Maduro ve eşinin yakalanması, ABD'nin 37 yıl önceki Panama operasyonunu ve eski müttefiği Noriega'nın sonunu hatırlattı

Burak ARTUNER

Venezuela Lideri Maduro ve eşini Delta Force komandolarının operasyonuyla yakalayan ABD, bundan tam 37 yıl önce Latin Amerika’da dengeleri sarsan bir operasyona imza atmıştı. Panama Lideri'ni yakalayan ABD, Soğuk Savaş sonrası dönemin dünyadaki en tartışmalı müdahalelerinden birini gerçekleştirmişti. 

Orta Amerika ülkesi Panama, aynı bugün Venezuela'nın yaşadığı gibi 20 Aralık 1989 sabahına ABD bombardıman uçaklarının sesiyle uyandı. ABD Silahlı Kuvvetleri, “Just Cause – Haklı Dava Operasyonu” adı verilen geniş çaplı askeri harekâtla Panama’ya fiilen girdi. Hedefte, ülkenin fiili lideri konumundaki General Manuel Antonio Noriega vardı.

ABD yönetimi, aynı bugün Venezuela Lideri Maduro'ya yönelttiği gibi Noriega’yı uyuşturucu kaçakçılığı, kara para aklama ve ABD karşıtı faaliyetlerle suçluyor; Panama’daki Amerikan vatandaşlarının güvenliğini gerekçe gösteriyordu. Operasyon emrini veren dönemin ABD Başkanı George H. W. Bush, müdahaleyi “demokrasiyi yeniden tesis etmek” olarak savundu.

BİNLERCE ASKER, BİR GECEDE ÇÖKEN REJİM

Yaklaşık 27 bin ABD askeri, Panama’ya havadan ve karadan eş zamanlı çıkarma yaptı. Panama Savunma Kuvvetleri kısa sürede dağıldı. Başkent Panama City’de yoğun çatışmalar yaşanırken, El Chorrillo semti ağır bombardıman sonucu harabeye döndü. Sivil kayıplara ilişkin resmi rakamlar tartışmalı kaldı; bağımsız kaynaklar yüzlerce Panamalının hayatını kaybettiğini öne sürdü.

NORİEGA HAFTALAR SONRA YAKALANMIŞTI

Operasyonun ilk günlerinde Noriega ortadan kayboldu. ABD ordusu tarafından aranan isim, haftalar boyunca yakalanamadı. Panama sokaklarında Noriega’nın posterleri indirilirken, ABD destekli yeni yönetim hızla iş başına getirildi.

VATİKAN ELÇİLİĞİNE SIĞINDI 

Aranan Noriega, 24 Aralık’ta Vatikan’ın Panama’daki diplomatik temsilciliğine sığındı. ABD askerleri elçilik çevresini kuşattı. Psikolojik savaş yöntemleri devreye sokuldu; günlerce yüksek sesle rock müzik çalındı. Bu görüntüler dünya basınında geniş yankı buldu.

Yaklaşık 10 gün süren kuşatmanın ardından Noriega 3 Ocak 1990’da teslim oldu. Ellerinde kelepçelerle ABD askerlerine teslim edilen eski general, askeri uçakla Miami’ye götürüldü.

MÜTTEFİKTEN “UYUŞTURUCU BARONU”NA

Noriega’nın düşüşü, ironik bir geçmişi de gözler önüne serdi. Uzun yıllar boyunca Amerikan Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ile iş birliği yaptığı, ABD’nin Orta Amerika’daki çıkarlarına hizmet ettiği bilinen Noriega, Panama Kanalı çevresindeki stratejik konum nedeniyle Washington tarafından desteklenmişti. Ancak uyuşturucu ticareti ve kontrol edilemez hale gelen yönetimi, ABD'nin eski müttefiğiyle yollarını ayırmasına neden oldu.

ABD'DE YARGILANDI

ABD’de yargılanan Noriega, 1992’de uyuşturucu kaçakçılığı ve kara para aklama suçlarından 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı (daha sonra cezası düşürüldü).

HAPİSHANELER ARASINDA GEÇEN SON YILLAR

Noriega, ABD’deki cezasının ardından Fransa’ya iade edildi, burada da benzer suçlardan mahkûm oldu. 2011 yılında Panama’ya geri gönderilen eski diktatör, ülkesinde cezaevine konuldu. Sağlık sorunlarıyla boğuşan Noriega, 2017 yılında 83 yaşında hayatını kaybetti.

LATİN AMERİKA’DA DERİN İZLER

ABD’nin Panama müdahalesi, Latin Amerika’da “egemenlik ihlali” tartışmalarını alevlendirdi. Kimilerine göre Noriega’nın devrilmesiyle diktatörlük sona erdi; kimilerine göre ise operasyon, ABD’nin bölgeye müdahaleci reflekslerinin yeni bir örneği oldu. Manuel Noriega’nın hikâyesi, Soğuk Savaş sonrası dünyada bir gecede müttefikten düşmana dönüşebilen liderlerin en çarpıcı örneklerinen biri olarak hafızalarda kaldı.  

Norieaga gibi bir 3 Ocak tarihinde ABD askerleri tarafından konutundan sürüklenerek çıkarılan ve ABD'ye kaçırılan Modero ve eşini nasıl bir süreç bekliyor, hep birlikte göreceğiz.

patronlardunyasi.com