Gıdaları AB kapısından döndüren 3 maddeye yasak

Tarım ve Orman Bakanlığı, Avrupa Birliği'nde kullanımı sonlandırılan üç aktif madde için Türkiye'de de düğmeye bastı. Bakanlık, insan sağlığı ve çevre açısından riskleri ile AB'deki onay durumlarını dikkate alarak thiophanate methyl, indoxacarb ve phosmet içeren bitki koruma ürünlerinin ithalat, imalat ve kullanımını aşamalı olarak sona erdirecek.

Bakanlığın Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamaya göre, söz konusu ürünlerin fiili ithalatı 13 Kasım 2026, imalatı 18 Aralık 2026, kullanımı ise 31 Aralık 2027 itibarıyla sonlandırılacak.

Bakanlık, kararın alınmasında söz konusu aktif maddelerin insan sağlığı ve çevre açısından taşıdığı risklerin yanı sıra AB'deki onay durumlarının ve Türkiye'de yeterli alternatif bitki koruma ürünlerinin bulunmasının dikkate alındığını bildirdi.

AB 2022 YILINDA KULLANIMI SONLANDIRDI

Türkiye'nin şimdi aşamalı olarak sonlandıracağı üç aktif madde, AB'de yeni bir karar konusu değil. Avrupa Komisyonu bu maddeler için 2020 ve 2021 yıllarında onay yenilememe kararları almaya başladı.

Thiophanate-methyl için AB Komisyonu, üreticinin yenileme başvurusunu geri çekmesinin ardından 2020'de onayın yenilenmemesine karar verdi. Üye ülkelerin bu maddeyi içeren ürünlerin ruhsatlarını en geç 19 Nisan 2021'de geri çekmesi, stoklar için verilen geçiş süresinin ise 19 Ekim 2021'de sona ermesi öngörüldü.

Indoxacarb için onayın yenilenmemesi kararı 26 Kasım 2021'de alındı. AB ülkelerinin bu maddeyi içeren ürünlerin ruhsatlarını en geç 19 Mart 2022'de geri çekmesi, tanınan geçiş süresinin ise 19 Eylül 2022'de sona ermesi kararlaştırıldı.

Phosmet için de Avrupa Komisyonu 24 Ocak 2022'de onayın yenilenmemesine karar verdi. Ürün ruhsatlarının en geç 1 Mayıs 2022'de geri çekilmesi, geçiş süresinin ise 1 Kasım 2022'de sona ermesi öngörüldü.

Dolayısıyla Türkiye'de bugün açıklanan takvim, AB'deki kullanımın sonlandırılmasından birkaç yıl sonra geliyor.

SINIRDA ÜRÜNLERİN ÖNÜNE ÇIKTI

AB'nin bu aktif maddeleri kullanımdan kaldırması, üçüncü ülkelerden gelen ürünlerde de pestisit kalıntısı kontrollerini önemli hale getirdi. Çünkü bir aktif maddenin AB'de tarımsal kullanımının yasaklanması, o maddeye ait kalıntıların ithal edilen gıdalarda otomatik olarak her durumda sıfır kabul edildiği anlamına gelmiyor. İthal ürünler için ayrıca maksimum kalıntı limitleri (MRL) uygulanıyor ve bu limitlerin aşılması halinde ürünler sınırda reddedilebiliyor.

Nitekim Türkiye menşeli ürünlerde bu üç maddeden bazıları nedeniyle AB sınırlarında bildirimler yapıldı. Avrupa Komisyonu'nun 2024 tarihli gıda güvenliği raporunda, Türkiye'den Bulgaristan'a gönderilen nar örneklerinde thiophanate-methyl tespit edildiği, Hırvatistan'ın ise Türkiye menşeli domateslerde indoxacarb tespitlerini bildirdiği yer aldı.

Daha yakın dönemde de sorun devam etti. 2026 Haziranında Bulgaristan, Türkiye'den gelen domateslerde indoxacarb tespit edilmesi üzerine sınır reddi bildirimi yaptı. Üründeki kalıntı 0,162 mg/kg ölçülürken, izin verilen limit 0,01 mg/kg olarak belirtildi.

2026 verilerinde Türkiye menşeli sebze ve meyvelerdeki AB sınır reddi bildirimlerinde indoxacarb öne çıkan sorunlardan biri olurken, turunçgillerde ise phosmet de en çok bildirilen pestisit kalıntıları arasında yer aldı.

AB İTHALATTA DA ÇITAYI YÜKSELTİYOR

AB'de kullanımına izin verilmeyen pestisitlerin ithal ürünlerdeki kalıntıları da son yıllarda daha sıkı biçimde tartışılıyor. Avrupa Parlamentosu, 2024'te AB'de yasaklı olan bazı pestisitlerin ithal ürünlerde daha yüksek kalıntı limitleriyle bulunmasına izin verecek düzenlemelere karşı çıktı ve ithal tarım ürünlerinin de AB'de üretilen ürünlerle aynı standartlara tabi tutulmasını istedi. Parlamento özellikle thiophanate-methyl için bazı ithalat toleranslarının kaldırılması çağrısında bulundu.

AB Komisyonu da 2026'da thiophanate-methyl için bazı ithalat toleranslarının kaldırılması ve ilgili ürünlerde kalıntı limitlerinin tespit edilebilir en düşük seviyeye indirilmesine yönelik düzenleme yaptı.

Bu tablo, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın üç aktif madde için aldığı kararın yalnızca iç piyasadaki pestisit kullanımına ilişkin olmadığını, Türkiye'nin AB'ye gerçekleştirdiği yaş meyve-sebze ve diğer gıda ihracatında kalıntı nedeniyle yaşanan sınır sorunları açısından da önem taşıdığını gösteriyor.

patronlardunyasi.com