Necla DALAN

Dün akşam sosyal iş ağı Linkedin’de gezinirken önüme STFA’nın kurucu ortağı Sezai Türkeş ile ilgili bir anma mesajı düştü. 30 Ağustos 1998’de vefat eden Sezai Türkeş için paylaşılan mesajda şöyle deniyordu:

“Grubumuzun kurucularından, çok değerli Sezai Türkeş’i, aramızdan ayrılışının 28’inci yılında saygı, minnet ve özlemle anıyoruz.

Feyzi Akkaya ile birlikte 1938 yılında STFA’nın temellerini atan Sezai Türkeş; mühendisliğe duyduğu tutku, cesur kararları ve yenilikçi yaklaşımıyla yalnızca dönemine değil, kendisinden sonra gelen kuşaklara da ilham verdi. Onun vizyonu, mühendislik anlayışı ve değerleri bugün hâlâ STFA’nın yolculuğuna ışık tutmaya devam ediyor.
Kurucumuzu saygı ve özlemle anıyoruz.”

GENÇ CUMHURİYETİN ÖZEL MÜHENDİSLERİ

Sezai Türkeş ve Feyzi Akkaya, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin iki genç inşaat mühendisi olarak 1938 yılında Türkiye’nin gelişimine katkıda bulunmak hedefiyle yola çıktılar ve isimlerinin baş harflerini verdikleri STFA’yı 1943 yılında kurdular. Türkiye’nin en uzun iskelesinde, ilk denizaltı üssünde, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nde, Galata Köprüsü’nde STFA’nın vardı. 1972 yılında Libya’da Trablus Limanı’nın inşaatı projesi, STFA’nın ve aynı zamanda bir Türk müteahhittin imzaladığı ilk uluslararası sözleşmeydi. 

Sezai Türkeş ve Feyzi Akkaya’nın ölene kadar ortak kaldığı STFA, 1990’lı yıllardan sonra zor günler yaşadı. 7-8 yıl öncesine kadar sıkıntı devam ediyordu. Ama Adnan Nas yönetimindeki grup, borçlarını yapılandırdı ve ödedi. Libya’da yeniden en çok iş alan Türk şirketi haline geldi. Savunma sanayi ve teknoloji gibi yeni alanlarda büyüme planları yapıyor. 

DÜNYA LİSTESİNDE YÜKSELİŞTE, TORUNLARI YÖNETİMDE

STFA, dünyanın en iyi müteahhitlik şirketleri sıralamasında da yükselmeye devam ediyor. 2025’te 185’inci sırada olan şirket bu yıl 139’uncu sıraya yükseldi. STFA’nın yeniden yükselişinde şirketin yönetim kurulunda yer alan Sezai Türkeş’in torunları Nur Çetin Taşkent, Alp Yalçın Taşkent ve Sezai Emin Taşkent’in de bu başarıda payı var. 

Gelelim Sezai Türkeş’in hikayesine… 1908 yılında Kıbrıs’ta doğdu. 1932 yılında İ.T.Ü. İnşaat Fakültesi’nden mezun oldu. Mezuniyetinden sonra kısa bir süre Bayındırlık Bakanlığı Limanlar İnşaat Dairesi’nde çalıştı, daha sonra şantiye şefliği yaptı. 1934-1943 yılları arasında doğu ve orta Anadolu’da çeşitli demiryolu ve karayolu köprülerinin yapımına katkıda bulundu. 

1943 yılında Feyzi Akkaya ile STFA İnşaat Müteahhitliği unvanıyla ortaklık kurdu. Bu ortaklık daha sonra Anonim şirkete ve 1975 yılında da STFA Holding’e dönüştü. 

HİÇBİR İŞİNİ YARIM BIRAKMADI

Ortağı Feyzi Akkaya gibi İnşaat Yüksek Mühendisi olan Sezai Türkeş, 52 yıllık meslek hayatı boyunca Türk mühendisinin teknolojik düzeyi yüksek işlerdeki yetenek ve becerisini ortaya çıkarmak için çaba harcadı. En zor koşullar altında dahi hiçbir işini yarım bırakmadı ve Türk mühendisliğinin günümüzdeki seviyeye ulaşmasında büyük katkılarda bulundu. 1943-1973 döneminde Türkiye’de yabancı firmaların tekelinde bulunan “ağır snşaat Sektörü” nün Türk müteahhitlerine açılmasına öncülük etti.

İTÜ MEZUNLAR DERNEĞİ’NİN KURUCULARINDAN

Tüm başarılarına karşı mütevazi kişiliği ile çevresine örnek biri olarak nitelendirilen Türkeş’e mezun olduğu İstanbul Teknik Üniversitesi “Fahri Doktor” unvanı verildi.

Sezai Türkeş, yine ortağı Akkaya ile birlikte İTÜ Mezunları Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı. Mayıs 1989 – Kasım 1989 dönemleri arasında kurucu başkan olarak görev yaptı. Derneğin kurucuları arasında İstanbul Büyükşehir Belediyesi eski başkanlarından Bedrettin Dalan, Gama Endüstri Holding’in Başkanı Yüksel Erimtan, Ata İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı Sedat Üründül ve sanatçı İnci Çayırlı gibi birçok önemli isim vardı… 

Sezai Türkeş, ortağı Fevzi Akkaya’nın “Ömrümüzün Kilometre Taşları” kitabında dostunu anlatırken kendine de pay çıkaran “Sona Kalan Önsöz”de ortaklıklarının sırrını şöyle anlattı: 

“BAŞARININ SIRRI FEYZİ’NİN HOŞGÖRÜSÜ VE MÜSAMAHASIDIR”

“Eğer varsa geçmişteki başarılarımızın en büyük payının onun üstün kabiliyeti ve insanlık meziyetlerinin eseri olduğu hakikatini burada ortaya koymayı borç bilirim.

Onunla tanışmadan evvel benim hayatımda kıymetli gördüğüm birçok şeyin ne kadar boş olduğunu öğrendim ve kıymet ölçülerimi değiştirdim. Onun nefsine olan inanılmaz derecedeki hakimiyetinin bir katresini de ben taklit etmeye çalıştım. Onu örnek alarak, onda olan meziyetlerin zerresine sahip olmuşsam kendimi mutlu sayarım.

Bizim ortaklığımıza gelince; her ticari ortaklığın bir amacı olur. Bizimkinin amacı ise sadece hayat boyu beraber olmak isteğidir. Herkes bize bir sual sorar: Bu kadar uzun bir ortaklıkta hiçbir ihtilafa düşmediniz, hatta aranızda ufak dahi olsa bir anlaşmazlık olmadı. Bunun sırrı nedir?
Ben cevaben; bütün kusurlarıma ve hatalarıma, ataklarıma Feyzi’nin hoşgörü ve müsamaha ile davranması dersem bir sırrı değil, hakikati söylemiş olurum.”

PAZAR PİKNİKLERİNİN DAİMİ ÜYESİYDİ

Feyzi Akkaya’nın kitabında elbette birçok yerde adı geçiyor. Pazar piknikleri bunlardan biri. Akkaya, o bölümde “Pazar günleri, eskiden beri piknik günümdür. Yanılıp da o gün ziyarete gelirseniz, evde oturamazsınız. Garajdan kendinize göre çizme ve muşamba seçip beraberce dağa gelmeye mecbursunuzdur. Pazar günleri, yazın deniz; kışın, çocukların çamura bulanma günüdür. Anneler pazar günleri çocuklarını bize çamur kıyafetinde getirirler. Söylemeye lüzum yok; Sezai, ekibin daimî üyesidir” demiş. 

Kitabında “Tanrı’nın beni tembel yaratmış olduğuna hükmediyorum. Hangi işe başlarsam başlayayım, daima; şunu çabuk bitireyim de rahat edeyim düşüncesiyle, o işe tam hız ve tam konsantrasyonla atıldım; fakat, ömür biter, işler bitmez… Rahat edecek antrakta bir türlü kavuşmak nasip olmadı. Bu tempo içinde bana yakıştırılan çalışkanlık, sonradan edinilmiş bir huy olarak, ister istemez yerleşti. Herkes de beni – Sezai dahil – çalışkan olarak tanıdı” başladığı ve Sezai Türkeş’in şaka yollu azmini şu sözlerle ortaya koymuş: 
“Yaşımız 70’e yaklaşırken Sezai, bir gün, o sonu gözükmez hayallerini işletiyor, dibi 20-25 seneye dayanan bir atılımın basamaklarını sıralıyordu. Dinlerken dayanamadım, lafını kestim: Sezai be… Nereye koşuyoruz, nereye yetişeceğiz? Ben istikbalimi temin ettim. Karacaahmet’te tapulu bir arsam var! Sezai yapıştırdı: Feyzi’ciğim, benim yok. Ben daha istikbalimi temin edemedim…”

EŞİNİN ADINI YAŞATACAK OKUL İÇİN ÖZEL VAKIF KURDU

Sezai Türkeş, 1990 yılında eşi İnanç Türkeş’in adını yaşatacak, maddi olanakları sınırlı üstün ve özel yetenekli çocukların eğitileceği bir okul açmak için bir vakıf kurdu. İnanç Lisesi adıyla Eylül 1993'te kurulan okul belirlenen amaç doğrultusunda eğitim vermekte iken Ocak 1996'da maddi güçlükler baş gösterdi ve yerleşkenin inşaat çalışmalarına ara verildi. 1997 yılında uygulamaya konan zorunlu sekiz yıllık eğitim nedeniyle okulun ortaokul bölümü kapandı, öğrenci kaynağına sınırlama getirdi. Okul, Türk Eğitim Vakfı'nın desteğiyle 10 Temmuz 2002 tarihinden itibaren eğitim öğretime aralıksız olarak devam ediyor.

KIZINI EVLATLIKTAR REDDETTİ

Sezai Türkeş’in kızı vardı: Tomris. Babası onu Londra’ya okumaya gönderdi. Ve onu emanet Yusuf Taşkent’e emanet etti. Ama Tomris Türkeş, Yusuf Taşkent ile evlendi. Sezai Türkeş on9u evlatlıktan reddetti. Aşklarından vazgeçmeyen Tomris ve Yusuf Taşkent’in oğulları Sezai, Nur ve Alp Taşkent, Londra’da doğup büyüdü. Sezai Türkeş kızını 1998 yılında vefat etmeden 3-4 yıl önce affetti. Tomris Taşkent, işlerin başına geçti, STFA’yı yeniden canlandırdı. 2003’te eşi Yusuf Taşkent’i kaybeden Tomris Taşken, 28 Şubat 2025’te vefat etti.

İLGİLİ HABER

Sezai Türkeş ve Feyzi Akkaya’nın STFA’sı borçlarını ödedi, Libya’da 53 yıl sonra yine en çok iş alan Türk şirketi oldu

patronlardunyasi.com