Musk'ın uzay şirketi SpaceX'in Starship programının büyük hedefi, 15 milyar dolarlık yatırım, maliyet-verimlilik kumarının iç yüzü

PD DIŞ HABERLER SERVİSİ

Elon Musk'ın uzay yarışında değiştirmeye çalıştığı yalnızca teknoloji değil, uzaya ulaşmanın ekonomisi.
Bugün bir roketin fırlatılması, büyük ölçüde pahalı donanımın tek seferlik kullanıldığı bir operasyon olabiliyor. Musk'ın hedefi ise uçak taşımacılığına benzeyen bir model kurmak: Aynı aracı tekrar tekrar kullanmak, seferler arasındaki bekleme süresini azaltmak ve her uçuşun maliyetini aşağı çekmek.
SpaceX'in geliştirdiği Starship bu hedefin merkezinde bulunuyor.
Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken bir ayrıntı var.

Bir roketi kurtarmak, onu ekonomik biçimde yeniden kullanmak anlamına gelmiyor.
Roketin yere döndükten sonra ne kadar bakım gerektirdiği, hangi parçalarının değiştirilmek zorunda kaldığı ve yeniden uçuşa hazırlanmasının kaç gün sürdüğü, milyarlarca dolarlık projenin geleceğini belirleyecek.
Dolayısıyla SpaceX'in gerçek sınavı yalnızca mühendislik değil, aynı zamanda maliyet ve verimlilik sınavı.

22,5 SAAT UZAYDA KALDI, FIRLATILDIĞI KULEYE DÖNDÜ

SpaceX, 13 Kasım'da Teksas'taki Starbase tesisinden Starship'in 15'inci test uçuşunu gerçekleştirdi.
Görevin üst kademesi olan yaklaşık 52 metre uzunluğundaki Starship uzay aracı, Dünya çevresinde 14 tur attı. Yaklaşık 22,5 saat süren uçuş sırasında 26 yeni nesil Starlink uydusunu yörüngeye bıraktı.
14 Kasım'da atmosfere yeniden giren araç, motorlarını kullanarak hızını düşürdü ve fırlatıldığı kuleye geri döndü.
SpaceX'in Mechazilla adını verdiği dev mekanik kollar, uzay aracını havada yakaladı.
Şirket böylece ilk kez yörüngeden dönen bir Starship üst kademesini fırlatma kulesinde kurtarmayı başardı. 

TARİHİ BAŞARININ GÖLGESİNDE KAYBEDİLEN ROKET

Ancak aynı uçuşun bir başka sonucu daha vardı.
Starship'i uzaya taşıyan Super Heavy güçlendiricisi geri kazanılamadı.
Fırlatmanın ardından kuleye dönmesi planlanan güçlendirici, dönüş için gereken yakıtın yetersiz kalması üzerine Meksika Körfezi'ne yönlendirildi ve imha edildi.
Böylece SpaceX, aynı uçuşta iki roket kademesini birden kurtarma hedefini gerçekleştiremedi.
Bir tarafta tarihi bir mühendislik başarısı, diğer tarafta kaybedilen bir güçlendirici vardı. 

15 MİLYAR DOLARLIK YATIRIMIN GERİ DÖNÜŞÜ

Starship'in geliştirme harcamalarının 15 milyar doları aştığına ilişkin rakam, projenin büyüklüğünü ortaya koyuyor. Ancak bu tutarın güncel ve karşılaştırılabilir maliyet kalemleriyle ayrıca doğrulanması gerekiyor.
SpaceX'in ekonomik hesabı üç temel beklentiye dayanıyor: Roketlerin yeniden kullanılması, uçuş sayısının artırılması ve uzaya taşınan her kilogramın maliyetinin düşürülmesi.
Bunun için yalnızca uzay aracını sağlam indirmek yetmiyor.

SpaceX'in aynı Starship'i ne kadar sürede yeniden fırlatabileceğini, ısı kalkanının ne ölçüde bakım gerektireceğini ve her seferde ne kadar yakıt, işçilik ve parça maliyeti oluşacağını göstermesi gerekiyor.
Henüz kamuoyuna açıklanmış, Starship'in düzenli ticari operasyonlardaki gerçek uçuş başı maliyetini ortaya koyan yeterli veri bulunmuyor.
Dolayısıyla uzay taşımacılığının ucuzlayacağı beklentisi güçlü olsa da bunun hangi tarihte ve hangi ölçüde gerçekleşeceği henüz belli değil.

NASA DA BU SINAVIN ORTAĞI

Starship yalnızca Musk'ın Mars hayalinin bir parçası değil.
NASA, Artemis programı kapsamında astronotların Ay yüzeyine indirilmesinde Starship'in özel bir versiyonundan yararlanmayı planlıyor.
Bu nedenle SpaceX'in test sonuçları Amerikan uzay programı açısından da önem taşıyor.
Ancak Ay görevi için roketin yeniden kullanılabilmesinin yanında, uzayda yakıt transferi ve insanlı uçuş güvenliği gibi başka teknolojilerin de kanıtlanması gerekiyor.

patronlardunyasi.com