A101’de 30 milyon liralık raf savaşı, Rekabet Kurulu’nun dosyasından WhatsApp yazışmaları çıktı

Feramuz ERDİN

Türkiye'nin hazır noodle pazarında faaliyet gösteren Adkoturk hakkındaki rekabet soruşturmasının ayrıntıları ortaya çıktı. Rekabet Kurulu'nun 23 Eylül 2026 tarihli ve 26-35/988-419 sayılı gerekçeli kararında, şirket çalışanlarının WhatsApp yazışmaları ve market raflarında rakip ürünlerin satışının sonlandırılmasına yönelik görüşmeler yer aldı.

13 Ekim'de yayımlanan karar, Türkiye'nin büyük market zincirlerinde ürünlerin raflara nasıl yerleştirildiğine ilişkin dikkat çekici iddiaları gündeme taşıdı.

A101'DE 30 MİLYON LİRALIK BÜTÇE

Dosyanın en dikkat çekici bölümlerinden biri, Adkoturk çalışanlarının 3 Nisan 2024 tarihli WhatsApp yazışması.

Şirketin ulusal zincir mağazalardan sorumlu satış yöneticisinin mesajında, A101'de Knorr markasının beş ürününün satış listesinden çıkarılması için yürütülen görüşmeler anlatılıyor.

Yazışmada 30 milyon liralık bütçeden söz edilirken, yaklaşık 20 milyon liralık bütçenin yıl içerisinde karşılanabileceği belirtiliyor.

Aynı görüşmelerde Dudomi, Banetti ve A101'in özel markası Berona'nın bazı ürünlerinin de listeden çıkarılması gündeme geliyor.

Mesajda Banetti ürünlerinin listeden çıkarıldığı ifade ediliyor. Ancak bu ifadeler, görüşülen bütün uygulamaların hayata geçirildiği veya 30 milyon liranın ödendiği anlamına gelmiyor.

Kurulun değerlendirmesine göre yazışmalar, rakip ürünlerin satıştan çıkarılması karşılığında ticari destek sağlanmasına yönelik girişimlere işaret ediyor.

RAKİPLERE YÜZDE 20 RAF BIRAKMA HEDEFİ

Dosyada yalnızca ürünlerin satış listelerinden çıkarılması değil, mağazalardaki raf alanlarının paylaşımı da inceleniyor.

23 Ekim 2024 tarihli bir WhatsApp yazışmasında, Adkoturk'ün Batı Marmara Bölge Satış Şefi'nin Onur Perakende mağazalarındaki raf düzenine ilişkin talimatı bulunuyor.

Yönetici, Dudomi ürünlerine ayrılan alanın daraltılmasını isterken kendi markalarının raf payının en az yüzde 80 olması gerektiğini belirtiyor.

Rekabet Kurulu, bu yazışmayı şirketin rakip markaların görünürlüğünü azaltma ve raflarda yüksek hâkimiyet sağlama hedefinin göstergelerinden biri olarak değerlendiriyor.

Kurulun değerlendirmesinde, bazı satış noktalarında yüzde 80 ila 95 seviyelerine ulaşan raf hâkimiyetine yönelik girişimlerden de söz ediliyor.

BİM, MİGROS VE TARIM KREDİ DE BELGELERDE

Rekabet Kurulu'nun incelediği şirket içi yazışmalarda A101 dışında BİM, Migros ve Tarım Kredi de yer alıyor.

Migros'a ilişkin mesajlarda, sağlanan ticari destek karşılığında Indomie ürünlerine daha geniş teşhir alanı açılması hedefleniyor.

Tarım Kredi hakkındaki 12 Eylül 2024 tarihli yazışmada ise Dudomi markasının ürünlerinin satış listesinden tamamen çıkarılacağı ifade ediliyor.

BİM ve A101'e ilişkin başka yazışmalarda da rakip ürünlerin listeden çıkarılması ve raf düzenlerinin değiştirilmesi konuları bulunuyor.

Kurul, bu belgelerin rakiplerin satış kanallarına erişimini zorlaştırabilecek sistematik bir yaklaşım şüphesi doğurduğu görüşünde.

Bununla birlikte market zincirlerinin yazışmalarda anılması, söz konusu şirketlerin rekabet ihlali gerçekleştirdiğinin tespit edildiği anlamına gelmiyor.

REKABET KURULU GEÇİCİ TEDBİR UYGULADI

Rekabet Kurulu, Adkoturk hakkında 23 Eylül 2026'da soruşturma açılmasına karar verdi.

Aynı tarihte şirketin bazı ticari uygulamalarını geçici olarak durdurdu.

Karara göre Adkoturk, nihai karar verilinceye kadar satış noktalarına bedelsiz ürün, rakip ürünlerin satıştan çıkarılmasına yönelik bütçe, aktivite bütçesi, görünürlük desteği ve benzeri ticari avantajlar sağlayamayacak.

Kurul, yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin rakiplerin satış noktalarından dışlanması yönünde kuvvetli şüphe oluşturduğunu değerlendirdi.

Ancak soruşturma henüz sonuçlanmadı. Adkoturk hakkında kesinleşmiş bir rekabet ihlali kararı veya bu dosyada verilmiş nihai idari para cezası bulunmuyor.

ENDONEZYALI GIDA DEVİNİN TÜRKİYE BAĞLANTISI

Soruşturmanın bir başka önemli boyutu ise Adkoturk'ün uluslararası ortaklık yapısı.

Endonezya merkezli Indofood CBP, 2020 yılında yaklaşık 3 milyar dolarlık işlemle Pinehill Company Limited'i satın aldı. Bu işlem, grubun Türkiye dahil birçok ülkedeki hazır noodle faaliyetlerini kapsıyordu.

Indofood'un 2020 tarihli resmî açıklamasında, Pinehill'in Türkiye'deki Salim Wazaran Gıda Sanayi ve Yatırım AŞ'nin yüzde 59'una sahip olduğu, Salim Wazaran'ın da Adkoturk'te yüzde 80 payının bulunduğu belirtiliyordu.

Rekabet Kurulu'nun 2026 tarihli kararında ise Salim Wazaran, Adkoturk'ün yüzde 100 hissedarı olarak gösteriliyor.

Böylece iki resmî belge arasında ortaklık oranının yüzde 80'den yüzde 100'e çıktığı görülüyor. Ancak kalan yüzde 20'lik payın hangi tarihte, kimden ve hangi bedelle devralındığı henüz doğrulanamadı.

GÖZLER SORUŞTURMANIN SONUCUNDA

Rekabet Kurulu'nun kararı, Türkiye'de market raflarındaki rekabetin yalnızca ürün fiyatları üzerinden değil, ticari destekler, ürün listeleme anlaşmaları ve teşhir alanlarının paylaşımı üzerinden de şekillendiğini ortaya koyuyor.

Soruşturmanın sonucunda Adkoturk'ün rekabet kurallarını ihlal edip etmediği belirlenecek.

Şimdilik kesin olan, Kurulun elde ettiği belgeleri geçici tedbir uygulanmasını gerektirecek kadar ciddi bulduğu ve şirketin bazı ticari uygulamalarını nihai karar verilinceye kadar durdurduğu.

patronlardunyasi.com