Vinç taşıyan yüksek tonajlı kamyonlar, ana kubbe restorasyonu yapılan Ayasofya Camisi'ne sokuldu

5 yıl önce camiye dönüştürülerek yeniden ibadete açılan Ayasofya Camisi'nde, 14 Nisan'da yapılan açıklamayla, ana kubbe için restorasyon süreci başlatıldı. 1486 yıllık tarihi yapının ana kubbesi, en geniş ve kapsamlı restorasyon sürecine alındı. 

Restorasyon kapsamında ana bölüme büyük iskelelerin kurulduğu Ayasofya Camisi'ne vinç taşıyan yüksek tonajlı kamyonlar sokuldu. 

Kamyonlara ilişkin fotoğraflar ve cami içindeki çalışmalarla ilgili fotoğraflar sosyal medyada yayıldı. Kamyonların tarihi cami içindeki görüntüsü tepki çekti. Ancak zemine kamyonların girişi için platform kurulduğu görüldü. 

ANA KUBBEDEKİ RESTORASYON

Bakanlıktan restorasyonla ilgili yapılan açıklamada, yapının taşıyıcı sistemlerine yönelik yapılan analizler sonucunda ana kubbe ve yarım kubbelerde güçlendirme ihtiyacının belirlendiği vurgulanmış, kubbenin üzerinin geçici olarak kapatılmasıyla yürütülecek çalışmaların ardından dış yüzeydeki güçlendirme ve onarım çalışmalarının başlatılacağı belirtilmişti.

Açıklamada, 43,5 metre yüksekliğinde 4 ana kolon üzerine çelik platform kurulmasıyla hem ibadetin kesintiye uğramadan süreceği hem de kubbenin iç ve dış yüzeylerindeki uygulamaların sağlıklı biçimde sürdürüleceği ifade edilmişti. Restorasyonla ilgili şu bilgiler verilmişti:

"Tüm bu çalışmaların sahada güvenli ve hızlı biçimde yürütülebilmesi amacıyla, doğu yönünde kurulmak üzere 41 metre yüksekliğinde ve 60 metre bom uzunluğunda kule vinç projelendirildi. Bu vinç, yapıya uygun mesafede ve güvenli dönüş alanı sağlayacak şekilde planlandı. Ana kubbe güçlendirmesi, kurşun değişimleri, mozaik konservasyonu ve cephe ile minare onarımları tamamlandıktan sonra geçici olarak kurulan çelik konstrüksiyon örtü, platform ve kule vinç, kuruldukları yöntemle sökülecek. Böylece Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin tarihi kubbesi, kapsamlı bir güçlendirme sürecinin ardından özgün haliyle korunarak gelecek kuşaklara aktarılmış olacak."

AYASOFYA'NIN TARİHSEL SÜRECİ

Ayasofya'nın inşaatı milattan sonra 532-537 yılları arasında Bizans İmparatoru Birinci Justinianus döneminde tamamlandı.

Yapı, 6'ıncı yüzyıldan Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethettiği 1453'e kadar Hristiyan aleminin en prestijli kiliselerinden biri ve Ortodoksların en kutsal mekanıydı.

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u fethettikten sonra Ayasofya'yı camiye çevirdi.

Fethin sembolü haline gelen yapı, 15'inci yüzyıldan 20'inci yüzyıla kadar cami olarak işlev gördü. Bu süreçte Müslümanların en kutsal mekanlarından biri haline geldi.

Ayasofya, 1934'te Mustafa Kemal Atatürk'ün direktifi üzerine dönemin Bakanlar Kurulu'nun kararıyla ibadete kapatılıp müzeye çevrildi.

Tarihi eser 1985'te Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) Dünya Mirası Listesi'ne girdi.

1991'de dönemin başbakanı Turgut Özal'ın girişmiyle Ayasofya'nın Hünkar mahfili ve Hünkar Kasrı ibadete açıldı.

24 Temmuz 2020'de Danıştay'ın Bakanlar Kurulu kararını iptal etmesinin ardından Diyanet İşleri Başkanlığı'na devredildi ve Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi (Büyük Ayasofya Camii) olarak yeniden ibadete açıldı.

VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNDEN AÇIKLAMA

Kamuoyunda “Ayasofya’ya yüksek tonajlı kamyonların sokulduğu” yönünde ortaya atılan haberler üzerine, Vakıflar Genel Müdürlüğü yetkilileri bu iddiaların gerçeği çarpıttığını özellikle vurguladı. Sürecin, herhangi bir zarara yol açacak bir uygulama değil; tam aksine bilimsel raporlar, statik analizler ve Koruma Kurulu kararları doğrultusunda adım adım yürütülen kontrollü bir restorasyon çalışması olduğu ifade edildi.

Yaklaşık 15 asırdır ayakta olan ve tarih boyunca üç kez yıkıma uğrayıp yeniden ayağa kalkan Ayasofya-i Kebir Camisi’nde yürütülen çalışmaların, yapının gelecek nesillere en doğru ve sağlam şekilde aktarılmasını amaçladığı belirtildi. Çalışmalar Vakıflar Genel Müdürlüğü yönetiminde sürüyor.

İKİNCİ ETAP RESTORASYON DEPREM GÜVENLİĞİNE ODAKLANIYOR

2023 yılında başlayan ikinci etap restorasyon çalışmaları, Ayasofya’nın deprem güvenliği üzerine yoğunlaşıyor. Bu kapsamda ana kubbenin dış yüzeyindeki kurşun kaplamalar yenilenirken, yapının mevsimsel koşullardan etkilenmemesi ve iç yüzeydeki mozaiklerin zarar görmemesi için kubbenin geçici bir çelik konstrüksiyonla kapatılmasına Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu tarafından karar verildi.

ÇELİK KONSTRÜKSİYON VE İŞ MAKİNELERİ KONTROL ALTINDA

Geçici çelik konstrüksiyonu taşıyacak 43,5 metre yüksekliğinde dört ana kolonun, ibadeti engellemeyecek biçimde cami içerisinde inşa edilmesi yine bilim kurulunun onayıyla planlandı. Bu kolonları ve 43,5 metrelik sistemi taşıyacak çelik malzemelerin taşınması için iş makinesi kullanımının zorunlu olduğu tespit edildi ve yapının batı yönünden sınırlı bir giriş güzergâhı oluşturuldu.

ÖZEL PLATFORM İLE ZEMİN KORUNUYOR 

Bu süreç nedeniyle kamuoyunda “Ayasofya’ya kamyon sokuldu” başlığıyla yer alan araçların, gelişi güzel veya tarihi zemine zarar verecek bir biçimde içeri alınmadığı; aksine yaklaşık bir yıl süren hazırlık çalışmaları sonunda oluşturulan özel platform üzerinden kontrollü bir şekilde hareket ettiği vurgulandı. Çalışmalar kapsamında olası tüm sabit ve hareketli yüklerin statik hesapları, zemin sınıfı testleri, zemin yükleme testleri ve georadar taramaları gerçekleştirildi.

Zemin taşıma kapasitesi metrekare başına 25 ton olarak hesaplandı, koruma amacıyla metrekare başına 30 ton taşıyabilen bir sistem inşa edildi. Kullanılacak en büyük aracın 45 ton ağırlığında olduğu, ancak bu ağırlığın metrekareye düşen kısmının yalnızca 6 ton olduğu belirtildi. Hazırlanan özel zemin, bu yükü güvenle taşıyacak şekilde tasarlandı.

BATI AVLUSU VE HARİM BÖLÜMÜ İÇİN KONTROLLÜ HAZIRLIK

Caminin batı avlusu girişinden harim bölümüne kadar tüm güzergâha prekastlar, ahşap elemanlar ve çelik platform yerleştirildi. Mermer zeminlerin korunması bu sayede sağlandı. Harimde mevcut mermer döşemeler belgelenerek kontrol edildi; iç mekânda georadar taraması ve zemin sınıfı testi yapıldı.

TARİHİ YAPIYA ZARAR YOK 

Ardından iş makinelerinin hareket edeceği alanda yükün yayılmasını ve mermerlerin zarar görmemesini sağlayan çok katmanlı geçici döşeme sistemi kuruldu: buhar geçişine izin veren örtü, keçe, kum, 18 mm kontra, 10x10 cm ahşap karkas, karkaslar arasına xps levha, karkasların üzerine ses önleyen şilte ve en üst katmana baklava sac uygulanarak zemin tamamen korumaya alındı. İş makinelerinin egzoz dumanının yayılmaması için de duman emici cihazlar kullanılıyor.

Yetkililer, Ayasofya’da yürütülen hiçbir çalışmanın tarihi yapıya zarar vermediğini, tüm uygulamaların uluslararası koruma ilkeleri, bilimsel raporlar ve uzman heyet kararlarıyla yürütüldüğünü vurguladı.

patronlardunyasi.com