Yaklaşık 900 yıl önce yapılan Manjushri heykeli, 17,5 milyon dolara satılarak dünya müzayede rekoru kırdı

Toygun ATİLLA

Yaklaşık 900 yıl önce Nepal'in Katmandu Vadisi'nde bir usta, bakırdan bir heykel yaptı.

Heykelin üzerini altınla kapladı. Başına gösterişli bir taç yerleştirdi. Boynuna kolyeler, kollarına bilezikler işledi.

Sol omzunun yanındaki lotus çiçeğinin üzerine ise bir kitap koydu.

Bu kitap sıradan bir kitap değildi. Budist düşüncesinde bilgeliğin ve kavrayışın temel metinlerinden Prajnaparamita Sutra idi.

Heykelin temsil ettiği Manjushri de Budist geleneğinde aşkın bilgeliğin simgesiydi.

Aradan dokuz asır geçti.

O heykel, 30 Ekim 2026'da Christie’sin Hong Kong'daki müzayedesinde 137 milyon 350 bin Hong Kong dolarına, yaklaşık 17,51 milyon ABD dolarına satıldı.

Christie’s, satışın Himalaya altın kaplama bronz heykelleri kategorisinde dünya müzayede rekoru olduğunu açıkladı.

11 DAKİKA SÜREN MÜZAYEDE

Hong Kong'daki müzayede salonunda heykel için oldukça sert bir rekabet yaşandı.

Sanat piyasası yayını The Value'nun müzayede salonundan aktardığına göre, yaklaşık 11 dakika süren açık artırmada 32 civarında teklif verildi.

Başlangıç fiyatı 48 milyon Hong Kong dolarıydı.

Rekabet ilerledikçe fiyat 80 milyonu, ardından 100 milyonu geçti.

Sonunda çekiç 115 milyon Hong Kong dolarında indi.

Alıcı primi eklendiğinde satış tutarı 137,35 milyon Hong Kong dolarına ulaştı.

Heykeli, müzayedeye telefonla katılan bir müşteri adına teklif veren Christie’s temsilcisi kazandı. Alıcının kimliği açıklanmadı.

CENEVRE'DEN NEW YORK'A UZANAN MÜZAYEDE YOLCULUĞU

Heykelin hikâyesindeki en dikkat çekici isimlerden biri, İsviçreli koleksiyoner George Ortiz.

Christie’sin yayımladığı koleksiyon geçmişine göre Manjushri, en geç 2002 yılında Ortiz'in Cenevre'deki koleksiyonundaydı.

Ardından New York'taki önemli bir özel koleksiyona geçti.

2017'de New York merkezli Carlton Rochell Asian Art'ın elindeydi.

Daha sonra kimliği açıklanmayan özel bir Asya koleksiyonuna katıldı.

ÖNCE CHICAGO'DA SONRA PEKİN'DE SERGİLENDİ

Heykel yalnızca özel koleksiyonlarda saklanmadı.

2003 yılında Chicago Sanat Enstitüsü'nün 5 Nisan–17 Ağustos tarihleri arasında düzenlediği Himalayas: An Aesthetic Adventure sergisinde ziyaretçilerin karşısına çıktı.

2018'de ise Pekin'de, Saray Müzesi ile Zhiguan Güzel Sanatlar Müzesi'nin Budist heykellerini bir araya getirdiği The Light of the Buddha sergisinde yer aldı.

Bu iki sergi, heykelin sanat tarihindeki yerinin uluslararası müze çevrelerinde de kabul gördüğünü ortaya koyuyor.

NEPAL'İN UNUTULMAZ METAL USTALARI

Heykelin değeri yalnızca yaşıyla veya üzerindeki altın kaplamayla açıklanmıyor.

12. yüzyılda Katmandu Vadisi, Budist sanatının önemli üretim merkezlerinden biriydi. Burada yaşayan Newar ustaları, bakır döküm ve altın kaplama tekniklerindeki ustalıklarıyla tanınıyordu.

Nepalli ustaların etkisi zamanla Tibet'e, oradan Çin imparatorluk saraylarına kadar ulaştı.

Christie’sin sanat tarihi değerlendirmesine göre Manjushri'nin ayakta duran zarif vücudu, hafifçe kıvrılmış kalçaları, ince beli ve ayrıntılı takıları, bu geleneğin en gelişmiş örnekleri arasında.

Heykelin büyüklüğü de önemli. Aynı dönemden kalma bu ölçekte ve bu kadar iyi korunmuş eserlerin sayısı oldukça sınırlı.

Londra'daki British Museum ve Victoria and Albert Museum koleksiyonlarında benzer Nepal üslubundaki heykeller bulunuyor.

ASYALI KOLEKSİYONERLER PİYASAYA AĞIRLIĞINI KOYDU

Manjushri'nin satışı, Christie’sin Hong Kong'da 27–30 Ekim tarihlerinde düzenlediği sekiz müzayedenin en yüksek bedelli işlemi oldu.

Christie’sin açıkladığı verilere göre satışlarda en büyük alıcı bölgesi Büyük Çin olurken, onu Güneydoğu Asya izledi.

Daha dikkat çekici olan ise yeni müşterilerin yarısından fazlasının Y ve Z kuşağı koleksiyonerlerinden oluşmasıydı.

Bu rakamlar, tarihî Asya sanatının yalnızca köklü Batılı koleksiyonların ilgi alanı olmaktan çıktığını, Asya'daki servet birikiminin ve yeni nesil koleksiyonerlerin de piyasada önemli rol oynadığını gösteriyor.

900 YIL SONRA DEĞİŞMEYEN TEK ŞEY

Manjushri'nin ilk yapıldığı dönemdeki maddi değeri bilinmiyor.

Kimin sipariş ettiği, ilk olarak hangi kutsal mekânda bulunduğu da kesinleşmiş değil.

Ancak neyi temsil ettiği biliniyor: Bilgeliği.

Dokuz asır önce Nepal'deki bir ustanın bakır ve altınla şekillendirdiği bu düşünce, bugün dünyanın en pahalı Himalaya heykeli unvanıyla yeniden gündemde.

Bir zamanlar insanların önünde dua ettiği türden bir kutsal tasvir, bugün uluslararası sanat piyasasının milyonlarca dolarlık koleksiyon nesnelerinden biri.

patronlardunyasi.com