Türkiye’ye dokuz ayda 57,7 milyar dolarlık yabancı sermaye geldi, kâr ve faiz transferleriyle 20,3 milyar doları net olarak geri çıktı
Doğrudan yatırım, hisse senedi, tahvil alımı, mevduat ve kredi toplamında dokuz ayda Türkiye’ye 57,7 milyar dolarlık yabancı sermaye gelirken, Türkler de dışarıya 35,7 milyar dolar çıkardı; net giriş 22,1 milyar dolar oldu. İlk dokuz ayda yabancılar Türkiye’deki yatırımları ve alacaklarından elde ettiği 26,7 milyar dolarlık bir kâr ve faiz gelirini yurt dışına aktardı, Türkler de aynı nitelikte 6,5 milyar dolarlık kaynağı yurda getirdi, net çıkış 20,3 milyar dolar çıktı.

Türkiye’de doğrudan ve portföy yatırımı, mevduat hesabı bulunan, kamu ve özel sektöre kredi kullandırmış yabancıların yılın ilk dokuz ayında bu alanlardan elde ettiği kârlar ve faiz gelirlerinden yurt dışına yaptıkları transferler, aynı dönemde bu kanallardan gelen toplam net yeni yabancı sermaye tutarına yaklaştı. Başka deyişle gelen yabancı sermaye adeta sağ cepten girdi, sol cepten çıktı.
Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, Merkez Bankası’nın ödemeler dengesi verileri ocak-eylül döneminde söz konusu alanlarda Türkiye’ye toplam 57 milyar 728 milyon dolar yabancı sermaye girişini gösteriyor. Türk girişimcilerin de 35 milyar 663 milyon dolarlık bir sermayeyi yatırım için yurt dışına çıkardığı görülüyor. Buna göre dokuz ayda Türkiye’ye toplam net sermaye girişi 22 milyar 65 milyon dolar. Geçen yılın aynı dönemindeki 9 milyar 382 milyon dolarlık tutara kıyasla bu yıl daha yüksek tutarda bir net yabancı sermaye girişi bulunuyor.
Ancak aynı dönemde yabancıların, doğrudan yatırımlardan elde ettiği karlar, portföy yatırımı kazançları, mevduat ve kredilerden aldıkları faiz geliri ve ücret ödemeleri toplamında 26 milyar 744 milyon dolarlık bir kaynağı yurt dışına transfer ettiği dikkati çekiyor. Türk sermayesinin yurt dışında aynı tür yatırımlardan elde ederek yurda aktardığı 6 milyar 468 milyon dolarlık giriş düşüldüğünde, “birincil gelir dengesi” olarak adlandırılan bu kalemde 20 milyar 276 milyon dolarlık bir net çıkış gözüküyor. Bu da aynı dönemde bu alanlarda gerçekleşen net taze sermaye girişinin neredeyse tamamının kâr ve faiz ödemeleriyle geri döndüğü anlamına geliyor. Bu kapsamda Türklerin yurt dışından ülkeye transferleri geçen yıla göre yüzde 22 azalırken, yabancıların Türkiye’den yurt dışına transferlerinin sınırlı da olsa artmaya devam ettiği görülüyor.
DOĞRUDAN YATIRIM DÜŞÜK, PORTFÖYDE NET ÇIKIŞ
Sermayenin uzun vadeli, kalıcı bir fiziki/ekonomik bağ kurması, istihdam yaratması ve teknoloji getirmesi nedeniyle ülke kalkınmasına katkı sağlayan doğrudan yatırımlarda yabancılar dokuz ayda 8 milyar 357 milyon dolar yeni kaynak getirirken, Türkler de 7 milyar 206 milyon dolarlık bir kaynağı dışarı aktardığı için bu alanda net giriş 1 milyar 151 milyon dolar olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemine göre yabancı doğrudan yatırımı yüzde 25,2 azalırken, Türklerin dışarıya yatırımı yüzde 1,1 arttı; net giriş yüzde 71,5 daha düşük kaldı.
Bu yıl sermaye hareketlerindeki en keskin kırılma ise “sıcak para” niteliğinde parayla para kazanmaya gelen portföy yatırımlarında yaşandı. Karşılıklı olarak hisse senedi ve tahvil, bono gibi borçlanma senetlerine yapılan söz konusu yatırımlarda Türkler tutar bazında yabancıları geride bıraktı. Yabancıların Türkiye’de 15 milyar 353 milyon dolarla geçen yıla göre yüzde 14,7 daha fazla portföy yatırımı (alım) yaptığı bu dönemde, Türklerin yurt dışında hisse senedi ve tahvil alımları ise yüzde 107,2 artışla 19 milyar 397 milyon dolara fırladı. Portföy yatırımı için gelen önemli tutardaki yabancı sermayeye rağmen, yerlilerin daha yüklü miktarda dışarıya yatırımları nedeniyle portföy hesabında dokuz aylık net bilanço 4 milyar 44 milyon dolarlık sermaye çıkışı ile sonuçlandı. Geçen yıl aynı dönemde bu alanda 4 milyar 27 milyon dolarla net giriş kaydedilmişti.
EN FAZLA GİRİŞ BORÇLA
Doğrudan yatırımlardaki yavaşlama ve portföy hesabındaki net çıkışa karşılık, sermaye girişini ayakta tutan ana kanal kredi kullandırımları ve mevduat hareketleri oldu. Ocak-eylül döneminde Türkiye’ye yabancı sermaye girişinin 34 milyar 18 milyon dolarla en büyük bölümü, ödemeler dengesinde “diğer yatırımlar” başlığı altında yer alan, dış krediler ile yabancıların Türk bankalarındaki efektif ve mevduatlarındaki toplam yükümlülük oluşumundan kaynaklandı. Bunun da 28 milyar 801 milyon doları yabancıların Türk kamu ve özel sektöre açtıkları yeni kredilerden, kalan kısmı Türk bankalarındaki efektif ve mevduat hesaplarındaki artış ile özel sektöre ticari kredi kullandırımlarından geldi. Bu alanlardaki toplam giriş geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43 arttı.
Aynı dönemde Türk sermayesinin yurt dışında aynı tür yatırımlarının toplamı ise yüzde 59,7 azalarak 9 milyar 60 milyon dolar oldu ve böylece diğer yatırımlar kapsamında dokuz aylık net sermaye girişi 24 milyar 958 milyon dolar olarak gerçekleşti.
YABANCILAR YILLARDIR TÜRKİYE’DE İYİ KAZANIYOR
Yabancı sermayeli şirketlerin Türkiye’den, Türk şirketlerinin yurt dışından kâr payı transferleri, karşılıklı portföy yatırımlarından elde edilen temettü ve tahvil getirileri ile dış borç faiz ödemelerini kapsayan birincil gelir dengesi yıllar itibarıyla yüksek tutarda açık veriyor, yani yurt dışına daha fazla faktör geliri ödeniyor. Birincil gelir dengesinin yıllar itibarıyla seyrine bakıldığında, Türkiye’ye borç veren ve yatırım yapan yabancıların karının giderek büyüdüğü görülüyor. Yabancıların Türkiye’deki tüm yatırım alanlarından yaptıkları kâr transferlerinin tutarı ilk kez 2017 yılında 10 milyar doları aştı. İzleyen dönemde de artmaya devam eden transferler 2025 yılında 23,4 milyar dolarla rekor bir düzeye ulaştı. Bu yıl ilk dokuz aydaki tutarın da buna yaklaşması, yılın tümünde tüm yılların üzerinde çıkacağını gösteriyor.
EN ÇOK TRANSFER PORTFÖY KAZANCINDAN
Ocak-eylül döneminde yabancıların Türkiye’den kâr transferlerinin de 9 milyar 637 milyon dolarla en büyük bölümünü gerçekleşti. Türk kamu ve özel sektörüne açtıkları krediler ile Türk bankacılık sistemindeki efektif ve mevduatlardan elde ettikleri faiz gelirlerinden de 9 milyar 74 milyon doları dışarı aktaran yabancılar, Türkiye’deki doğrudan yatırımlarından dokuz ayda 5 milyar 841 milyon dolar kâr transferi gerçekleştirdiler. Türkiye’de çalışmakta olan yurt dışı yerleşiklere ödenen ve kar transferi kapsamında değerlendirilen ücretlerin dokuz aylık tutarı da 2 milyar 192 milyon dolar oldu. Yurt dışında yerleşik bir kişinin, Türkiye'de yerleşik bir kurum veya şirketten geçici çalışması karşılığında aldığı ücret ödemeleri ülkeden döviz çıkışı olarak kaydediliyor.
Aynı dönemde yurt dışından Türkiye’ye transferlerde en büyük payı 4 milyar 75 milyon dolarla faiz geliri aldı. Yurt dışında doğrudan yatırımı bulunan Türkler buradan elde ettikleri 1 milyar 767 milyon dolarlık bir karı yurda getirirken, portföy yatırımlarından elde edilen kazançlardan yapılan transferler 327 milyon dolarda kaldı, Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışında yerleşik işverenden elde ettiği ücret ödemeleri de 299 milyon dolar oldu.
Karşılıklı transferler netleştirildiğinde; portföy yatırımlarında 9 milyar 310 milyon, kredi ve mevduat faizleri kaleminde 4 milyar 999 milyon, doğrudan yatırımlarda 4 milyar 74 milyon ve ücret ödemelerinde 1 milyar 893 milyon dolarlık çıkış yaşandığı belirlendi.
Böylece birincil gelir dengesinde yer alan dört alandan toplam net sermaye çıkışı geçen yılın aynı dönemindekinin 2 miyar 821 milyon dolar üzerinde olmak üzere 20 milyar 276 milyon dolara ulaştı. Bu hacim, aynı dönemde bu alanlarda gerçekleşen net 22,1 milyar dolarlık toplam taze sermaye girişinin neredeyse tamamının kâr ve faiz ödemeleriyle geri gittiğini ortaya koydu.
patronlardunyasi.com








































