Kılavuzluk ve römorkörcülükte rekabet soruşturmasında ihale yönünden ceza çıkmadı, SANMAR ve MARİNTUG’a ise maaştan ceza kesilebilir

Feramuz ERDİN

Patronlar Dünyası’nın gündeme getirdiği milyarlık kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri soruşturmasında kritik sözlü savunma yapıldı.

Rekabet Kurumu, soruşturmayı Anadolu Kılavuzluk AŞ, Deniz Kılavuzluk AŞ, Marin Römorkör ve Kılavuzluk AŞ (MARİNTUG) ile Sanmar Denizcilik Makina ve Ticaret AŞ’nin kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerine ilişkin başvuru ve ihale süreçlerinde danışıklı hareket edip etmediği ve işgücü piyasasında rekabete duyarlı bilgi değişiminde bulunup bulunmadığının belirlenmesi amacıyla yürütüyordu. Kurumun resmi duyurusunda da soruşturmanın bu iki ayrı başlık üzerinde yürüdüğü belirtilmişti.

İHALE AYAĞINDA HEYETTEN “İHLAL YOK” GÖRÜŞÜ

22 Eylül’de saat 10.30’da gerçekleştirilen sözlü savunmada soruşturmanın en önemli ayrımı ortaya çıktı.

Soruşturma heyeti; Anadolu Kılavuzluk, Deniz Kılavuzluk, MARİNTUG ve SANMAR’ın 2019-2020 dönemindeki başvurular ile 2025’teki ihale süreçlerinde danışıklı hareket ettiğini ortaya koyacak yeterli bilgi ve belgeye ulaşılamadığı kanaatini açıkladı.

Şirketler hakkında henüz Rekabet Kurulu’nun nihai kararı verilmedi.

Dolayısıyla bugün itibarıyla “şirketler aklandı” ya da “ihalelerde danışıklılık olmadığı kesinleşti” demek doğru değil. Açıklanan görüş, soruşturma heyetinin Kurul’a sunduğu kanaat. Nihai kararın 15 gün içinde açıklanması bekleniyor.

DOSYANIN MERKEZİ İHALEDEN ÇALIŞANIN MAAŞINA KAYDI

Soruşturmanın ikinci ayağında ise farklı bir tablo ortaya çıktı.

Heyet, MARİNTUG ve SANMAR bakımından rakip işverenlerle maaş, prim, yan haklar ve gelecekte uygulanması planlanan ücret artışları gibi rekabete hassas çalışan bilgilerinin paylaşılmasını rekabet ihlali olarak değerlendirdi ve bu şirketlere idari para cezası uygulanması yönünde görüş bildirdi.

Böylece milyarlık ve uzun süreli liman hizmetleri pazarındaki ihale rekabetini incelemek üzere başlayan dosyanın bugün ayakta kalan en önemli bölümlerinden biri, şirketlerin çalışanlarına ne kadar ücret ödeyeceklerine ilişkin bilgi akışı oldu.

Bu ayrım önemli.

Çünkü rakip şirketlerin yalnızca sattıkları hizmetlerin fiyatları değil, işgücü için ödedikleri bedeller de rekabetin konusu.

Bir şirket rakibinin bugün hangi maaşı ödediğini, hangi primi verdiğini ve daha önemlisi gelecek dönemde ücretleri ne kadar artırmayı planladığını önceden biliyorsa işverenlerin çalışan kazanmak için birbirleriyle rekabet ettiği alan daralabilir.

CEZA ÇIKARSA HANGİ CİRO ÜZERİNDEN HESAPLANACAK?

İkinci önemli başlık olası cezanın büyüklüğü.

Soruşturma heyetinin görüşünün Rekabet Kurulu tarafından kabul edilmesi halinde MARİNTUG ve SANMAR’a uygulanabilecek idari para cezasının hesaplanmasında hangi ciro ve hangi ihlal niteliğinin esas alınacağı nihai kararla birlikte önem kazanacak.

Bu nedenle bugün şirketler için herhangi bir ceza rakamı telaffuz etmek için erken.

Ortada henüz verilmiş bir ceza değil, ceza verilmesi yönünde soruşturma heyeti görüşü bulunuyor.

30 İHALELİ DEV PAZAR

Dosyanın ekonomik önemini artıran ise sektörün yapısı.

Rekabet Kurulu’nun daha önce yayımlanan kararlarında, yeni sistem kapsamında 15 bölgesel hizmet sahasında kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri için ayrı ayrı olmak üzere toplam 30 ihale öngörüldüğü belirtiliyor.

Bu nedenle nihai kararda yalnızca olası para cezası değil, ortaya çıkacak ihlal tespitinin şirketlerin mevcut ve gelecekteki uzun süreli kılavuzluk-römorkörcülük hakları bakımından herhangi bir sonuç doğurup doğurmayacağı da yakından izlenecek.

Bugünkü aşamada soruşturma sonucunun bu hakları otomatik olarak etkileyeceğini söylemek mümkün değil.

ARPAŞ VE UZMAR NEDEN BUGÜNKÜ MASADA YOKTU?

Soruşturma ilk açıldığında masada dört değil altı şirket bulunuyordu.

Rekabet Kurulu’nun 25 Nisan 2025 tarihli açıklamasına göre soruşturma; Anadolu Kılavuzluk, ARPAŞ Ambarlı Römorkaj Pilotaj, Deniz Kılavuzluk, MARİNTUG, SANMAR ve UZMAR hakkında açılmıştı.

ARPAŞ ve UZMAR’ın süreç içinde uzlaşma yoluyla dosyalarının sonuçlanması nedeniyle bugünkü sözlü savunmada kalan dört şirket yer aldı.

Böylece yaklaşık bir buçuk yıl önce altı şirketle başlayan soruşturma, son virajına dört şirketle girdi.

patronlardunyasi.com