Sebze meyve operasyonundaki şirketler ve gözaltına alınan isimler bize ne anlatıyor

Eyüp SERBEST

Yaş sebze ve meyvede fiyat oluşumuna yönelik soruşturmada 41 büyük dağıtıcı şirketin yöneticileri hakkında gözaltı kararı verilmesinin ardından şirket ve patronların geçmişi de mercek altına girdi. 

Listede Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hakan Sefa Çakır'dan İstanbul Halciler Derneği Başkan Yardımcısı Murat Altunpul'a, ihracat şampiyonları arasına giren şirketlerden BİM, Migros ve THY DO & CO'ya ürün verdiğini açıklayan tedarikçilere kadar dikkat çekici isimler var. 

Hakan Sefa Çakır

ÇİFTÇİDEN ÇIKTIĞINDA ÇARPIKLIK BAŞLIYOR

Soruşturmanın temelinde Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu'nun (VDK) çalışmaları var. İncelemelerde şirketlerin müstahsil makbuzları, Hal Kayıt Sistemi ve Çiftçi Kayıt Sistemi verileri ile üreticilerin beyanları karşılaştırıldı.

Raporda bazı müstahsil makbuzlarının gerçek ürün teslimiyle örtüşmediğine ilişkin bulgulara yer verilirken, adına belge düzenlenen bazı kişilerin fiilen çiftçilik yapmadığı, bazılarının ise ilgili firmayı tanımadıklarını ve herhangi bir ürün teslim etmediklerini beyan ettiği aktarıldı.

Vefat eden kişiler adına müstahsil makbuzu düzenlenmiş olabileceğine işaret eden kayıtlara da rastlandığı, bunların gerçek ürün teslimine dayanıp dayanmadığının ayrıca araştırılmasının gerekli görüldüğü belirtildi.

Soruşturma dosyasındaki en dikkat çekici örneklerden birinde ise üreticinin kilogramını 8-9 liradan sattığını söylediği kapya biber için şirket kayıtlarında 18,70 ila 23,95 lira arasında müstahsil makbuzu düzenlendiği tespit edildi.

İSİMLERİN BİZE SÖYLEDİĞİ BİR ŞEY VAR

Ancak ben operasyonun nasıl yapıldığıyla değil, bu isimlerin kim olduğuyla daha yakından ilgileniyorum. 

Listenin en dikkat çekici isimlerinden biri Eren Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nden Hakan Sefa Çakır. Çakır aynı zamanda Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı.

MTSO'nun resmi özgeçmişine göre Çakır, Eren Tarım ve Situr AŞ çatısı altında yaş meyve-sebze ticareti ve ihracatı yapıyor. 

Uzun yıllardır MTSO yönetimlerinde görev alan Çakır aynı zamanda Mersin Agropark Yönetim Kurulu Başkanı ve Ulusal Turunçgil Konseyi Yönetim Kurulu Üyesi. Geçmişte Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği yönetiminde de görev yaptı.

HAKSIZ KAZANCI KABUL EDEMEYİZ

Yani gıdayı hem üreten, hem pazarlayan Hakan Sefa Çakır’ın arşivdeki açıklamaları ise soruşturmanın konusu düşünüldüğünde oldukça dikkat çekici.

Mart 2026'da Ramazan öncesinde gazeteciler mikrofon uzatıyor, Hakan Sefa Çakır fahiş fiyatlarla ilgili açıklama yapıyor:

“Gıdada, vatandaşlarımızın sofrasından eksilten haksız kazancı kabul edemeyiz.”

Çakır, artan talebin fırsata çevrilerek gıda fiyatlarının enflasyonun üzerinde spekülatif şekilde artırılmasının önüne geçilmesi gerektiğini de söyleyor. 

Bir başka açıklama ise Ekim 2025’te. Bu kez konu yaş sebze ve meyve fiyatlarının neden yükseldiği.

Lojistik ve işçilik maliyetine dikkat çeken Hakan Sefa Çakır anlatıyor:  

“Limonu bugün üretici ücretsiz verse arabanın üzerinde maliyeti 20 lira.”

Yeni Hal Yasası tartışmalarında ise günlük piyasa fiyatlarının oluştuğu üretici ve tüketici hallerinin korunması gerektiğini söylüyor. 

SÖMÜRÜDEN DERT YANAN PATRON

Arşivden çıkan en dikkat çekici açıklamalardan biri de Saha Komisyonculuk Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin patronu Seyfi Arıkan'a ait.

Arıkan, 2018 yılında üretici ile market arasındaki fiyat farklarını anlatırken sorunun komisyoncudan ziyade denetimsizlikten kaynaklandığını savunuyor.

Kendi yetiştirdiği domatesin Antalya'dan Afyon'a gönderildikten sonra markette ulaştığı fiyatı örnek gösteren Arıkan şöyle isyan ediyor:

“Burada denetimsizlikten kaynaklanan bir sömürü var.”

UYGUN FİYAT TEMEL İLKEMİZ

Benzer bir arşiv kaydı da Erzurum’dan. 

Akın Tarım ve Su Ürünleri Taşımacılık Gıda Lokanta Turizm Ticaret Sanayi Limited Şirketi adına konuşan İbrahim Mutlu, sebze ve meyve fiyatlarının ürünün geldiği bölge ve nakliye maliyetlerine göre değiştiğini anlatıyor sonra da veriyor sloganı:

“Halkımıza her zaman taze, temiz ve uygun fiyatlı ürün sunmak temel ilkemizdir.”

Murat Altunpul

HALCİLER DERNEĞİ BAŞKAN YARDIMCISI DA LİSTEDE

Soruşturma listesindeki Altunpul Tarım Ürünleri Ticaret Limited Şirketi'nin karşısında ise Murat Altunpul var. Altunpul aynı zamanda İstanbul Halciler Derneği'nin (HALDER) Başkan Yardımcısı.

Listede Fatih Tarımsal Ürünler Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına bulunan Fatih Yağcı ise geçmiş dönemlerde Ereğli Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Üyesi.

Yani soruşturmada sadece büyük dağıtılar yok, sektör örgütlerinden isimler de var. 

İKİ ŞİRKET 2021'DE LİMON FİYATLARI İÇİN İNCELENMİŞTİ

Listede bulunan Eren Tarım ve Topal Narenciye'nin geçmişinde başka bir fiyat incelemesi de var. 

Rekabet Kurumu 2021 yılında limonun toptan satışındaki fiyat artışları nedeniyle sektörde faaliyet gösteren şirketler hakkında soruşturma yürüttü.

Soruşturulan şirketler arasında Eren Tarım ile Murat Topal ve Topal Narenciye de vardı.

Ancak bu noktada Rekabet Kurulu'nun kararı önemli:

Kurul, şirketlerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ihlal ettiğine ilişkin bilgi, belge veya bulgu bulunmadığına karar verdi ve idari para cezası uygulamadı.

Beş yıl sonra iki şirketin adı bu kez yaş sebze-meyve sektöründeki yeni soruşturmanın 41 şirketlik listesinde yer aldı.

GÖL MEYVE DE REKABET İNCELEMESİNDEN GEÇMİŞ

Listedeki Göl Meyve Sebze Kömür Gıda İnşaat Turizm Nakliyecilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına Ali Özçelik bulunuyor.

Göl Meyve'nin adı 2009 yılında da tarımsal ürün fiyatlarına ilişkin bir Rekabet Kurumu önaraştırmasında geçmişti.

Sanayi tipi elma fiyatlarının düşürülmesi amacıyla bazı firmaların anlaşma yaptığı iddiası üzerine yürütülen önaraştırmada Rekabet Kurumu Göl Meyve'de yerinde inceleme gerçekleştirdi.

Ancak incelemede rekabet ihlalini gösteren herhangi bir bilgi veya belge bulunmadı.

Rekabet Kurulu sonuçta soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikâyetin reddine oybirliğiyle karar verdi.

Göl Meyve daha sonra bölgesinin önemli ticaret hacmine sahip şirketlerinden biri haline geldi.

Isparta Ticaret Borsası, Haziran 2026'da şirketi 2025 yılı tescil işlem hacminde dereceye giren Eğirdir firmaları arasında ödüllendirdi.

TOPAL NARENCİYE İHRACATIN YILDIZLARI ARASINDA

Topal Narenciye'nin patronu Murat Topal hakkında 2026 tarihli başka bir kayıt daha bulunuyor.

Erdemli Ticaret ve Sanayi Odası'nın açıklamasına göre Topal Narenciye, AKİB'in 2025 Yılı İhracatın Yıldızları sıralamasında 40'ıncı sırada yer aldı.

Şirketin kendi verilerine göre Topal Narenciye'nin 11 bin metrekarelik tesisi, 450 tonluk modern soğuk hava deposu, saatte 20 tonluk işleme kapasitesi ve yıllık yaklaşık 20 bin ton üretim kapasitesi bulunuyor.

Şirketin İstanbul Bayrampaşa, Ankara Yenimahalle ve Bursa Nilüfer hallerinde de şubeleri bulunuyor.

MENAS DA İHRACAT ŞAMPİYONLARI ARASINDA

Aynı ihracat sıralamasında soruşturma listesindeki bir başka şirket daha dikkat çekiyor.

MENAS, Erdemli Ticaret ve Sanayi Odası'nın duyurduğu AKİB 2025 ihracat sıralamasında ikinci sırada yer alan şirketlerden biri olarak gösterildi.

MTSO Başkanı Hakan Sefa Çakır'ın daha sonra yaptığı açıklamada da MENAS'ın 60,2 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdiği belirtilmişti.

ZAFER ER: 1991'DEN BERİ SEKTÖRDE

Gözaltı kararı listesinde Zafer Gıda ve Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına Zafer Er bulunuyor.

Şirketin kendi tarihçesine göre Zafer Er ve Muzaffer Er, şirketin kurucu ortakları.

Faaliyetlerine 1991 yılında Bayrampaşa Sebze ve Meyve Hali'nde başlayan şirket bugün Konya, Sakarya, Mersin ve İzmir'de üretim yaptığını; Almanya, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Romanya,

Ukrayna ve Rusya başta olmak üzere çok sayıda ülkeye yaş meyve-sebze ihraç ettiğini bildiriyor.

100 BİN TONLUK ÜRÜN HACMİ İDDİASI

Listede Acar Agro Tarım Ürünleri Ticaret ve Sanayi AŞ adına Hüseyin Acar bulunuyor.

Acar Agro'nun kendi internet sitesindeki verilere göre şirket Mersin ve Antalya'daki tesislerinden faaliyet gösteriyor.

Şirket, Konya Ereğli, Bursa Karacabey ve Adana'da toplam 3 bin dekar alanda yıllık yaklaşık 50 bin ton kavun ve karpuz ürettiğini, bunun yanında çiftçilerden de yaklaşık 50 bin ton ürün satın aldığını belirtiyor.

Bu rakamlar şirketin kendi beyanına göre yalnız kavun ve karpuzda yaklaşık 100 bin tonluk üretim ve tedarik hacmine işaret ediyor.

Sevdal Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret AŞ adına listede şirketin kurucusu İsmail Sevdali yer alıyor.

Şirket kendi internet sitesinde 2013 yılında İsmail Sevdalı tarafından kurulduğunu, yaklaşık 40 çalışanı bulunduğunu ve Türkiye genelinde birçok perakende ve market zincirine tedarik hizmeti verdiğini açıklıyor.

BU SORUŞTURMADAN TEMİZLENİP ÇIKMALARINI DİLERİM

Liste böylece uzayıp gidiyor.

Elbette bu kişiler hakkında verilmiş kesin bir yargı kararı yok. Gözaltı kararı da suçluluk hükmü anlamına gelmiyor.

Ancak ortada cevap bekleyen çok ciddi bir soru var:

Üreticinin 8-9 liraya sattığını söylediği ürünün müstahsil makbuzuna 18,70-23,95 lira olarak girdiği, bazı çiftçilerin “Bu firmayı tanımıyorum, ürün vermedim” dediği, hatta vefat eden kişiler adına düzenlenmiş olabileceği değerlendirilen makbuzların incelendiği bir dosyadan söz ediyoruz.

Üstelik bu dosyada adı geçenlerden biri daha birkaç ay önce, “Gıdada vatandaşlarımızın sofrasından eksilten haksız kazancı kabul edemeyiz” diyordu.

Bir diğeri, “Burada denetimsizlikten kaynaklanan bir sömürü var” diye yakınıyordu.

Umarım söyledikleri gibi çıkarlar.

Çünkü mesele yalnızca 41 şirket ya da 41 yönetici değil.

Mesele, tarlada yetişen domatesin, biberin, limonun vatandaşın sofrasına gelene kadar başına ne geldiği.

Bunu ortaya çıkarmak da artık yargının işi.

patronlardunyasi.com