabancı müşteriye kapıyı açarken para hareketi tarafında kontrolü gevşetmiyor.

24 SAAT SONRA TCMB

SPK düzenlemesinin hemen ardından 4 Eylül tarihli Resmî Gazete’de bu kez TCMB’nin iki ayrı düzenlemesi yayımlandı.

İlk değişiklikle ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşlarının müşterileriyle uzaktan ilişki kurarken kullanabilecekleri kimlik doğrulama yöntemleri genişletildi.

Mevzuata açık biçimde biyometrik yöntemler ve elektronik kimlik doğrulama kabiliyetine sahip kimlik belgeleri eklendi.

Asıl ayrıntılar ise bilgi sistemlerine ilişkin tebliğ değişikliğinde yer aldı.

Uzaktan kimlik tespitinde kimlik belgesindeki bilgilerin doğrulanmasında temel yöntemlerden biri NFC olacak.

Kimlik belgesinin güvenlik unsurları, fotoğraf ve diğer özellikleri kontrol edilecek; süreç kayıt altına alınacak.

NFC ile doğrulamanın yapılamadığı bazı durumlarda optik karakter tanıma, kart okuyucu veya TCMB’nin MASAK görüşünü alarak belirleyebileceği başka yöntemler kullanılabilecek.

YABANCIYA ÇİPLİ PASAPORTLA DİJİTAL KAPI

TCMB düzenlemesinin yabancı müşteriler açısından en dikkat çekici bölümü ise pasaport.

Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti, MASAK mevzuatındaki koşullar çerçevesinde, ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliği bulunan pasaport kullanılarak yapılabilecek.

Böylece bir yabancı müşteri Türkiye’deki bir ödeme veya elektronik para kuruluşuna fiziksel olarak gitmeden kimliğini uzaktan doğrulayabilecek.

Bir gün önce aynı yönde bir mekanizma sermaye piyasası kuruluşları ve kripto platformları için düzenlenmişti.

Ortaya dikkat çekici bir tablo çıktı:

Yabancı yatırımcı veya müşteri Türkiye’deki finansal sisteme artık giderek daha fazla fiziksel şube yerine cep telefonu üzerinden girebilecek.

FİNTECHLER İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?

Düzenlemenin ekonomik anlamı tam burada başlıyor.

Ödeme ve elektronik para şirketlerinin büyümesindeki temel sorunlardan biri yeni müşteriye ulaşmanın maliyeti.

Müşterinin Türkiye’de fiziksel olarak bulunma veya yüz yüze işlem yapma ihtiyacının azalması, özellikle yabancı müşteri hedefleyen fintech şirketlerinin erişebileceği pazarı genişletebilir.

Aynı durum aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları için de geçerli.

Türkiye’de yaşamayan ancak Türk finansal varlıklarına, yatırım ürünlerine veya ödeme altyapısına erişmek isteyen yabancıların müşteri edinme süreci dijitalleşiyor.

Bu da finans şirketleri açısından yeni bir rekabet alanı yaratıyor:

Yabancı müşteriyi kim daha hızlı ve daha düşük maliyetle sisteme alacak?

KAPI AÇILDI AMA PARA HAREKETİNDE FREN VAR

Ancak düzenlemeleri “yabancıya finans sistemi tamamen açıldı” biçiminde okumak yanlış olur.

Özellikle SPK düzenlemesinde kara para aklamayla mücadele ve müşteri tanıma yükümlülükleri nedeniyle önemli güvenlik bariyerleri bulunuyor.

Pasaportla uzaktan müşteri edilen yabancılar yüksek risk grubunda değerlendiriliyor.

Adres doğrulaması ve para kaynağının kontrolü gibi yükümlülükler devam ediyor.

TCMB düzenlemeleri de MASAK mevzuatına açık biçimde bağlı.

Dolayısıyla Ankara’nın attığı adım kontrolü ortadan kaldırmıyor.

Asıl değişiklik, müşteri kabulünün fiziksel dünyadan dijital dünyaya taşınması.

NEDEN PEŞ PEŞE?

İki düzenlemenin yalnızca 24 saat arayla yayımlanması dikkat çekici.

Ancak SPK ile TCMB’nin düzenlemeleri ortak bir program kapsamında eş zamanlı çıkardığına ilişkin kamuoyuna açıklanmış bir bilgi bulunmuyor.

Buna rağmen yön aynı.

Bir tarafta sermaye piyasaları ve kripto varlık hizmetleri

Diğer tarafta ödeme ve elektronik para kuruluşları…

Her iki alanda da yabancı müşterilerin uzaktan ve güvenli biçimde sisteme alınmasına ilişkin mevzuat genişliyor.

Bu nedenle asıl soru artık yönetmelik maddelerinden daha büyük:

Türkiye yabancı müşteriyi fiziksel şubeden dijital finans sistemine taşıyarak yeni bir finans ihracatı kapısı mı açıyor?

Bunun cevabını önümüzdeki dönemde düzenlemelerden çok şirketlerin rakamları verecek.

Kaç yabancı müşteri sisteme girecek

Hangi fintech ve aracı kurum bu pazara özel ürün çıkaracak?

Türkiye dışından yönetilen portföy ve ödeme hacmi ne kadar büyüyecek?

En önemlisi, dijital müşteri kazanımındaki kolaylık gerçekten Türkiye’ye yeni para getirecek mi?

patronlaunyasi.com