Rusya ve Ukrayna'nın Karadeniz'de limanları ve gemileri hedef alması küresel emtia ticaretini tehlikeye atıyor

Karadeniz, tahıl, ham petrol ve rafine ürünlerin sevkiyatı için hayati bir güzergâh. Rusya ve Ukrayna'nın yanı sıra Bulgaristan, Gürcistan, Romanya ve Türkiye tarafından kullanılan Karadeniz, 4 yılı aşkın bir süredir devam eden Rusya-Ukrayna savaşının tehlikesi altında. 

SON DÖNEMDE KARADENİZ'DEKİ KARŞILIKLI SALDIRILAR YOĞUNLAŞTI

Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı Rusya ve yine önemli bir tarım ihracatçısı olan Ukrayna, son haftalarda Karadeniz bölgesinde birbirlerinin tarım ihracat tesislerine ve ticari gemilerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Kiev ayrıca Rusya'nın petrol ticaretinde kullanılan tankerlere yönelik saldırılarını da artırdı.

GEMİSİ BATIRILAN ROSATOM, SEVKİYAT TALEPLERİNİ DURDURDU

Hatta Hazar Denizi'nde İran'a ait bir gemiyi vuran Ukrayna, geçen hafta cumartesi günü Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un bünyesindeki FESCO'ya ait 'Yanina' adlı konteyner gemisini liman kenti Novorossiysk açıklarında insansız deniz araçlarıyla batırdı. Rosatom, Karadeniz üzerinden yapılacak sevkiyatlara ilişkin yeni taleplerin kabulünü geçici olarak durdurdu.

Daha önce Türk şirketlere ait birçok geminin saldırıya uğradığı Karadeniz'de son olarak pazartesi günü Türk şirkete ait 'NADEZHDA' isimli Ro-Ro gemisi saldırıya uğradı. 

EMTİA İÇİN ORTA DOĞU'DAN SONRA KARADENİZ TEHLİKESİ 

Son yaşanan bu gerilimler, Ortadoğu'daki önemli nakliye rotalarındaki aksamalarla zaten boğuşan emtia piyasaları için yeni bir baskı noktası oluşturuyor.

Reuters'te yer alan habere göre, Birleşmiş Milletler yetkilisi Kayoko Gotoh, geçen hafta Güvenlik Konseyi oturumunda, "Sonuçları küresel tarım piyasalarında zaten görülebiliyor. Bu tehlikeli tırmanma sarmalının devam etmesine izin vermemeliyiz" dedi. 

ABD-İran çatışması nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışı aksadı. Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan limanlarına ve gemilerine uyguladığı deniz ambargosu ise Kızıldeniz'deki denizcilik faaliyetleri için riskleri artırdı.

TAHIL İHRACATI ZOR DURUMDA

Ukrayna Altyapı Bakanlığı'na göre, Temmuz ayında limanlarda 35, denizde ise 22 gemiye yönelik saldırı kaydedilirken, liman tesislerine de 67 saldırı gerçekleşti. 2025 yılının tamamında ise gemilere 14 kez saldırı düzenlenmişti. Reuters'ın tahminlerine göre Ukrayna, Rusya'nın petrol ticaretinde yer alan düzinelerce tankeri hedef aldı. Gerilimin tırmanması ticaret akışlarını şimdiden etkiliyor.

SEVKİYATLARIN ASKIYA ALINMASI VE LİMAN SALDIRILARI

Rus denizcilik grubu FESCO, bu hafta yaptığı açıklamada, gemilerinden birinin Ukrayna insansız hava aracı saldırısında vurulmasının ardından Karadeniz üzerinden yeni sevkiyat siparişlerini askıya aldığını bildirdi. Bu arada Rusya, Ukrayna'nın tarımsal ihracatının yüzde 90'ından fazlasının sevk edildiği güneydeki Odessa limanı çevresindeki sivil gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Hem Rusya hem de Ukrayna, yalnızca askeri amaçlı hedeflere saldırdıklarını söylüyor.

Savaşın üzerinden dört yıldan fazla süre geçmesine rağmen, tarım ürünleri Ukrayna'nın en büyük ihracat gelir kaynağı. Kiev alternatif ihracat yolları arasa da Tarım Bakanı Taras Vysotskyi bu hafta Reuters'e verdiği demeçte, bu yolların Ağustos sonuna kadar tam kapasiteye ulaşamayacağını ve Karadeniz limanlarından normalde sevk edilen hacmin yalnızca yaklaşık yarısını karşılayabileceğini söyledi.

Ticaret kaynaklarına göre, Karadeniz'e açılan Azak Denizi'ndeki gemi trafiği 10 Temmuz'dan beri kısıtlanmış durumda ve bu durum Rusya'nın önemli tahıl limanı Taman'daki faaliyetleri etkiliyor. Novorossiysk ve Tuapse'den tahıl ihracatı devam ediyor ancak eskiye göre daha yavaş yürütülüyor.

PETROL İHRACATI VE TANKER SALDIRILARI

Saldırılardan petrol ihracatı da etkileniyor. Temmuz ayında Ukrayna'nın tankerlere yönelik saldırıları birçok gemiye hasar verdi ve Kazakistan ham petrolünün ana ihracat noktası olan Novorossiysk ve Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminalinde yükleme işlemlerinin geçici olarak askıya alınmasına neden oldu.

Gemi acentesi BRS bu hafta yayınladığı bir raporda, "CPC sistemi Kazakistan için kritik bir ihracat güzergahı olup, ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80'ini karşılıyor; bu nedenle uzun süreli herhangi bir aksama bölgesel tedarik akışları için potansiyel bir endişe kaynağıdır" denildi.

GÜVENLİK ÖNLEMLERİ VE İNSANİ KAYGILAR

İngiliz denizcilik güvenlik firması Ambrey, müşterilerine yönelik bir uyarıda, Karadeniz limanlarına uğramaya devam eden gemilerin kapsamlı sefer tehdit değerlendirmeleri yapması ve insansız hava aracı saldırıları sırasında mürettebatın belirlenmiş güvenli toplanma noktalarında kalması gerektiğini belirtti.

Uluslararası Ulaştırma İşçileri Federasyonu'nun genel sekreteri Stephen Cotton, "Masum sivil denizcilerin öldürülmesi kabul edilemez, askeri amaçlara ulaşmak için 'yan hasar' olamazlar; bu ahlaksız ve çok tehlikeli bir emsal teşkil eder" dedi.

NAKLİYE MALİYETLERİ YÜKSELİYOR

Artan güvenlik riskleri de nakliye maliyetlerini yükseltiyor. Piyasa tahminlerine göre, Karadeniz'deki ortalama günlük petrol tanker maliyetleri bir hafta önce 200.000 doların biraz üzerindeyken, şu anda 300.000 doların üzerine çıktı.

Sigorta kaynaklarına göre, Karadeniz terminallerine yapılan liman ziyaretleri için savaş sigortası maliyetleri, iki hafta önce yaklaşık yüzde 1 iken, gemi değerinin yüzde 2'sine kadar yükseldi. Küçük artışlar bile, sefer başına yüz binlerce dolarlık ek maliyete dönüşüyor.

BIMCO denizcilik birliğinin baş denizcilik analisti Niels Rasmussen, "Eğer (Karadeniz) hacimleri son iki haftadır görülen düşük seviyelerde devam ederse, halihazırda zor durumda olan bir piyasada küresel ham petrol tanker hacimleri %3 oranında düşebilir" dedi.

patronlardunyasi.com