Türk şirketi KURUM'un Arnavutluk'taki demir-çelik fabrikasının çevre izni iptal edildi
Arnavutluk’un sanayideki en büyük tesisi, zehir nedeniyle üretimi durduruyor. Arnavutluk Hükümeti, Türk şirketi KURUM’a ait ülkedeki tek demir-çelik fabrikasının çevre iznini iptal etti. Şubat ayında da soruşturmaya uğrayan tesisle ilgili olarak kamu görevlileri de dahil 33 kişi hakkında tutuklama kararı çıkarılmıştı. Enver Hoca tarafından kurulan ve Partinin Çeliği olarak adlandırılan tesis, bir dönem 12 bin kişiye istihdam sağlıyordu.
Kerim ÜLKER
Arnavutluk’un tek demir-çelik fabrikasını işleten Türk şirketi KURUM’un lisansı iptal edildi. Bu yılın başında 33 kişinin gözaltına alınmasıyla başlayan yasal süreç, resmi onayla lisans iptaline neden oldu. 90’lı yılların sonunda Türk şirketi KURUM’un özelleştirmeden aldığı Bradashesh’teki Elbasan metalürji fabrikasında çevre izni sona erdirildi. Karar, Arnavutluk Çevre Bakanı Sofjan Jaupaj tarafından 3 Kasım’da imzalandı. Bu kararla, KURUM International’ın Ekim 2024'te Tayland'a gönderilen ve Arnavutluk'a geri dönen 102 konteyner tehlikeli atık skandalıyla ilgili soruşturmalara da dahil olduğu bir dönemde alındı.
Yerel kaynaklarda Bakan Jaupaj, KURUM International'a Eylül 2016'da verilen PN-3843-09-2016 numaralı A tipi çevre iznini iptal eden 540 numaralı emri imzaladığı ortaya çıktı. Karar, şirketin Metalurji Fabrikasında yürüttüğü bir dizi endüstriyel faaliyeti kapsamaktadır; bunlar arasında birincil ve ikincil ergitme dahil olmak üzere pik demir ve çelik üretimi, demirli metallerin işlenmesi ve dökümhanelerin işletilmesini konu alıyor. Çevre izninin iptali, KURUM'un Elbasan'daki faaliyetlerinin de durdurulması için en önemli etken.
102 KONTEYNER ZEHİR TAYLAND’A GÖNDERİLDİ
Çevre Bakanlığı'nın kararı, şirketin adının Durres Savcılığı'nın 102 konteyner şüpheli tehlikeli atıkla ilgili soruşturmasında geçmesinin ardından geldi. 2 bin 800 tonluk tehlikeli atık taşıyan konteyner, Arnavutluk'tan Tayland'a gönderilmiş, Ekim 2024'te ülkeye geri dönmüştü. Bu durum endüstriyel atık yönetimi ve kontrolü konusunda geniş bir tartışmaya yol açmıştı. Ardından Durres Savcılığı, bir soruşturma açmıştı.
33 KİŞİ HAKKINDA TUTUKLAMA KARARI ÇIKARILDI
Şubat 2026'da yerel mahkeme; aralarında Kurum International'ın yöneticisi ve 7 üst düzey çalışanının yanı sıra Ulusal Çevre Ajansı eski başkanı, gümrük görevlileri ve aracı firma yetkililerinin de bulunduğu 33 kişi hakkında tutuklama kararı verdi. Mart 2026 sonunda Arnavutluk Genel Yargı İstinaf Mahkemesi, şüphelilerin büyük bir kısmı için güvenlik tedbirlerini hafifleterek bazı çevre yetkilileri ve operasyonel çalışanların tutukluluk hallerini ev hapsi veya adli kontrol şartıyla sonlandırdı. Aranan 3 Türk vatandaşı ve 1 Alman vatandaşıyla ilgili süreçler ise devam ediyor. Savcılık talimatıyla İtalya'daki bir laboratuvarda incelenen konteynerlerdeki maddelerin, Elbasan'daki elektrik ark ocağından çıkan "tehlikeli ve toksik" tozlar olduğu resmen doğrulandı. Uzun süre Durres’teki Porto Romano limanında bekletilen 102 konteyner toksik atık, savcılık talimatı ve El Konulan Varlıkların İdaresi Ajansı gözetiminde Spitalle bölgesindeki güvenli bir depolama alanına nakledildi. KURUM International yönetimi ise söz konusu atıkların yurt dışına ihracatıyla herhangi bir bağlantıları olmadığını savunarak hakkındaki suçlamaları reddetti.
ENVER HOCA KURDU, İKİNCİ KURTULUŞ ADINI VERDİ
Türk şirketi KURUM International’ın sahibi olduğu Elbasan’daki demir-çelik fabrikasının temelleri ülkenin komünist döneminin de sembolüydü. Resmi adıyla Kombinati Metalurgjik olarak bilinen fabrika, Arnavutluk’un Elbasan şehri yakınlarındaki Bradashesh bölgesinde 1960’lı yıllarda dönemin komünist lideri Enver Hoca tarafından kuruldu. Ülkedeki en büyük sanayi tesisi olan fabrika, Enver Hoca tarafından “Partinin Çeliği” (Çeliku i Partise) ve “Arnavutluk'un ikinci ulusal kurtuluşu” olarak adlandırıldı. Her ne kadar Enver Hoca, Stalin hayranı olsa da fabrikanın temelleri Sovyet Yönetimi tarafından değil, Çin’in desteğiyle kuruldu. Yaklaşık 155 hektarlık bir alana yayılan komplekste 520 bina, 47 kilometrelik iç demiryolu ağı ve 22 kilometrelik karayolu inşa edildi. Zirve döneminde ise fabrikada 12 bin kişi çalışıyordu.
2015’TE DE ÇEVRE KİRLİLİĞİ GÜNDEMDEYDİ
Ancak Soğuk Savaş’ın sona ermesi ve dünyada rejim değişiklikleriyle birlikte özelleştirme süreci Arnavutluk’ta da yaşandı. 1998 yılında kompleksteki çelik üretimi ve haddehane tesislerini ise Türk şirketi Kurum devraldı. Türk şirket 2002 yılında oksijen ve kireç üretim birimlerini ekledi ve 2009 yılında tesisin özelleştirme sürecini tamamlayarak, fabrikayı üzerine aldı. Bradashesh'teki tesis Arnavutluk'un tek demir üreticisi konumunda ve ülkenin iç pazar ihtiyacının yaklaşık yüzde 85'ini karşılıyor. Yıllık 1 milyon ton ham çelik kapasitesi bulunan tesis, yıllar boyunca çevre kirliliği iddialarıyla sık sık gündeme geldi. 2015 yılında Shkumbin Nehri kıyısına yasa dışı şekilde cüruf ve toksik atık döküldüğü gerekçesiyle faaliyetleri geçici olarak durdurulmuştu.
patronlardunyasi.com
