Dünyayı taşıyan ama geçmişi taşıyamayan Alman milyarder Klaus-Michael Kühne öldü

Toygun ATİLLA

Klaus-Michael Kühne’nin 89 yaşında öldü...İsmi Türkiye’de Elon Musk, Jeff Bezos ya da Bernard Arnault kadar tanınmıyor.

Oysa bir konteyner gemisine, bir Lufthansa uçağına ya da Avrupa yollarındaki bir Flix otobüsüne baktığınızda onun parasına rastlamanız mümkündü. Kühne’nin işi hareketti.

İnsanları, malları, konteynerleri bir yerden başka bir yere taşımak…Bunu öylesine büyüttü ki dünyanın en önemli lojistik patronlarından, Almanya’nın da en zengin insanlarından biri oldu.

Kühne'nin hayatını araştırırken servetinden daha çok başka bir şey dikkatimi çekti. Kühne ailesi nesiller boyunca dünyanın yükünü taşıdı. Fakat kendi geçmişinin yükünü taşımakta aynı başarıyı gösteremedi.

HİKAYE 1890’DA BAŞLADI

Kuehne+Nagel’i 1890’da Klaus-Michael’in dedesi August Kühne ile Friedrich Nagel, Bremen’de kurdu. Klaus-Michael Kühne 1958’de aile şirketine girdi. 1966’da henüz 29 yaşındayken yönetimin başına geçti.

Onun döneminde şirket Almanya sınırlarını aşarak bugün yaklaşık 100 ülkede, 1.300’den fazla noktada faaliyet gösteren ve 88 bine yakın kişiyi çalıştıran küresel bir lojistik ağına dönüştü. Aile hikayesinin ise 1890’dan 1958’e doğrudan atlanamayacak bir bölümü vardı.

AİLENİN KARANLIK MİRASI

Klaus-Michael Kühne 1937’de doğdu. Dolayısıyla Nazi döneminde yaşananlardan onu kişisel olarak sorumlu tutmak mümkün değil. Miras aldığı şirketin tarihinde ise ağır bir sayfa bulunuyor.

Alman ARD’nin araştırmalarına göre Kuehne+Nagel, 1942’den itibaren Nazi yönetiminin “M-Aktion” operasyonunda önemli rol oynadı. İşgal altındaki Batı Avrupa’da kaçan ya da toplama kamplarına gönderilen Yahudilerin evlerinden alınan mobilya ve eşyaların Almanya’ya taşınmasında şirket tekel konumuna geldi.

Şirketin yönetiminde Klaus-Michael’in babası Alfred Kühne ile amcası Werner Kühne bulunuyordu. Ailenin Yahudi ortağı Adolf Maass ise Nazi iktidarının ilk yıllarında şirketten ayrılmak zorunda kaldı, daha sonra sürgün edildi ve öldürüldü.

Financial Times’ın geçen yıl ortaya çıkardığı arşiv belgeleri, şirketin Nazi dönemindeki “Aryanizasyon” uygulamalarıyla bağlantısına ilişkin tartışmayı yeniden gündeme getirdi. Klaus-Michael Kühne’nin hayatındaki en zor miras buydu.

HESAPLAŞMA TAMAMLANMADI

Savaştan sonra birçok büyük Alman şirketi Nazi dönemindeki faaliyetlerini bağımsız tarihçilere açtı. Kuehne+Nagel’in geçmişi konusunda ise yıllarca aynı çağrı yapıldı. Klaus-Michael Kühne, babasına büyük hayranlık duyuyordu.

Alman basınına göre şirketin Nazi dönemindeki faaliyetlerinin kapsamlı ve bağımsız biçimde araştırılması yönündeki talepler onun yaşamı boyunca sonuçlanmadı. Bu yüzden Kühne’nin mirası iki ayrı hikâye taşıyor.

Biri dünyanın en büyük lojistik başarılarından biri. Diğeri ise tam anlamıyla kapanmamış bir tarih hesabı.

90 MİLYONA SATTI, 340 MİLYONA GERİ ALDI

Kühne’nin kendi patronluk öyküsü ise neredeyse bir roman gibi.

1970’lerin sonunda deniz taşımacılığında yaptığı büyük hamle beklediği sonucu vermedi. Şirket mali baskıya girdi. 1981’de dedesinden kalan şirketin yüzde 50’sini yaklaşık 90 milyon Alman markına satmak zorunda kaldı.

Sonra yıllarca bekledi. 1992’de aynı hisseleri geri alma fırsatı çıktı. Fiyat bu kez yaklaşık 340 milyon Alman markıydı. 90 milyona sattığını 340 milyona geri aldı. İki yıl sonra Kuehne+Nagel’i borsaya taşıdı.

Şirketi kaybetmenin eşiğinden alıp dünyanın en büyük lojistik gruplarından birine dönüştürdü. Belki de onun patronluk karakterini kaybettiği şirketi dört katına geri almaktan çekinmemesi anlatıyordu. 

SONRA ULAŞIM ZİNCİRİNİ TOPLADI

Kuehne+Nagel büyüdükçe Kühne’nin yatırım haritası da genişledi. Denizde Hapag-Lloyd’un yüzde 30’dan fazlasına ortak oldu. Havada Lufthansa’nın en büyük özel hissedarlarından biri haline geldi. Karada Avrupa’nın otobüs ve tren şirketi Flix’e yatırım yaptı. Kimya dağıtım devi Brenntag’da pay aldı.

Bir mal ya da insan hareket ediyorsa Kühne o yolculuğun bir yerinde olmak istiyordu.

HAMBURG’A SERVETİNİ YATIRDI

Kühne’nin başka bir tutkusu da Hamburg’du. Hapag-Lloyd’un yabancı bir rakibin eline geçmesi gündeme geldiğinde şirkete yaklaşık 1 milyar euro yatırdı.

Elbphilharmonie konser salonuna destek verdi. Kendi adını taşıyan lojistik üniversitesinin kurulmasına öncülük etti. Alster Gölü kıyısına lüks The Fontenay otelini yaptırdı. Hamburger SV’nin yıllarca en önemli finansal destekçilerinden biri oldu.

Kazandığı para zamanla yalnızca şirketlerinin bilançosunda değil, Hamburg’un gemilerinde, binalarında, kültüründe ve futbolunda görünmeye başladı.

44 MİLYAR DOLAR AMA MİRASÇI YOK

Kühne’nin serveti ölümünden önce yaklaşık 44 milyar dolar olarak hesaplanıyordu.

Eşi Christine ile çocukları olmadı.Bu nedenle Alman iş dünyası yıllarca "Bu imparatorluk kime kalacak?" sorusunu sordu. 

Kühne cevabını yıllar önce hazırladı. Servetinin geleceğinin merkezine Kühne Vakfı’nı yerleştirdi. Vakfın faaliyet alanları lojistik eğitimi, bilim, tıp ve kültür.

Kühne Holding ise Kuehne+Nagel, Hapag-Lloyd, Lufthansa ve diğer yatırımların bulunduğu milyarlarca dolarlık portföyün merkezi.

Klaus-Michael Kühne’nin ölümüyle Avrupa’nın stratejik ulaşım şirketlerindeki bu dev yatırımlar artık kişisel patronluk döneminden yeni bir döneme geçiyor.

BİR PATRONDAN GERİYE NE KALIR?

Klaus-Michael Kühne bugün öldü.

Arkasında 136 yıllık bir aile şirketi, yaklaşık 44 milyar dolarlık servet, gemiler, uçaklar, oteller, bir üniversite ve dünyanın dört bir yanına uzanan lojistik ağı bıraktı.

Kühne kendi döneminde şirketini kaybetti, geri aldı ve büyüttü. Servetini gelecek kuşaklara taşıyacak sistemi de kurdu.

Bir tek ailesinin ve şirketinin Nazi döneminden kalan hesabı onun yaşamı boyunca tamamen kapanmadı.

patronlardunyasi.com