Antalya'daki COP31 İklim Zirvesi'nde dünya basını, Türk basınından farklı olarak hangi konuların peşine düştü?

Toygun ATİLLA 

Dün Galatasaray Müzesi Müdürü Çağlar Şavkay ile telefonda konuşuyorduk.

Sohbet sırasında konu Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’ne geldi.

Çağlar Şavkay, Fransız Le Monde gazetesini takip ettiğini, COP31’le ilgili çok kıymetli makaleler okuduğunu anlattı.

Sonra dikkatimi çeken bir şey söyledi.

Bu makalelerde ele alınan konuların önemli bir bölümünü Türk basınında görmediğini belirtti.

Doğrusu merak ettim.

Aynı zirveyi izleyen gazeteciler, aynı toplantılara katılan muhabirler nasıl bu kadar farklı gündemlerle ilgileniyordu?

Telefonu kapattıktan sonra dünya basınını taramaya başladım.

Le Monde, Financial Times, Reuters, Bloomberg, The Guardian, Associated Press, AFP ve Al Jazeera…

Yalnızca haber başlıklarına değil, gazetecilerin hangi soruların peşine düştüğüne de baktım.

Karşıma ilginç bir tablo çıktı.

Biz Türkiye’de zirveye katılan isimleri, yapılan konuşmaları, verilen mesajları ve organizasyonu izlerken uluslararası basın Antalya’daki toplantının arkasındaki ekonomik ve siyasi gerçekleri araştırıyordu.

Üstelik bazı haberlerin merkezinde doğrudan Türkiye vardı.

Fransız Le Monde, Türkiye’nin kömür bağımlılığını sorguluyordu.

Financial Times, Türkiye’nin dünyaya önerdiği elektrikleşme hedefinin iklim krizine gerçekten çözüm olup olmayacağını araştırıyordu.

Bloomberg, Antalya’da bankacıların yeni yatırım fırsatlarını nasıl değerlendirdiğine bakıyordu.

AFP ise daha zirvenin ilk gününde gelişmiş ülkelerle yoksul ülkeler arasında başlayan para kavgasını haberleştirmişti.

Associated Press, Türkiye’nin Sıfır Atık başarısını anlatırken metan emisyonlarını da sorguluyordu.

Reuters, dünya liderlerinin verdiği sözlerle siyasi gerçekler arasındaki uçurumu gösteriyordu.

Çağlar Şavkay’ın sözleriyle başlayan merakım, sonunda şu soruya dönüştü:

Aynı COP31’i izlerken biz neyi haber yapmıştık, dünya basını neyin peşine düşmüştü?

İşte dünya basınının Antalya’dan yazdıkları…

Le Monde, Türkiye ile Avustralya'nın kömürden çıkışına ilişkin bir haber yaptı. 

Gazete, Türkiye'nin enerji planında kömürden çıkış için kesin bir tarih bulunmadığını vurguladı.

Avustralya ise bir yandan iklim hedeflerini savunurken diğer yandan 37 yeni veya genişletilmiş fosil yakıt projesine onay vermiş durumda.

Gazete, Türkiye'deki çevre örgütlerinin faaliyet koşullarını ve sivil toplumun zirveye katılımına ilişkin kaygıları da haberleştirdi.

Le Monde'un ortaya koyduğu soru açıktı: Kömüre bağımlı iki ülke, dünyanın fosil yakıtlardan uzaklaşmasını nasıl yönetecek?

Türkiye, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılmasını savunuyor.

Ancak FT, bu hedefin tek başına iklim krizine çözüm olmayacağını yazdı.

Çünkü elektrik tüketiminin artması, elektriğin temiz kaynaklardan üretileceği anlamına gelmiyor.

Gazetenin verdiği örneklerden biri yapay zekâ veri merkezleri. Bu merkezlerin artan elektrik ihtiyacı doğal gaz santralleriyle karşılanırsa elektrikleşme artarken fosil yakıt bağımlılığı da sürebilir.

FT'nin haberinde araştırmacıların kömür santrallerini devreden çıkarmanın önemine ilişkin değerlendirmelerine de yer verildi.

REUTERS: DÜNYA LİDERLERİ KONUŞUYOR, ABD MASADA YOK

Reuters muhabirleri Tuvan Gümrükçü ve Valerie Volcovici'nin 11 Kasım tarihli haberinde, Antalya'daki zirvenin küresel siyasi krizlerin gölgesinde ilerlediği anlatıldı.

Yaklaşık 200 ülkenin temsilcileri iklim değişikliğine karşı yeni kararlar almaya çalışırken savaşlar, enflasyon ve enerji fiyatları hükümetlerin önceliklerini değiştiriyor.

Reuters, ABD'nin ikinci yıl üst üste zirveye resmi heyet göndermediğine dikkat çekti.

Ajans ayrıca Türkiye'nin elektrikleşme önerisinin temiz enerji şartını açık biçimde içermemesinin müzakerelerde tartışma yarattığını aktardı.

2015 Paris İklim Anlaşması'na başkanlık eden Laurent Fabius'un Reuters'a verdiği mesaj ise zirvenin temel sorununu özetliyordu: Artık önemli olan yeni vaatler değil, mevcut vaatlerin nasıl uygulanacağı.

AFP: ZİRVE DAHA BAŞLAMADAN PARA KAVGASI ÇIKTI

Fransız haber ajansı AFP, COP31'in açılışında gelişmiş ülkelerle gelişmekte olan ülkeler arasında yaşanan iklim finansmanı anlaşmazlığına odaklandı.

Yoksul ülkeler, iklim değişikliğinin neden olduğu zararlarla mücadele edebilmek için daha fazla mali destek istiyor.

Ancak Avrupa Birliği cephesinden yeni finansman taahhütlerine ilişkin isteksizlik mesajları geldi.

Afrika ülkeleri de iklim değişikliğine uyum için ayrılan finansmanın üç katına çıkarılması konusunu gündeme taşımaya çalıştı.

AFP'nin haberine göre zirvenin açılışı da yaklaşık bir buçuk saat gecikti.

Ancak ajansın asıl gündemi organizasyon aksaklığı değil, iklim krizinin faturasını kimin ödeyeceği sorusuydu.

BLOOMBERG: BANKACILAR İKLİM ZİRVESİNDE YENİ İŞLERİN PEŞİNDE

Amerikan Bloomberg'in 8 Kasım'da Alastair Marsh imzasıyla yayımladığı haber, COP31'in iş dünyası açısından farklı bir yüzünü ortaya koydu.

Bloomberg, Antalya'ya gelen bankacıların ve finans yöneticilerinin yapay zekânın enerji ihtiyacıyla bağlantılı yatırım fırsatlarına hazırlandığını yazdı.

Yapay zekâ veri merkezlerinin artan elektrik tüketimi, enerji altyapısına yönelik yeni finansman ihtiyacını da beraberinde getiriyor.

Dolayısıyla Antalya'daki görüşmeler yalnızca iklim diplomasisi açısından değil, geleceğin enerji yatırımlarını finanse etmek isteyen kuruluşlar açısından da önem taşıyor.

Bu durum zirvede somut anlaşmalar imzalandığı anlamına gelmiyor. Ancak Bloomberg'in haberinde iklim toplantılarının aynı zamanda finans ve yatırım çevreleri için bir buluşma alanına dönüştüğü görülüyor.

ASSOCIATED PRESS: TÜRKİYE'NİN SIFIR ATIK HEDEFİNE METAN SORGUSU

Amerikan Associated Press ajansı, 11 Kasım'da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın COP31'de gündeme getirdiği Sıfır Atık girişimini haberleştirdi.

Türkiye'nin geri dönüşüm oranının 2017'de yaklaşık yüzde 13'ten 2025 sonunda yüzde 40'a yükseldiği açıklamasına yer verdi.

Ancak AP, bu açıklamayı Türkiye'nin çevre performansına ilişkin başka verilerle birlikte değerlendirdi.

Ajansa göre Türkiye, Küresel Metan Taahhüdü'ne katılmış değil. Ayrıca katı atıklardan kaynaklanan metan emisyonlarında dünyada beşinci sırada bulunuyor.

AP'nin haberinde çevre uzmanlarının girişimin hedeflerini olumlu bulmakla birlikte somut uygulama, yatırım ve denetimin önemine dikkat çektiği de aktarıldı.

THE GUARDIAN: KÖMÜR BAĞIMLILIĞI ZİRVENİN GÖLGESİNDE

İngiliz The Guardian gazetesi de Türkiye ve Avustralya'nın fosil yakıt politikalarını gündeme taşıdı.

Gazetenin çevre editörü Fiona Harvey, COP31'i yöneten ülkelerin kömürle ekonomik ilişkilerinin iklim müzakereleri açısından yarattığı soruna dikkat çekti.

Guardian'ın haberlerinde zirvenin büyüklüğü kadar müzakerelerin sonuç üretme kapasitesi de sorgulandı.

Ülkelerin daha önce verdiği taahhütlerin neden uygulamaya geçirilemediği, fosil yakıt üreticilerinin müzakerelerdeki etkisi ve yeni kararların nasıl hayata geçirileceği tartışıldı.

AL JAZEERA: PETROL LOBİSİNE DİNOZOR BENZETMESİ

Katar merkezli Al Jazeera, 11 Kasım'da Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres'in Antalya'daki sert açıklamalarını öne çıkardı.

Guterres, fosil yakıt sektörünün güçlü lobisinin iklim mücadelesini geciktirdiğini savundu.

Petrol, gaz ve kömürün enerji sisteminden çıkarılması gerektiğini belirten BM Genel Sekreteri, dinozorların lobisi olmadığını, fosil yakıtların ise bulunduğunu söyledi.

Al Jazeera ayrıca Greta Thunberg'in Antalya'da yaptığı açıklamaları da haberleştirdi.

Thunberg, iklim zirvelerinin ev sahibi ülkelere kendilerini çevreci gösterme fırsatı sunduğunu savunarak, müzakerelerde fosil yakıt sektörünün lobicilerinin bulunmasını eleştirdi.

ASSOCIATED PRESS: BÜYÜK KİRLETİCİLERİN LİDERLERİ NEREDE?

AP'nin 11 Kasım tarihli bir başka haberinde ise dünya liderlerinin zirveye katılımı ve iklim hedefleri arasındaki fark gündeme getirildi.

Ajans, ABD, Çin ve Hindistan liderlerinin Antalya'da bulunmadığına dikkat çekti.

Bu üç ülke, küresel karbondioksit emisyonlarının yarısından fazlasından sorumlu.

Dünyanın en büyük kirleticilerinin liderleri zirvede bulunmazken iklim değişikliğinden en fazla etkilenen küçük ada ülkelerinin temsilcileri daha güçlü kararlar alınmasını istedi.AP ayrıca Uluslararası Göç Örgütü'nün 2025 yılında iklim değişikliğiyle bağlantılı olaylar nedeniyle yaklaşık 30 milyon insanın yerinden edildiğine ilişkin verisini aktardı.

DÜNYA BASINININ ORTAK SORUSU: ANTALYA'DAN NE ÇIKACAK?

COP31 henüz tamamlanmadı. Zirve 20 Kasım'a kadar devam edecek.

Dolayısıyla Antalya'daki toplantıların başarılı ya da başarısız olduğunu bugünden söylemek mümkün değil.

Ancak uluslararası basının ilk günlerde ortaya koyduğu gündem, zirvenin hangi başlıklarda sınanacağını gösteriyor.

Le Monde ve The Guardian kömür bağımlılığını sorguluyor. Financial Times elektrikleşmenin gerçekten temiz enerjiye dönüşüp dönüşmeyeceğini araştırıyor. Reuters iklim diplomasisinin siyasi çıkmazlarını anlatıyor. AFP finansman anlaşmazlığını izliyor. Bloomberg yeni yatırım fırsatlarına bakıyor. Associated Press ise Türkiye'nin çevre hedeflerini başka göstergelerle karşılaştırıyor.

Bunların hepsi aynı zirvenin farklı yüzleri.

Türkiye'de zirvenin vitrini öne çıkarken uluslararası basının önemli yayınları kararların ekonomik ve çevresel sonuçlarına odaklandı.

Elbette Türk basınında da iklim politikalarını sorgulayan haberler yayımlandı. Ancak dünya basınının ilk günlerdeki bu dosyaları, COP31'i yalnızca büyük bir uluslararası organizasyon olarak ele almanın yeterli olmadığını gösteriyor.

Çünkü Antalya'da konuşulan mesele yalnızca çevre değil.

Kömür santralleri, petrol şirketleri, bankalar, enerji yatırımları, devletlerin mali taahhütleri ve gelecek kuşakların yaşam koşulları.

COP31'in gerçek bilançosunu Antalya'ya kaç kişinin geldiği değil, zirveden sonra hangi ülkelerin ve şirketlerin neyi değiştirdiği gösterecek.

patronlardunyasi.com