Burak ARTUNER 

Bangladeş'te tekstil işçilerinin ücret protestoları, ülkenin küresel üretim merkezlerinden biri olma iddiasının arkasındaki ekonomik ve sosyal gerilimi yeniden ortaya çıkardı. 

Anadolu Ajansı'nın aktardığı yaralanmalarla gündeme gelen olaylar, yalnızca bir ücret anlaşmazlığı değil; dünyanın en büyük hazır giyim üretim merkezlerinden birinde emeğin maliyeti, uluslararası markaların fiyat baskısı ve yatırımcıların üretim tercihleri arasındaki çatışmayı da gözler önüne seriyor.
2 Kasım'da Gazipur sanayi bölgesinde yaşanan gösterilerde en az 10 kişi yaralandı. İşçilerin yolları kapatması ve güvenlik güçleriyle çatışması üzerine 150'den fazla fabrika genel tatil ilan etti. Gösterilerin merkezinde ise aylık asgari ücretin 12 bin 500 takadan 30 bin takaya ( Yaklaşık 12 bin TL) çıkarılması talebi bulunuyor.

4 MİLYON İŞÇİ, 40 MİLYAR DOLARLIK SEKTÖR

Bangladeş, Çin'in ardından dünyanın ikinci büyük hazır giyim ihracatçısı. 

Yaklaşık 4 milyon kişinin çalıştığı sektör, ülkenin ihracat gelirlerinin yüzde 80'inden fazlasını sağlıyor. 
Son mali yılda hazır giyim ihracatı yaklaşık 39 milyar dolara ulaştı.
Ancak bu büyük ihracat rakamlarının arkasında düşük ücretler, yoğun çalışma temposu ve artan yaşam maliyetleri bulunuyor. 
İşçiler, mevcut ücretlerle temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandıklarını belirterek 30 bin taka talebinde ısrar ediyor.

Reuters'ın aktardığına göre hükümet, 1 Kasım'da ücretleri yeniden değerlendirmek üzere altı üyeli bir ücret kurulu oluşturdu. Ancak bu adım protestoları sona erdirmeye yetmedi. 2 Kasım'da yüzlerce fabrikanın üretimi durdurması, ücret tartışmasının artık doğrudan ihracat ve teslimat takvimini etkileyen bir meseleye dönüştüğünü gösterdi.

TÜRK TEKSTİLİ MISIR'DAN BANGLADEŞ'E UZANIYOR

Türkiye'de tekstil sektörünün yüksek maliyetler, finansman sıkıntısı ve uluslararası rekabet nedeniyle zorlandığı bir dönemde, Türk şirketleri üretim için alternatif ülkelere yöneliyor. Mısır son yıllarda Türk tekstil yatırımlarının önemli merkezlerinden biri olurken, Bangladeş de özellikle küresel hazır giyim tedarik zincirine yakınlığı ve büyük üretim kapasitesiyle dikkat çekiyor.
Patronlar Dünyası'nın daha önce gündeme getirdiği TAM Hangers yatırımı, bu yönelişin somut örneklerinden biri.
İstanbul merkezli TAM Hangers, Bangladeş'in yerel gruplarından Meghna ile ortaklık kurarak Tangail bölgesindeki Mirzapur'da 10 milyon dolarlık fabrikasını devreye aldı. TAM'ın yüzde 51, Meghna'nın yüzde 49 pay sahibi olduğu ortak girişim, küresel hazır giyim markalarına yönelik plastik elbise askısı üretimi yapıyor.
H&M, Primark, C&A, River Island ve Marks & Spencer gibi markalara tedarik sağlayan TAM, Bangladeş'teki üretimini beş yıl içinde 30-40 milyon dolarlık yatırımla büyütmeyi hedefliyor. Şirketin planı, makine sayısını 16'dan 100'e çıkarmak.

SANKO'DAN 300 MİLYON DOLARLIK HAMLE

Bangladeş'e yönelen Türk tekstil sermayesinin en dikkat çekici adımlarından biri ise Sanko Group'un yatırım planı.
Türk tekstil devi, Temmuz 2026'da Bangladeş'in Mirsarai Ekonomik Bölgesi'nde yaklaşık 300 milyon dolarlık entegre tekstil tesisi kurma niyetini açıkladı. Projenin kumaş üretimi, tekstil işleme ve katma değerli ürünleri kapsaması planlanıyor.
Sanko'nun Bangladeş'te üretim yapma kararı, yalnızca düşük maliyetli iş gücüne ulaşma arayışı değil; küresel alıcılara daha yakın bir üretim merkezi oluşturma ve uluslararası siparişlerde rekabet gücünü artırma stratejisi olarak da değerlendirilebilir.
Bangladeşli yetkililer de Türk yatırımcıları tekstil, hazır giyim, inşaat malzemeleri ve ilaç gibi sektörlerde yatırım yapmaya davet ediyor. 2025'te Anadolu Ajansı'na konuşan Bangladeş Yatırım Geliştirme Kurumu Başkanı Ashik Chowdhury, ülkenin Türk şirketleri için Asya'ya açılan stratejik bir üretim ve lojistik üssü olabileceğini belirtmişti.

UCUZ ÜRETİMİN PAHALI SINAVI

Bangladeş'i Türk tekstilcileri açısından cazip kılan unsurların başında büyük iş gücü havuzu, hazır giyim üretimindeki uzmanlaşma ve küresel markalarla kurulmuş tedarik ilişkileri geliyor. Ancak işçi protestoları, düşük ücret avantajının aynı zamanda önemli bir sosyal ve ekonomik risk taşıdığını da gösteriyor.
İşçilerin 30 bin taka talebi, mevcut ücretin iki katından fazlasına karşılık geliyor. Üreticiler ise enerji maliyetleri, uluslararası siparişlerdeki fiyat baskısı ve rekabet nedeniyle böylesine büyük bir artışın sektörün maliyetlerini zorlayacağını savunuyor.
Burada yalnızca Bangladeşli fabrika sahiplerinin değil, bu ülkeden üretim yaptıran uluslararası markaların da sorumluluğu gündeme geliyor. Küresel markalar daha düşük üretim fiyatları talep ederken, işçilerin ücretlerinin yükseltilmesi için gerekli ekonomik alanın nasıl yaratılacağı tartışılıyor.

TÜRK YATIRIMCI İÇİN YENİ RİSK: İŞÇİ MALİYETİ

Türk şirketleri Bangladeş'te üretim yaparak Avrupa ve diğer pazarlara daha rekabetçi fiyatlarla ulaşmayı hedefliyor. 
Ancak işçi ücretlerinin yükselmesi, üretim maliyetlerinin artması ve fabrikaların kapanması gibi gelişmeler bu hesapları değiştirebilir.
Sanko'nun 300 milyon dolarlık yatırım planı ile TAM Hangers'ın büyüme hedefleri, Bangladeş'in Türk sermayesi açısından giderek daha önemli bir üretim merkezi olabileceğini gösteriyor. Buna karşılık işçi protestoları, yatırım kararlarında yalnızca ucuz iş gücünün değil, sosyal istikrarın ve çalışma koşullarının da hesaba katılması gerektiğini hatırlatıyor.
Bangladeş bugün küresel tekstil üretiminde Çin'in ardından ikinci sırada. Fakat bu konumunu koruyup koruyamayacağı, yalnızca fabrikaların kapasitesine ve ihracat rakamlarına değil, milyonlarca işçinin emeğinin karşılığını alıp alamayacağına da bağlı.
Türk tekstilcileri için Bangladeş yeni bir fırsat kapısı olabilir. 
Ancak bu kapının ardında yalnızca düşük maliyetli üretim değil, giderek yükselen bir emek mücadelesi de bulunuyor.

patronlardunyasi.com

İLGİLİ HABER

TAM Hangers, Bangladeş’te 10 milyon dolarlık fabrikayla küresel markalara üretim yapmaya başladı

Gaziantepli Sanko, Bangladeş'e 300 milyon dolarlık yatırımla entegre fabrika kurmayı planlıyor