KVKK'nın mesai takibinde çalışanların biyometrik verilerine ilişkin kararı, patronlara sınır, iş dünyasına ilave mali yük getirecek 

Feramuz ERDİN 

Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) intikal eden ihbar ve şikâyetlerde en çok karşılaşılan hususlardan birisi de çalışan devam takibini dijitalleştirme ve güvenliği artırma amacıyla kurum ve kuruluşların giderek artan ölçüde biyometrik tanımlama sistemlerine yönelmesiydi.

BİYOMETRİK TANIMA YÖNTEMLERİ

Parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması gibi biyometrik tanımlama sistemleri hızlı, doğru ve manipülasyona dirençli özellikleriyle son zamanlarda cazip hale gelmişti. Şirketler, çalışanların rızasını da almak suretiyle bu verileri mesai saatleri takibinde kullanmaya başlamıştı. Yazılım destekli bu yöntemler, çalışan tarafından yanıltıcı veri sunulmasını engellediği gibi, mesai saatlerinin ve bordroların hesaplamasında büyük bir hız ve kolaylık sağlıyordu. 

KVKK “İŞÇİDE İŞVERENE KARŞI ÖZGÜR İRADE OLMAZ” DEDİ

Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na (KVKK) gelen bireysel ihbar ve şikâyetler üzerine, kurum bu konuda değerlendirme yaparak, bir ilke kararı oluşturdu. 

Buna göre, biyometrik veri işleme faaliyetlerinin, yalnızca hukuki sebebe değil aynı zamanda ölçülülük, gereklilik ve veri minimizasyonu ilkelerine de uygun olması gerekliliğinden bahisle, işçi-işveren ilişkisinde mevcut olan yapısal güç dengesizliğinin açık rızanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığı hususunda ciddi tereddütler doğuracağı ifade edildi. KVKK, bu bilinmezlik nedeniyle işçinin biyometrik verisinin kullanılmasına dair rızasının iradi olup olmadığının bilinemeyeceğini ileri sürdü.

ESKİ SİSTEMLERE DEVAM

Mesai takibinin biyometrik tanımlama sistemleri yerine şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler, geleneksel imza ve kâğıt bazlı devam çizelgeleri, RFID/NFC kimlik kartları ya da denetçi gözetiminde elle giriş gibi alternatif yollar ile sağlanması gerektiğini vurgulayan KVKK, böylelikle özellikle farklı lokasyonları ve çok çalışanı bulunan şirketlere ilave bir iş yükü ve maliyet getirmiş oldu. Oysaki mevcut yapay zeka destekli yüz tanıma yazılımları, çalışanların herhangi bir istasyona uğramadan doğrudan iş alanına geçmesini sağlıyordu. 

ACİL DURUMDA BİYOETRİK VERİDEN DAHA HIZLI SAYAN YOK

Bir acil durumda işyerini tahliye etmek gerektiğinde kimin içeride kaldığını veya kaybolduğunu anlamak için klasik yöntemler ile sayım yapılması gerekir. Oysaki biyometrik veri işleyen yazılımlar, bir acil durum tahliyesi anında manuel yapılması gereken birçok işlemi anlık şekilde yerine getirebiliyor ve kayıp işçilerin kimliğini ve en son görüldüğü yeri verebiliyordu.
 
İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliği (İSG) gerekliliğini yerine getirebilmek üzere bu hızlara erişebilmek için RFID gibi daha pahalı ancak verimi daha düşük sistemlere yatırırım yapması gerekecek. 

RIZANIN DAYANAĞINA ATIF, ASIL AMACI UNUTTURDU

Bugün biyometrik verilerimiz sağlık, pasaport gibi birçok kamusal alanda zaten kullanılmaktadır. Bunların mesai takibi amacıyla KVKK’ya uygun olarak edinilmesi, depolanması, işlenmesi için basit bir mevzuat değişikliği yeterli olacakken; rızanın iradesi üzerinden değerlendirme yapılarak iş dünyasının daha eski, masraflı ve zaman alıcı sistemler yönlendirilmesi açıkçası uygun olmamıştır. Yapay zeka yazılımlarının iş dünyasında verimliliği artırdığı bir dönemde işyeri afet ve acil durum yönetimi açısından daha ileri gidilmesi gerekirken, rıza konusundan hareketle manipülasyona açık eski sistemleri önermek, çalışanın haksız ödeme talep etme riskini de artırmıştır.

patronlardunyasi.com