Vergide güçlü performansla, geçen yıl 246,9 milyar lira açık veren faiz dışı bütçede bu yıl 456 milyar lira fazla oluştu

Ancak bütçe yılın ilk çeyre­ğini yüksek açıkla kapamak­la birlikte, gelir ayağındaki artışın giderlere göre çok da­ha yüksek olması nedeniy­le bütçe dengesinde geçen yı­la kıyasla görece toparlanma yaşandı ve bütçe açığı yarıya yakın azaldı. Giderleri esas olarak yüklü faiz ödemeleri büyütürken, geçen yılın aksi­ne faiz dışı dengede kayda de­ğer bir fazla oluştu.

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın açıkladığı verilere göre, bütçe harcamalarının geçen yılın aynı ayına oranla yüzde 42,1 artışla 1 trilyon 460,4 mil­yar lira olduğu martta, bütçe gelirleri de yüzde 60,6 artış­la 1 trilyon 230,5 milyar lira­ya ulaştı. Böylece aylık bazda 229,9 milyar lira tutarında bir bütçe açığı verildi. Aylık açık, geçen yılkinin yüzde 12,1 al­tında geldi. Geçen yıl şubatta yüzde 74,6 olan bütçe gelirle­rinin toplam giderleri karşıla­ma oranı bu yıl aynı dönemde yüzde 84,3’e çıktı.

Ocaktaki aşırı yüklü ödeme­den sonra rekor düzeydeki ar­tışı şubatta hız kesen faiz öde­meleri martta da yüzde 46,3’le daha mutedil bir artışla 236 milyar lira oldu. Faiz dışı den­gede aylık bazda 6,1 milyar li­ralık fazla oluştu. Geçen yıl ay­nı ayda 100,2 milyar liralık fa­iz dışı açık verilmişti.

Gelirler cephesinde ise en büyük bölümü oluşturan ay­lık vergi tahsilatı geçen yıla gö­re yüzde 63,9’la hızlı bir artış kaydederek 1 trilyon 57,2 mil­yar liraya ulaştı. Faizin vergi gelirlerine oranı yüzde 25’ten yüzde 22,3’e geri­ledi, vergi gelirlerinin toplam gi­derleri karşılama ora­nı yüzde 62,8’den yüzde 72,4’e yükseldi.

ÜÇ AYLIK AÇIK 420 MİLYAR TL

İlk üç ayındaki toplam büt­çe harcaması geçen yılın eş dö­nemine göre yüzde 42 artışla 4 trilyon 425,4 milyar, bütçe ge­lirleri ise yüzde 66,4’le daha hızlı artarak 4 trilyon 5,4 milyar liraya ulaştı. Kümülatif bazda üç aylık bütçe açığı 420 milyar lira ile geçen yılın aynı döne­mindekinin yüzde 40,9 altın­da kaldı. Başka deyişle bu yıl ilk çeyrekte geçen yılın aynı döne­mindekinin yaklaşık yarısı dü­zeyinde bir bütçe açığı verildi.

Bütçe gelirlerinin geçen yıl ocak-mart döneminde yüz­de 77,2 olan bütçe giderleri­ni karşılama oranı, bu yıl ay­nı dönemde yüzde 90,5’e çık­tı. Buna veriler ilk çeyrekteki bütçe gelir giderlerinin yük­sek düzeyde bir açıkla sonuç­landığını, ancak geçen yılın eş dönemi ile kıyaslandığın­da, özellikle gelir ayağındaki güçlü performans sayesinde açık üreten yapıda kayda de­ğer bir toparlanma olduğuna işaret ediyor.

456 MİLYARLIK FAİZ DIŞI FAZLA

Ocak-mart döneminde faiz dışı harcamalar yüzde 33,8’le gelirlerdekinden daha düşük bir artışla 3 trilyon 549,4 mil­yar lira olurken, faiz ödemele­rinde aşırı artış bütçe açığını büyüttü.

Ocak ayında geçen yılın ay­nı ayına göre yüzde 180 artış­la 456,4 milyar lira ile rekor düzeye ulaşan faiz ödemeleri, şubatta ise hız keserek yüzde 31,5’lik bir artışla 183,7 milyar lira olmuştu. Martta da göre­ce mutedil artış göstermesine rağmen faiz ödemelerinin üç aylık toplam tutarı 876,1 mil­yar liraya ulaşarak geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 88,8 üzerinde gerçekleşti. Fa­iz dışı bütçe dengesinde geçen yıl ilk çeyrekteki 246,9 milyar liralık açığa karşılık, bu yıl ay­nı dönemde 456 milyar lira ile yüksek tutarda bir fazla oluştu.

ÜÇ AYDA 1,6 TRİLYONLUK CARİ TRANSFER

Faiz dışı harcamalar için­de Hazine yardımları, görev­lendirme giderleri, hane hal­kına yardımlar, tarım ve hay­vancılık destekleri vb. çok sayıda alanı kapsayan ve büt­çe giderlerinin en büyük bölü­münü oluşturan cari transfer­ler yüzde 35,5 artışla 1 trilyon 603,8 milyar liraya ulaştı.

İkinci büyük kalem olan personel giderleri yüzde 41,1 artışla 1 trilyon 298,9 milyar, kamu çalışanları adına sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi ödemesi de yüzde 47,6 artışla 164,5 milyar lira oldu.

Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, synı dönemde kamu kuruluş­larına mamul mal alımı, gay­rimenkul sermaye üretimi, müteahhitlik giderleri, ona­rım faaliyetleri gibi alanları kapsayan “sermaye giderleri” ise yüzde 32,6 azalarak 116,4 milyar liraya gerilerken, ka­mu kurum ve işletmelerine yapılan “sermaye transferle­ri” ise sadece yüzde 6 artışla 36 milyar lira düzeyinde ger­çekleşti. Devletin mal ve hiz­met alımlarının üç aylık tu­tarı yüzde 41,8 artışla 265,3 milyar lira oldu. Genel bütçe­ye dahil kuruluşlar ile yurt dı­şına “borç verme” kalemi de yüzde 45,2 artışla 64,3 milyar lira olarak gerçekleşti.

VERGİDE İLK ÇEYREKTE GÜÇLÜ PERFORMANS

 Gelirler cephesinde ise üç aylık vergi tahsilatı geçen yılın eş dönemine göre yüzde 66,1 artışla 3 trilyon 360,4 milyar liraya ulaştı. Bütçe gelirlerinin büyük bölümünü oluşturan vergi tahsilatı, toplam gelirdeki artışta da belirleyici oldu.

Geçen yılın ilk çeyreğine kıyasla bu yıl 1 trilyon 337,6 milyar lira daha fazla vergi tahsil edildi. Vergi tahsilatının faiz ödemelerine giden kısmı yüzde 22,9’dan yüzde 26,1’e çıktı. Vergi gelirinin toplam bütçe harcamalarını karşılama oranı da yüzde 64,9’dan yüzde 75,9’a yükseldi.

Toplam gelirdeki payı düşük olan diğer kalemlerden faiz, ceza ve paylar ocak-mart döneminde yüzde 72,4 artışla 329,8 milyar, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri de yüzde 264,6’lık rekor artışla 144,7 milyar liraya ulaştı. Genel bütçe kapsamındaki diğer gelirler 56,5 milyar lira oldu. Ayrıca özel bütçeli idarelerin öz gelirlerinden 81,9 milyar, düzenleyici ve denetleyici kurum gelirlerinden de 32,9 milyar liralık aktarım gerçekleştirildi.

patronlardunyasi.com