Atlantik akıntısında çöküş riski sanılandan daha yüksek, küresel iklimde tehlikeli kırılma

Küresel iklim sisteminin kilit unsurlarından biri olan Atlantik meridyenel devridaim dolaşımının (AMOC) geleceğine ilişkin yeni araştırmalar, risklerin beklenenden daha ciddi olduğunu ortaya koydu.

OLASI BİR ÇÖKÜŞ İKLİM DENGELERİNİ KÖKTEN DEĞİŞTİRİR

Gerçek dünya gözlemleriyle desteklenen analizlere göre, yüzyıl sonuna kadar akıntıda yüzde 42 ila 58 arasında bir zayıflama öngörülüyor. Bilim insanları, bu seviyenin kritik eşiklere oldukça yakın olduğunu ve olası bir çöküşün iklim dengelerini kökten değiştirebileceğini belirtiyor.

Bilim insanları, bu bulgunun 'çok endişe verici' olduğunu, çünkü çöküşün Avrupa, Afrika ve Amerika kıtaları için felaket olacağını söylüyor.

1600 YILDIR EN ZAYIF SEVİYESİNDE

AMOC, küresel iklim sisteminin önemli bir parçası ve iklim krizi sonucunda 1600 yıldır en zayıf seviyesinde olduğu zaten biliniyordu. Bilim insanları 2021'de bir dönüm noktasının uyarı işaretlerini tespit etti ve geçmişte de AMOC’un çöktüğüne dair bulgu elde ettiler.

2100 YILINDA ÇÖKÜŞ MEYDANA GELEBİLİR

Gerçek dünya okyanus gözlemleri ile modeller birleştirilerek araştırma yapan bilim insanları, 2100 yılında yüzde 42 ila yüzde 58 arasında bir yavaşlama öngördüler. Science Advances’te yayınlanan araştırma sonuçlarına göre, bu seviye neredeyse kesin olarak çöküşle sonuçlanacak bir seviye olarak değerlendirildi.

MİLYONLARCA İNSANI GIDA KITLIĞI BEKLİYOR

AMOC, küresel iklim sisteminin önemli bir parçası ve güneşle ısınan tropikal suları Avrupa ve Arktik'e taşıyor, burada sular soğuyarak batar ve derin bir geri dönüş akıntısı oluşturur. Bir çöküş, milyonlarca insanın gıda yetiştirmek için güvendiği tropikal yağış kuşağını değiştirecek, Batı Avrupa'yı aşırı soğuk kışlara ve yaz kuraklıklarına sürükleyecek ve Atlantik çevresindeki zaten yükselen deniz seviyelerine 50-100 cm daha ekleyecektir.

Fransa'daki Inria Centre de recherche Bordeaux Sud-Ouest'te görev yapan Dr. Valentin Portmann şunları söyledi:

"AMOC'un tüm iklim modellerinin ortalamasına kıyasla beklenenden daha fazla düşeceğini tespit ettik. Bu, AMOC'un bir dönüm noktasına daha yakın olduğu anlamına geliyor."

Almanya'daki Potsdam İklim Etki Araştırma Enstitüsü'nden Prof. Stefan Rahmstorf da şunları söyledi:

"Bu önemli ve çok endişe verici bir sonuç. Bu, 2100 yılına kadar AMOC'un güçlü bir şekilde zayıflayacağını gösteren 'karamsar' modellerin, ne yazık ki, gözlemsel verilerle daha iyi örtüştükleri için gerçekçi modeller olduğunu gösteriyor. Şimdi, AMOC'un kapanmasının kaçınılmaz hale geldiği kritik noktayı bu yüzyılın ortalarında aşabileceğimizden giderek daha fazla endişeleniyorum ve bu oldukça yakın bir zaman."

“ÇÖKÜŞ NE PAHASINA OLURSA OLSUN ENGELLENMELİ”

35 yıldır AMOC'u inceleyen Rahmstorf, çöküşün "her ne pahasına olursa olsun" önlenmesi gerektiğini söyledi.

"AMOC'un kapanma olasılığının belki yüzde 5 olduğunu düşündüğümüz zaman bile, bu riskin muazzam etkileri göz önüne alındığında çok yüksek olduğunu savunuyorduk. Şimdi ise bu oran yüzde 50'nin üzerinde görünüyor. Dünya tarihinin son 100 bin yılında gördüğümüz en dramatik ve sert iklim değişiklikleri, AMOC'un farklı bir duruma geçtiği zamanlarda yaşandı."

RASTGELE DOĞAL DEĞİŞİMLERİ MEVCUT

Küresel ısınma nedeniyle Arktik'te hava sıcaklıkları hızla yükseldiği için AMOC hareketi yavaşlıyor. Bu da okyanusun orada daha yavaş soğuduğu anlamına geliyor. Daha sıcak su daha az yoğunluk demek ve bu nedenle derinliklere daha yavaş batar. Bu yavaşlama, tuzlu yüzey sularında daha fazla yağmur suyunun birikmesine olanak tanır, bu da suyun yoğunluğunu azaltır ve batmayı daha da yavaşlatarak bir AMOC geri besleme döngüsü oluşturur.

AMOC sistemi oldukça karmaşık ve rastgele doğal değişimlere tabi olduğundan, kesin tahminler yapmak imkansız. Bununla birlikte, bilim insanları artık büyük bir zayıflama bekliyor ve bu bile önümüzdeki on yıllarda ciddi etkilere yol açabilir.

patronlardunyasi.com