Yeni OVP'de, Körfez'deki savaşın Türkiye ekonomisine çıkardığı fatura var

Toygun ATİLLA 

Birkaç gündür “İran savaşı Türkiye’ye ne kadara mal olacak?” sorusunun peşindeyiz. 

Hürmüz’ü, petrol tankerlerini, yükselen Brent’i konuştuk. Havayollarının yakıt maliyetlerine, şirketlerin hedge kalkanlarına baktık.

Bugün ise önümüze devletin hesabı geldi. 

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın açıkladığı yeni Orta Vadeli Program’a baktığımda benim gözüm büyüme ya da dolar tahmininden önce 89,3 dolar rakamına takıldı.

Geçen OVP hazırlanırken 2026 yılı ortalama Brent petrol fiyatı 64,3 dolar varsayılmıştı.

Yeni OVP’de 89,3 dolar aradaki fark 25 dolar.

Türkiye’nin ekonomik yol haritası artık yüzde 39 daha pahalı bir petrol varsayımı üzerine kuruluyor.

25 DOLAR NEREYE GİDİYOR?

O 25 doların izini OVP’nin diğer satırlarında görmek mümkün. Enerji ithalatı tahmini 63 milyar dolardan 71 milyar dolara çıkıyor.

Dış ticaret açığı beklentisi 96 milyar dolardan 105 milyar dolara yükseliyor. Turizm geliri beklentisi ise 68 milyar dolardan 65 milyar dolara geriliyor.

Bir başka rakam daha var. Cevdet Yılmaz’ın aktardığı Merkez Bankası hesabına göre savaşın enflasyona doğrudan ve dolaylı etkisi yaklaşık 7 puan.

“Jeopolitik risk” denilen kavram böylece ekonomi raporlarının soyut ifadelerinden çıkıp Türkiye’nin makro hesabının içine giriyor.

PATRONUN EXCEL’İ DE DEĞİŞECEK

OVP’de yalnız petrol hesabı değişmedi. 2026 yıl sonu enflasyonu için yüzde 28,4’lük bir gerçekleşme tahmini var.

2027 için ise program hedefi yüzde 21. 2028’de yüzde 13,5. Tek hane 2029’da: yüzde 9.

Özellikle altını çiziyorum: 2026’daki yüzde 28,4 ile 2027’deki yüzde 21 aynı tür rakamlar değil. İlki gerçekleşme tahmini, ikincisi program hedefi.

Fakat iş dünyası açısından sonuç değişmiyor. 2027 bütçelerini hazırlayan şirketlerin varsayımlarını yeniden gözden geçirmesi gerekecek.

Ücretler, finansman, fiyatlama, işletme sermayesi, yatırımın geri dönüş süresi…

89,3 DOLARDA BİTİYOR MU?

Benim asıl merak ettiğim ise bundan sonrası. OVP, 2026 ortalama Brent petrolünü artık 89,3 dolar kabul ediyor.

Peki petrol 100 dolarda kalırsa?

Ya 110 dolar?

Burada basit bir çarpma işlemiyle “Türkiye’nin faturası şu kadar artar” demek yanıltıcı olur.

Enerji ithalatının miktarı, döviz kuru, doğal gaz fiyatları, şirketlerin hedge pozisyonları ve maliyetleri müşteriye aktarma kabiliyeti sonucu değiştirir. Bu nedenle bundan sonraki hesabı makro rakamlardan şirket bilançolarına indirmek gerekiyor.

THY ve Pegasus’un yakıt korumasına, Tüpraş’ın rafineri marjlarına, petrokimyanın hammadde maliyetine, lojistiğin akaryakıt giderine, camdan çimentoya enerji yoğun sektörlerin bilançolarına bakmak lazım. Petrol  aynı petrol olsa da faturası her patrona aynı gelmeyecek.

OVP’DEKİ 25 DOLARIN ANLAMI

Benim için bu OVP’de o rakam 25 dolar. 64,3 dolarlık Brent varsayımından 89,3 dolara geçiş…

Aradaki 25 dolar, Türkiye’nin birkaç ay içinde karşı karşıya kaldığı yeni dünyanın fiyatı. Savaşın cephedeki sonuçlarını her gün izliyoruz. Savaşların bir de görünmeyen cephesi var.

Şirketlerin bütçelerinde, fabrikaların maliyetlerinde, uçakların depolarında, dış ticaret hesabında ve enflasyonda açılıyor. Savaş artık Türkiye’nin sınırında değil, patronun bütçesinde.

patronlardunyasi.com