AB hukuku, IKEA’nın görsel ve kataloglarının taklit edildiği göçmen karşıtı kampanyanın fikir özgürlüğü olup olmadığına 4 yıldır karar veremedi

Dünyanın dört bir yanında markaların izinsiz kullanılması nedeniyle her yıl binlerce dava açılıyor. Ancak Belçika'da 4 yıldır devam eden davada karşı karşıya gelen taraflar ve tartışılan konu sıradan bir marka anlaşmazlığının çok ötesine geçti.

Bir tarafta dünyanın en büyük mobilya perakendecilerinden IKEA, diğer tarafta Belçika'nın aşırı sağcı ve göç karşıtı partisi Vlaams Belang var.
Kavganın başlangıcı ise 2022 yılına uzanıyor.

Vlaams Belang, Belçika'nın göç ve iltica politikasını değiştirmek amacıyla hazırladığı programı tanıtırken İsveç kökenli mobilya devinin adını ve görsel kimliğini kullandı.

Partinin göç programının adı bile IKEA'ydı:

“IKEA-PLAN – Immigratie Kan Echt Anders.”

Felemenkçe “Immigratie Kan Echt Anders” kelimelerinin baş harfleri yan yana getirildiğinde IKEA ortaya çıkıyor. İfade kabaca “Göç gerçekten farklı olabilir” anlamına geliyor.

MONTAJ KILAVUZUNU DA KULLANDILAR

Vlaams Belang bununla da yetinmedi.

Partinin kampanyasını yürüten Vrijheidsfonds, göç politikasına ilişkin önerileri anlatırken IKEA'nın dünyaca tanınan mobilya montaj kılavuzlarını taklit etti. 

IKEA ürünlerinin kutularından çıkan ve mobilyaların nasıl kurulacağını küçük insan figürleriyle adım adım anlatan görsel dil, bu kez Belçika'nın göç politikasının nasıl değiştirilmesi gerektiğini anlatıyordu.

Kampanya düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna duyuruldu, görüntüler sosyal medyada da yayımlandı.

IKEA 2023'TE DAVA AÇTI

IKEA markalarının sahibi Inter IKEA Systems, markasının siyasi bir kampanyada kullanılmasına karşı çıktı ve Vlaams Belang'ın kampanyasını yürüten Vrijheidsfonds'a karşı Belçika'da marka ihlali davası açtı.

Vrijheidsfonds, IKEA markalarını şirketin izni olmadan kullandığını kabul etti.

Ancak derneğin savunması davayı basit bir marka anlaşmazlığından çıkararak ifade özgürlüğü tartışmasına dönüştürdü.
Vrijheidsfonds, IKEA'nın dünya çapındaki ününden siyasi mesajını güçlendirmek amacıyla yararlandığını kabul ederken bunun siyasi ifade ve parodi özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Böylece iki temel hak karşı karşıya geldi:

IKEA'nın markası üzerindeki mülkiyet hakkı ile siyasi ifade özgürlüğü.

DOSYA 2023'TE AB'YE GİTTİ

Davaya bakan Brüksel Ticaret Mahkemesi de bu iki hakkın nasıl dengelenmesi gerektiği konusunda Avrupa Birliği hukukunun yorumlanmasını istedi.

Dosya Mayıs 2023'te Avrupa Birliği Adalet Divanı'na taşındı.

Üç yıldan uzun süren süreçte beklenen karar 8 Eylül 2026'da çıktı.

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VAR AMA SINIRSIZ DEĞİL

Avrupa Birliği Adalet Divanı, ifade özgürlüğünün marka hukukunda dikkate alınması gereken temel haklardan biri olduğunu kabul etti.
AB Adalet Divanı, Vlaams Belang kampanyasında IKEA markalarının kullanılmasının markanın itibarına ve sahibinin menfaatlerine önemli zarar verme ihtimali bulunduğunu da değerlendirdi.

Ancak IKEA'ya tazminat verilmesine veya Vlaams Belang'ın kampanyasının yasaklanmasına karar çıkmadı.

Dosya şimdi yeniden Brüksel'deki mahkemeye dönecek.

Belçika mahkemesi, AB Adalet Divanı'nın belirlediği kriterleri uygulayarak Vlaams Belang'ın IKEA markalarını kullanmasının ifade özgürlüğü kapsamında haklı bir kullanım olup olmadığına ilişkin nihai kararı verecek.

patronlardunyasi.com