Seyfülislam Kaddafi'nin evinin bahçesinde öldürülmesiyle Muammer Kaddafi'nin hayatta üç oğlu kaldı, biri Türkiye'de

Mustafa Ali AYKOL

Libya’nın devrik lideri Muammer Kaddafi’nin oğlu, bir dönem “veliaht prens” olarak görülen Saif el-İslam Kaddafi, dün ülkenin kuzeybatısındaki Zintan kentinde dün gece uğradığı silahlı saldırıyla hayatını kaybetmişti. 

53 yaşındaki Saif el-İslam, yüksek güvenlikli olduğu belirtilen yerleşkesinin bahçesinde, kameralara rağmen suikastçılardan kaçamadı. Böylece Libya’nın bitmeyen iç hesaplaşmalarında bir sayfa daha kanla kapandı.

LİBYA'NIN 'YUMUŞAK YÜZÜ' OLARAK GÖRÜLÜYORDU

Babası gibi tartışmalı ama ondan farklı olarak Batı’yla konuşabilen, reform dili kullanan Saif el-İslam, uzun yıllar Libya’nın “yumuşak yüzü” olarak sahneye çıktı. 

Londra’da eğitim aldı, London School of Economics’te doktora yaptı, akıcı İngilizcesi ve diplomatik temaslarıyla Kaddafi rejiminin dünyaya açılan kapısı oldu. Batı’nın gözünde, babasının gölgesinde ama ondan daha “makul” bir figürdü.

REJİMİN İÇİNDE BİR REFORMCUYDU 

Saif el-İslam, 2000’li yıllarda kendisini açıkça “reformcu” olarak tanımladı. Libya’da anayasa yapılması, insan haklarının tanınması ve devletin modernleşmesi gerektiğini savundu. 

Lockerbie faciası sonrası tazminat görüşmelerinde aktif rol aldı, Libya’nın kitle imha silahlarından vazgeçme sürecinde Batılı başkentlerle temas kurdu. Bir dönem, “Kaddafi sonrası Libya” senaryolarında adı en sık geçen isimdi.

Ancak Arap Baharı her şeyi ters yüz etti. 2011’de NATO’nun –İngiltere ve Fransa öncülüğünde– Libya’yı bombalaması, Kaddafi rejiminin sonunu getirdi. Babası linç edilerek öldürüldü, Saif el-İslam ise çöl yollarından kaçtı. Bedevi kılığıyla Nijer’e ulaşmaya çalışırken yakalandı ve Zintan’a götürüldü.

İDAM CEZASI, AF VE YERALTI HAYATI 

2015’te Trablus’taki bir mahkeme tarafından savaş suçları gerekçesiyle idama mahkûm edildi. Aynı dosya nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından da aranıyordu. Buna rağmen 2017’de çıkarılan af yasasıyla serbest bırakıldı. O günden sonra suikast korkusuyla gözlerden uzak bir hayat sürmeye başladı.

2021’de bir kez daha sahneye çıktı ve Libya devlet başkanlığına adaylığını koydu. Bu hamle, ülkede büyük tepki yarattı. Kaddafi ailesinin düşmanları için bu, “geçmişin geri dönüşü” anlamına geliyordu. Seçim süreci zaten kaos içindeydi; Saif el-İslam’ın adaylığı, ülkeyi daha da böldü.

TÜRKİYE İLE YAKIN TEMAS İÇERİSİNDEYDİ 

Saif el-İslam Kaddafi’nin Türkiye ile ilişkileri, babası döneminde kurulan güçlü ekonomik ve siyasi bağların bir uzantısıydı. 

Kaddafi yönetimi altında Türk müteahhitlik firmaları Libya’da milyarlarca dolarlık projelere imza atarken, Saif el-İslam bu ilişkilerin sürdürülebilmesi için temaslarda bulunan isimlerden biri olarak öne çıktı.

Çeşitli dönemlerde Türkiye’nin bölgedeki etkisine dikkat çeken Saif el-İslam, Libya’nın dışlanmak yerine bölgesel aktörlerle iş birliği yapması gerektiğini savundu. 

Ankara’yı, Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da “denge kurabilen nadir ülkelerden biri” olarak tanımladığı açıklamaları, Libya iç siyasetinde de dikkat çekmişti. 

BİTMEYEN BİR HİKAYEDE KANLI BİR SAYFA DAHA 

Salı akşamı Zintan’daki yerleşkesine giren dört silahlı saldırgan, güvenlik kameralarını devre dışı bırakarak Saif el-İslam’ı bahçede öldürdü. 

Aileye yakın kaynaklar, adresin gizli tutulduğunu ancak yerinin sızdırıldığını söylüyor. Kuzeni Hamid Kaddafi, ölümünü “şehadet” olarak nitelendirdi.

KADDAFİ'NİN 8 ÇOCUĞUNDAN BUGÜN 4'Ü HAYATTA KALDI

Kaddafi’nin öldürülen ilk oğlu Seyfularab oldu. Seyfularab NATO tarafından Nisan 2011'de Kaddafi’nin sarayına yapılan hava saldırısında hayatını kaybetti. Libya hükümeti o saldırıda Seyfularab ve Kaddafi’nin 3 torununun hayatını kaybettiğini duyurdu. 1981 doğumlu Seyfularab, ABD’nin 1986'da Trablus’a düzenlediği saldırıda yaralanmıştı.

Oğullarından Hamis de aynı dönemde hayatını kaybetti. 1983'te doğan Hamis, 32. Tabur komutanıydı. Yönettiği özel askeri birliğe “Hamis Tugayı” da deniyordu. Rusya’da askeri eğitim almıştı. NATO’nun Trablus saldırılarına karşı savunmadan sorumluydu. Rus savunma sistemleri sayesinde kısmen de başarılı oldu. Hamis'in Ağustos 2011'de NATO saldırısında öldürülmesinin ardından Trablus’ta kontrol devrimcilere geçti.

BİRİ BABASIYLA BİRLİKTE YAKALANIP ÖLDÜRÜLDÜ 

Kaddafi’nin oğullarından Mutasım babasının yanında kaldı. Babasıyla Sirte'ye gitti ve orada babasıyla birlikte muhalifler tarafından yakalanarak öldürüldü. 1974 doğumlu Mutasım, Libya ordusunda subay ve milli güvenlik müşaviriydi.

Kaddafi’nin büyük oğlu Seyfülislam ise öldürülen dördüncü çocuğu oldu. 

BİR OĞLU TÜRKİYE'DE OLABİLİR

AA'da 2022'de yer alan bir habere göre Kaddafi'nin spora meraklı olan 1973 doğumlu oğlu Sadi, gençlik yıllarında uzun süre futbol oynadı. Libya’nın iki büyük takımı Ehli ve İttihad’da top koşturdu. İtalya’ya Perugia takımına transfer oldu ancak pek başarılı olamadı. Devrim olayları esnasında eylemleri bastırmak için Sadi Tugayı olarak isimlendirilen askeri birliğin başındaydı. Bu tugay devrimcilere karşı Bingazi’yi kuşattı. Sadi, babasının devrilmesinin ardından Nijer’e kaçtı. 2014'te Nijer yönetimi tarafından Libya’ya teslim edildi. 7 yıl hapis yattıktan sonra 6 Eylül 2021'de hapisten çıkarıldı. Ardından Türkiye’ye gittiği duyuruldu.

Kaddafi'nin hayattaki diğer oğlu Hanibal 2015'ten bu yana Lübnan’da hapishanede tutuluyor. 1975'te dünyaya gelen Hanibal, denizcilik ve lojistik eğitimi aldı. 19 Temmuz 2008'de İsviçre’de bir otelde yaşananlardan dolayı Lübnanlı model eşi Alina Skaf ile gözaltına alındı. Libya ile İsviçre arasında bu nedenle kriz çıktı. Hanibal, babasının devrilmesinin ardından Cezayir’e sığındı. Sonra eşinin yanına Beyrut’a gitti, ama orada yakalanarak hapse atıldı.

Kaddafi’nin ilk eşinden olan oğlu Muhammed’in Umman’da yaşadığı biliniyor. 1969 doğumlu Muhammed daha çok iletişim ve GSM şirketleri bulunan bir iş insanıydı. Aynı zamanda Coca Cola’nın Libya’daki yönetim kurulu başkanıydı. Muhammed 17 Şubat 2011’de Arap Baharı olayları başlayınca internetin kesilmesinden sorumlu tutulmuştu. Cezayir’e sığındı. Ardından Umman’a sığınmacı olarak kabul edildi. Babasının bazı politikalarına karşı çıkıyordu, Arap Baharı'na karşı fiili bir direniş göstermedi.

Kaddafi’nin tek kızı Ayşe 1976'da dünyaya geldi. 4 çocuk annesi olan Ayşe daha çok hayır işleriyle uğraştığı için “Barış Prensesi” olarak isimlendirildi. Birleşmiş Milletler tarafından 2009'da iyi niyet elçisi seçildi. Hukuk eğitimi alan Ayşe, doktora yapmak için Fransa’ya gitti. Ancak ABD’nin 2003'te Irak’a saldırmasının ardından buna tepki olarak ülkesine döndü. Babasının kabilesinden Ahmed Kaddafi ile evli olan Ayşe halen Umman’da yaşıyor.

patronlardunyasi.com