İran’ın tankerlerin mayına çarptığı iddiası ve ABD’nin yeni teklifi enerji piyasalarında belirsizliği artırdı

İran'ın Hürmüz Boğazı'nda dört tankerin mayına çarparak alev aldığını ileri sürmesi, küresel enerji piyasalarında yeni bir gerilim yarattı. ABD, bölgedeki ana deniz yollarının mayınlardan temizlendiğini savunurken Tahran yönetimi bu açıklamaya karşı çıktı. Aynı dönemde ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran'a gönderdiği mektup, boğazın yeniden açılmasına yönelik diplomatik girişimi gündeme taşıdı.

İRAN DÖRT TANKERİN MAYINA ÇARPTIĞINI ÖNE SÜRDÜ

İran Devrim Muhafızları, 29 Ekim'de yaptığı açıklamada üç petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'nın güneyindeki izinsiz bir güzergâhtan geçmeye çalışırken deniz mayınlarına çarptığını ve alev aldığını iddia etti. İran ordusu daha sonra boğazın doğusunda seyreden dördüncü bir tankerin de mayına çarparak yandığını duyurdu. Gemilerin kimlikleri ve bayrakları açıklanmazken olaylar bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi de bölgede bir gemide yangın görüldüğüne ilişkin bildirim aldı. Ancak bu bildirimin İran'ın sözünü ettiği tankerlerle bağlantısı doğrulanmadı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise ana deniz yollarının mayınlardan temizlendiğini savunuyor. Karşılıklı açıklamalar, Hürmüz'deki seyir güvenliğine ilişkin belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor.

ABD'DEN İRAN'A YEDİ GÜNLÜK HÜRMÜZ TEKLİFİ

Denizdeki gerilim sürerken ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai'ye Katar'ın arabuluculuğuyla bir mektup gönderdiği bildirildi. Diplomatik girişim, İran'ın nükleer programına ilişkin taahhütler vermesi karşılığında Amerikan yaptırımlarının hafifletilmesini ve Hürmüz Boğazı'nın yedi gün içinde açılmasını öngören bir müzakere çerçevesine dayanıyor.

Ancak taraflar arasında henüz anlaşma sağlanmadı. Washington, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları konusunda somut adımlar atmasını isterken Tahran, yaptırımlar kaldırılmadan geri alınması zor taahhütlerde bulunmaya karşı çıkıyor. İran'ın talepleri arasında petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların ve Amerikan deniz ablukasının kaldırılması da bulunuyor. Yedi günlük süre ise kesinleşmiş bir anlaşma takvimi değil, görüşmelerde gündeme gelen hedeflerden biri.

PETROL 115 DOLARIN ÜZERİNDE: TÜRKİYE İÇİN DE RİSK

Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik sorunları, petrol fiyatlarının yüksek seyretmesinde etkili oluyor. Brent petrolün varil fiyatı 30 Ekim sabahı 115,74 dolara yükselirken fiyatlar üst üste dördüncü aylık artışa hazırlanıyor. Bölgedeki sevkiyat riskleri, tanker taşımacılığı ve sigorta maliyetleri üzerinden küresel enerji ticaretini baskı altında tutuyor.

Enerji ithalatçısı Türkiye açısından petrol fiyatlarının yüksek kalması, ithalat faturası ve akaryakıt maliyetleri üzerinde ilave baskı oluşturabilir. Bununla birlikte küresel fiyat hareketlerinin pompa fiyatlarına yansımasında döviz kuru, rafineri fiyatları ve vergiler de belirleyici oluyor. Hürmüz'de güvenli geçişin yeniden sağlanması ise enerji piyasalarındaki belirsizliğin azalmasına katkıda bulunabilir.

KRİTİK TARİH 3 KASIM: İRAN NASIL YANIT VERECEK?

Washington'un diplomatik girişimi, ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler öncesinde yeni bir askerî operasyon ihtimalinin tartışıldığı döneme denk geldi. ABD yönetiminin İran'a yönelik yeni saldırı seçeneklerini değerlendirdiği bildirilirken Tahran, olası bir harekâta karşılık vereceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, diplomatik görüşmelerin sonuçsuz kalması halinde bölgesel gerilimin yeniden tırmanabileceğine işaret ediyor.

Dünya gazetesinin haberine göre, piyasaların kısa vadede izleyeceği başlıca gelişmeler, İran'ın ABD teklifine vereceği yanıt ve Hürmüz'deki tanker trafiğinin güvenliği olacak. Bir anlaşmaya varılması petrol sevkiyatlarının normalleşmesini destekleyebilir. Ancak taraflar arasındaki nükleer program ve yaptırım anlaşmazlıkları çözülmeden boğazın tamamen açılması konusunda kesin bir takvim bulunmuyor.

patronlardunyasi.com