Fonlardan temerrüde, Pusula’dan Tera’ya, Hedef’ten Katılımevim'e son olarak SPK soruşturmalarına kadar son 20 günde Borsa'da neler yaşandı?

Toygun ATİLLA 

Son üç haftada Türkiye sermaye piyasalarında yaşananları tek tek okuduğunuzda karşınıza fon çıkışları, hisse hareketleri, şirket satın almaları, temerrütler ve soruşturmalar çıkıyor.

Tarihleri yan yana koyduğunuzda ise çok daha dikkat çekici bir tablo oluşuyor.

Ancak baştan önemli bir ayrım yapalım:

Aşağıdaki gelişmelerin art arda yaşanması, hepsinin aynı soruşturmanın veya birbirinin sonucu olduğu anlamına gelmiyor.

Patronlar Dünyası, kamuya açık belgelerle kurulabilen bağlantılar ile henüz kanıtlanmamış ilişkileri özellikle birbirinden ayırdı.

28 AĞUSTOS: İLK TAŞ SPK’DAN GELDİ

Sermaye Piyasası Kurulu, 28 Ağustos’ta Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in güncellendiğini açıkladı.

Düzenlemeler fon sektöründe portföylerin yeniden dengelenmesi tartışmasını başlattı. Takip eden günlerde fonlardan büyük yatırımcı çıkışları ve portföy değişimleri piyasanın en önemli gündemlerinden biri haline geldi. SPK’nın 28 Ağustos tarihli duyurusu güncellemenin yapıldığını resmen teyit ediyor.

Bundan yalnızca iki gün sonra Pusula cephesinden çok dikkat çekici başka bir karar geldi.

30 AĞUSTOS: PUSULA’DAN KATILIMEVİM İÇİN 10 MİLYAR TL’LİK KARAR

Pusula Finans Holding, iştiraki Katılımevim’in paylarından Borsa İstanbul’da toplam 10 milyar TL’yi aşmayacak şekilde alım yapma kararı aldı.

KAP açıklamasında gerekçe, Katılımevim’in finansal yapısına ve uzun vadeli değer yaratma potansiyeline duyulan güven olarak gösterildi.

Bu karar kronolojinin en önemli ama bugüne kadar en az tartışılan halkalarından biri.

Çünkü yalnızca 18 gün sonra SPK, Katılımevim paylarında yapılan işlemleri Sermaye Piyasası Kanunu’nun piyasa dolandırıcılığını düzenleyen 107/1 maddesi kapsamında savcılığa taşıyacaktı.

Bu iki olay arasında hukuken doğrudan bağlantı bulunduğunu bugün itibarıyla söylemek mümkün değil.

Ancak tarihler yan yana konulduğunda 30 Ağustos kararı dosyanın önemli sorularından biri haline geliyor.

2 EYLÜL: PUSULA’DAN 107 MİLYAR TL’LİK AÇIKLAMA

Üç gün sonra bu kez Pusula Portföy kamuoyunun karşısına devasa bir rakamla çıktı.

Şirket, TEFAS’a açık iki fonunun yaklaşık 115 milyar TL olan toplam büyüklüğünün 8 milyar TL’nin altına indiğini, süreçte yaklaşık 107 milyar TL ödeme gerçekleştirildiğini açıkladı.

Pusula ayrıca 155 bin yatırımcıya 26,5 milyar TL getiri sağlandığını bildirdi.

Şirket bu operasyonu “planlı sadeleşme ve dengelenme” olarak tanımlıyordu.

Bu açıklamanın önemi 13 gün sonra ortaya çıkacaktı.

Çünkü 15 Eylül’de Pusula bu kez bazı fonlarında yatırımcıların katılma payı iade ödemelerinin zamanında gerçekleştirilemediğini açıklayacaktı.

FONLARDA PARANIN ADRESİ DEĞİŞİYORDU

SPK düzenlemelerinin ardından fon piyasasında yalnızca çıkış değil, fonlar arasında çok büyük para hareketleri de yaşandı.

TEFAS verilerine dayanan hesaplamalar yüz milyarlarca liralık fon hareketine işaret ediyordu. Pusula ve Tera tarafından yönetilen bazı fonlar da bu hareketlerin merkezindeydi.

Dolayısıyla yaşananları yalnızca “borsadan para çıktı” şeklinde okumak eksik kalıyor.

Bir taraftan yatırımcı çıkışları gerçekleşirken diğer taraftan fonlar küçülüyor, portföyler yeniden dengeleniyor ve para farklı fonlara yöneliyordu.

8 EYLÜL: SPK SAHİPLİK PERDESİNİ BİRAZ DAHA AÇTI

SPK bu kez pay sahipliği ve fiili dolaşımla ilgili yeni kararlar aldı.

11 Eylül gün sonundan itibaren borsada işlem gören şirketlerde pay sahipliği bildirim sınırı yüzde 3’e indirildi.

Daha önemlisi, serbest fonlar dahil olmak üzere dolaylı yoldan yüzde 10 ve üzerinde pay sahipliği bulunan gerçek ve tüzel kişilerin MKK tarafından anlık izlenmesi kararlaştırıldı.

Böylece fonlar üzerinden oluşan büyük dolaylı pozisyonların görünürlüğü artırıldı.

9 EYLÜL: PUSULA İLE TERA AYNI MASADA

Ertesi gün finans piyasasını şaşırtan gelişme geldi.

Pusula Finans Holding payları ile Pusula Portföy, Pusula Yatırım Menkul ve Katılımevim başta olmak üzere grup şirketlerindeki payların Tera Grubu şirketleri tarafından devralınması için görüşmelere başlandı.

KAP açıklamasında işlemin tamamlanabilmesi için SPK, BDDK ve diğer ilgili kurumlardaki izin ve onay süreçlerinin yürütüleceği açıkça belirtildi.

10 EYLÜL: BİR GÜN SONRA MUTABAKAT

Görüşmeler hızlı ilerledi.

10 Eylül’de taraflar planlanan pay devir işleminin temel ticari ve finansal şartları konusunda mutabakata vardıklarını açıkladı. KAP kayıtlarında 9 Eylül’deki görüşme açıklamasının hemen ardından 10 Eylül’de mutabakat bildirimi yer alıyor.
Fakat burada çok önemli bir hukuki ayrıntı var.

Mutabakat, devir demek değildi.

Nitekim Tera daha sonra bunu açık biçimde KAP’a bildirdi:

Pay devir işlemi henüz hukuken ve fiilen tamamlanmamıştı; payların mülkiyeti ve bunlara bağlı yönetsel haklar Tera Grubu şirketlerine geçmemişti.

Dolayısıyla bugün geriye dönüp “Pusula Tera’ya geçti” demek hukuken doğru değil.

Doğru ifade:

Devir süreci başladı ve taraflar temel şartlarda mutabakata vardı; ancak devir henüz tamamlanmadı.

12 EYLÜL: FİNANS DOSYASI ADLİ DOSYAYA DÖNÜŞÜYOR

Tam bu sırada Patronlar Dünyası’nın kamuoyuna taşıdığı bilgilerle Pusula Finans Holding ve yöneticileri hakkındaki soruşturma gündeme geldi.

Tera aynı gün KAP’a yeni bir açıklama yaptı.

Grup, kamuoyuna yansıyan gelişmelerin Pusula’yı devralmaya ilişkin stratejik değerlendirmelerinde değişiklik oluşturmadığını bildirdi.

Artık aynı dosyada üç ayrı süreç eş zamanlı ilerliyordu:

Fonlardaki büyük hareketler.
Pusula-Tera devir süreci.
Adli soruşturma.

Bunların birbirine hangi noktalarda temas ettiği ise henüz bütünüyle ortaya çıkmış değildi.

14 EYLÜL: MUHAMMED YARIZ TUTUKLANDI

Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, yürütülen soruşturma kapsamında savcılık ifadesinin ardından sevk edildiği hakimlikçe tutuklandı.

Patronlar Dünyası’nın ulaştığı soruşturma ayrıntılarında savcılığın SPK’dan gelecek raporu beklediği bilgisi de yer aldı.

15 EYLÜL: 107 MİLYARLIK ÖDEMEDEN 13 GÜN SONRA “TEMERRÜT”

Kronolojinin belki de en çarpıcı günü 15 Eylül’dü.

Pusula Portföy saat 15.23’te KAP’a şu açıklamayı yaptı:

Kurucusu olduğu bazı yatırım fonlarının katılma payı iade ödemelerinde “temerrüt durumu oluşmuştu.”

Şirket aracı kurumlarla mutabakatların ve likidite yönetiminin sürdüğünü açıkladı.

Fakat açıklamada üç kritik bilgi yoktu:

Hangi fonların tamamının etkilendiği, kaç yatırımcının ödeme beklediği ve ödenemeyen toplam tutar.

Üstelik Pusula yalnızca 13 gün önce yaklaşık 107 milyar TL ödeme gerçekleştirdiğini ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini açıklamıştı.

Burada çok önemli bir ayrım daha var:

2 Eylül’de küçülen iki fon ile 15 Eylül’deki temerrüdün kapsamındaki fonların ve yatırımcı taleplerinin bire bir aynı olduğuna ilişkin kamuya açık yeterli veri bulunmuyor.

Dolayısıyla iki açıklama arasında doğrudan nedensellik kurmak doğru değil.

Ama şu soru hâlâ ortada:

13 günde likidite cephesinde ne değişti?

16 EYLÜL: BU KEZ TERA FONLARINDA TEMERRÜT

Bir gün sonra sorun Pusula ile sınırlı kalmadı.

Tera Portföy, TP2 Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu ile THF Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu’nun katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu açıkladı.

Aynı gün altı serbest fonda yatırımcıların çıkış esasları da değiştirildi.

Tera Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ise grubun geçici likidite sıkıntısı yaşadığını belirtirken yaşananların “planlı, kasıtlı ve organize spekülatif bir atak” olduğunu öne sürdü. Bu ifade Tera yönetiminin değerlendirmesidir; bunu doğrulayan bağımsız bir resmî tespit şu aşamada kamuoyuna açıklanmış değil.

AYNI GÜN: HEDEF VE İNFO’DA SORUŞTURMA

16 Eylül akşamı finans piyasasının gündemine bu kez Hedef Holding ve İnfo Yatırım girdi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Hedef Holding ve İnfo Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Namık Kemal Gökalp gözaltına alındı; mali polis İnfo Yatırım merkezinde inceleme yaptı.

Hedef Holding ise Gökalp’in “bilgisine başvurulmak üzere emniyete davet edildiğini” ve holding ile iştiraklerinin soruşturmayla ilgisi bulunmadığını açıkladı.

Burada çok dikkat çekici bir eski KAP kaydı bulunuyor.

Pusula Portföy’ün yönettiği fonların Hedef Holding sermayesindeki payı haziran ayında yüzde 6,0540’dan yüzde 9,3682’ye yükselmişti.

Bu önemli bir sermaye piyasası bağlantısıdır.

Ancak buradan hareketle “Hedef soruşturması Pusula fonları nedeniyle yapıldı” sonucuna varmak mümkün değildir.

Başsavcılık veya SPK böyle bir bağlantıyı kamuoyuna açıklamadıkça iki soruşturmayı aynı dosya gibi göstermek doğru olmaz.

16 EYLÜL TARİHLİ SPK BÜLTENİ: KATILIMEVİM DOSYASI SAVCILIKTA

Ve zincirin bugünkü son halkası geldi.

SPK’nın 2026/59 sayılı bülteninde Katılımevim Tasarruf Finansman pay piyasasındaki işlemler nedeniyle Muhammed Yarız dahil çok sayıda kişi hakkında Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/1 maddesi kapsamında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildi.

Pusula Portföy Yönetimi’ne de kendi nam ve hesabına KTLEV paylarında işlem yapmakla sınırlı olmak üzere iki yıl borsalarda işlem yapma yasağı getirildi.

SPK yaptığı inceleme sonucunda konuyu ceza soruşturması yürütülmesi amacıyla adli makamlara taşıdı.

Ceza sorumluluğuna ilişkin nihai kararı yargı verecek.

PEKİ NE OLDU, NE OLUYOR?

Şimdi bütün tarihleri yan yana koyalım.

28 Ağustos’ta SPK fon rehberini değiştirdi.

30 Ağustos’ta Pusula Finans Holding, Katılımevim’de 10 milyar TL’ye kadar pay alımı kararı açıkladı.

2 Eylül’de Pusula Portföy, iki fonunun yaklaşık 115 milyar TL’den 8 milyar TL’nin altına indiğini ve yaklaşık 107 milyar TL ödeme yaptığını duyurdu.

8 Eylül’de SPK pay sahipliği ve fonlar üzerinden dolaylı sahiplik görünürlüğünü artıran kararlarını açıkladı.

9 Eylül’de Pusula ile Tera devir görüşmeleri başladı.

10 Eylül’de mutabakat sağlandı.

12 Eylül’de adli soruşturma kamuoyunun gündemine girdi.

14 Eylül’de Muhammed Yarız tutuklandı.

15 Eylül’de Pusula bazı fonlarında temerrüt açıkladı.

16 Eylül’de Tera’nın iki fonunda temerrüt oluştu.

Aynı gün Namık Kemal Gökalp ayrı bir soruşturma kapsamında gözaltına alındı.

Ve SPK’nın 16 Eylül tarihli bülteniyle Katılımevim paylarındaki işlemler nedeniyle Muhammed Yarız dahil çok sayıda kişi hakkında suç duyurusu kararı geldi.

20 günde fon düzenlemesinden 107 milyar TL’lik ödemeye, 10 milyar TL’lik hisse alım kararından şirket devrine, temerrütlerden tutuklama ve suç duyurularına uzanan olağanüstü bir süreç yaşandı.

Ancak bugün elimizdeki belgeler bize her şeyi değil, bazı şeyleri kesin olarak söylüyor.

Kesin bildiğimiz şu:

Türkiye sermaye piyasasında fonların büyüklüğü artık yalnızca “fon performansı” meselesi değil.

Fonların hangi hisselerde ne kadar yoğunlaştığı, yatırımcı çıkışı geldiğinde bu pozisyonların ne kadar likit olduğu da meselenin bir başka önemli boyutu…

patronlardunyasi.com