Karadeniz'deki savaş Türk denizcilik şirketlerinin kapısına dayandı, sektörün önemli patronlarından Lucien Arkas İzmir'de Ertuğrul Özkök'e ne söyledi?

Ertuğrul ÖZKÖK

NON CONFIDENTIAL RAPOR: SON 3 HAFTADA YAN BAHÇEMİZDE MEYDANA GELEN 5 ÖNEMLİ GELİŞME  

Gökhan Çinkara, Orta Doğu’daki gelişmeleri çok yakından takip eden bir uzman.
Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyesi.
İsteyene açık bir WhatsApp paylaşım servisi var.
İlgilenenlere tavsiye ederim.
Dış politika konusunda çok ilginç haberleri ve gelişmeleri 24 saat, gece gündüz anında iletiyor.
Ben çok yararlanıyorum.

ORTA DOĞU UZMANININ ÜÇ GÜN ÖNCE GEÇTİĞİ “NON CONFIDENTIAL” BİLGİ NOTU

Çinkara 3 gün önce hepimizin çok dikkatini çeken bir bilgi notu geçti. Öyle “Confidential”, yani gizli bir bilgi falan da değildi. 
Sadece şunu yapmıştı.
Bizim Avrupa’daki yan bahçemiz olan 4 ülkede son 3 hafta içinde meydana gelen 4 olayı alt alta yazmıştı. 
Bunları alt alta okuyunca ister istemez “Neler oluyor orada?” diyorsunuz. 

ÖNCE BU BU DÖRT OLAYI ALTA ALTA YAZIYORUM

Balkanlarda son 3 haftada şu 4 gelişme olmuş:
(*) BİR: Kosova’da seçim oldu ve tarihinde ilk defa Katolik bir aday Cumhurbaşkanı seçildi.
(*) İKİ: Sırbistan’da Cumhurbaşkanlığı koltuğuna, ilk kez “Cinsel tercihi farklı” bir kadın oturdu.  
(*) ÜÇ: Bosna Başkanlık konseyinin üç üyesi seçildi. İkisi kadın. 
(*) DÖRT: Arnavutluk başkenti Tiran’ın belediye başkanlığı, halen cezaevinde bulunan sosyal demokrat bir başkan tarafından yürütülüyor. 

Evet bunlar oldu.
Buna ben de dün Atina’da meydana gelen bir gelişmeyi ekleyeceğim.
Şimdi bu gelişmeleri biraz açayım.

YÜZDE 93.5’İ MÜSLÜMAN KOSOVA, KATOLİK BİR BAŞKAN SEÇTİ

Kosova’da Cumhurbaşkanını halk değil, Parlamento seçiyor.
Geçen salı akşamı Kosova Parlamentosunda seçim yapıldı.
120 sandalyeli Parlamentoda 81 milletvekilinin oyunu alan Justina Shiroka Pula, Cumhurbaşkanı seçildi.
73 yaşındaki ekonomist ve akademisyen Pula, Kosova’nın üçüncü kadın başkanı oldu.
Ama asıl önemlisi şuydu.
Pula, Kosova’nın ilk Katolik Cumhurbaşkanı oldu.
Böylece, nüfusunun yüzde 93.5’i Müslüman olan bir ülkede, bir Hristiyan Cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturdu.

SIRBİSTAN’DA “CİNSEL TERCİHİNİ” AÇIKLAYAN İLK KADIN BAŞKAN

Sırbistan’ın popülist Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, yolsuzluk iddiaları nedeniyle 27 Eylül 2026’da istifa etti. 
28 Eylül günü ise onun koltuğuna vekaleten Meclis Başkanı Ana Brnabiç oturdu. 
Brnabić kadın ve eşcinsel olduğunu açıkça ifade eden bir siyasetçi; daha önce Sırbistan başbakanıydı. 
Böylece Sırbistan tarihinde Cumhurbaşkanlığı koltuğuna ilk defa, (Bizde kanunen yasak olmadığı halde fiilen suç haline getirildiği için) cinsel tercihinin ne olduğunu yazamadığım bir kadın oturdu.

BOSNA HERSEK’İN 3 KİŞİLİK BAŞKANLIK KONSEYİNE İKİ KADIN

Geçen pazar günü Bosna Hersek’de genel seçimler yapıldı.
Bu seçimde parlamento, yerel yönetimler ve Devlet Başkanlığı Konseyi’nin üç üyesi seçildi.
Devlet Başkanlığı konseyine seçilen 3 üyenin ikisi kadındı.

ARNAVUTLUK BAŞKENTİNİ HAPİSTEKİ BELEDİYE BAŞKANI YÖNETİYOR

Bir de Arnavuvutluk’un başkenti Tirana’da süren ilginç durumu anlatayım.
Tiran’da son yapılan belediye başkanlığı seçimini, 14 Mayıs 2023’te Sosyalist Parti adayı Erion Veliaj kazanmıştı. 
Rakibi Belind Këlliçi’yi yaklaşık 60 bin oy farkla yenerek üçüncü dönemine seçilmişti. 
Ancak seçildikten sonra yolsuzluk ve kara para aklama suçlamaları ile hapse atıldı.
Anayasa Mahkemesi 3 Kasım 2025’te görevden alma kararını iptal edip Veliaj’ı görevine iade etti…
Veliaj, yolsuzluk ve kara para aklama suçlamalarını reddediyor; Eylül 2026 itibarıyla tutukluluğu sürerken resmen belediye başkanı olmaya devam ediyor. 

DÜN ATİNA’DAN GELEN ORTAK BİLDİRİDEKİ BİR KELİME

Ve geliyorum sonuncusuna.
Belki de en önemlisine. 
Dün, (7 Ekim) ABD ve Yunanistan Dışişleri Bakanları, Atina’da “Stratejik Diyalog” adı altındaki toplantılarının altıncısı tamamladılar.
Bunun sonunda ortak bir bildiri yayınladılar. 
Bu bildiride şu cümle özellikle dikkatimi çekti:
“İki taraf, ortak demokratik değerler ve Yunanistan’ın aktif bir NATO müttefiki olarak üstlendiği rol çerçevesinde, köklü, uzun süreli ve güçlü ikili ilişkilerini bir kez daha teyit etti.”
Bu cümledeki “Ortak demokratik değerler” vurgulaması herhalde sizin de dikkatinizi çekmiştir. 

BİLDİRİDEKİ İKİNCİ ÇOK ÖNEMLİ KELİME

Onun arkasından gelen cümle de önemli:
İlişkilerini “Yunanistan ve Amerika Birleşik Devletleri, uzun yıllara dayanan savunma ve güvenlik iş birliklerini daha da güçlendirme konusundaki kararlılıklarını teyit etti.”
Buradaki “iş birliğini daha da güçlendirme” ifadesi herhalde sizin de dikkatinizi çekmiştir.
Nitekim ortak açıklamada bunun ilk somut adımı da atıldı.
ABD Yunanistan’a 4 milyar dolarlık askeri satış paketini açıkladı.

SON BİR HAFTA İÇİNDE: KARADENİZ’DE SAHİBİ TÜRK İKİ GEMİ VURULDU

Tabii aynı hafta içinde Karadeniz’de sahipleri Türk olan iki geminin vurulduğunu da buna eklemeliyim. 
Türkiye’nin en büyük gemicilik şirketinin sahibi Lucien Arkas geçen hafta İzmir’de bana şunu söylemişti:
“Herkes bana Hürmüz’de Kızıldeniz’de ne olduğunu soruyor. Ama bizim onlar kadar büyük sıkıntımız Karadeniz’de."

3 HAFTA ÖNCE BİR ÖNEMLİ GELİŞME DE SURİYE’DE: MÜSLÜMAN KARDEŞLER SİYASETE DÖNÜYOR

Bu arada üç hafta önce Orta Doğu’da meydana gelen ve bana göre çok önemli bir gelişmeyi de ek not olarak vereyim. 
Orta Doğu’da bütün Arap ülkelerinde siyasetten silinmiş olan “Müslüman Kardeşler” hareketi 3 hafta önce bir bildiri ile Suriye’de yeniden siyasete döndüğünü açıkladı.
Bu gelişme, Suriye Ordusuna katıldığını ilan etmiş olan Türkiye yanlısı ÖSO ile Suriye Cumhurbaşkanı Şara arasında bazı sorunlara yol açabilir.
Bu da Suriye’deki istikrarı olumsuz etkileyebilir.

SON BİR HAFTA İÇİNDE “MEKKE-İ MÜKERREME VE MEDİNE-İ MÜNEVVERE VURGULARI” NEDEN ARTTI

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan dışişleri bakanları geçtiğimiz pazartesi (5 Ekim) günü Riyad’da biraraya geldi.
Toplantının resmi adı şuydu:
“Mekke Ortak Savunma Anlaşması Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Toplantısı.”
Ortak bildiride somut bir ifade yoktu.
Ama perde arkasından “Asker gönderme” opsiyonunun da konruşulduğu haberleri sızdırıldı. 
Ancak Ankara’dan aynı günlerde çeşitli birimler tarafından yapılan açıklamalarda bir şey dikkitami çekti. 
Özellikle İletişim Başkanlığının açıklamalarında sık sık “Mekke-i Mükerreme” ve “Medine-i Münevvere” vurgusu yapılıyor ve dini bir üslup kullanılıyor. 

“KUTSAL YERLER” VURGUSU BİR GELİŞMEYE HAZIRLIK MI?

Bu da ister istemez insanın kafasında şu soruya yol açıyor:
“Acaba kutsal yerlerin savunması argümanı, askeri angajman derecesinin yükseleceğinin işareti mi?” 
Türkiye şimdilik temkinli bir yoldan ayrılmadı.
Umarım bu temkinli ve akılcı yolda devam ederiz.

BALKANLARDAKİ RENKLİLİĞİN ARTIŞI AVRUPA'YLA BÜTÜNLEŞMENİN İŞARETİ 

Son 3 haftanın sonucuna gelelim. 
Son 3 hafta içinde Balkanlar’da Türkiye’ye çok yakın 4 ülkedeki seçimlerde alınan sonuçlar şunu açıkça gösteriyor:
Siyasetteki renklilik, çoğulculuk, özgürlük ve temsil tabanının yaygınlığı Balkan halklarının zihniyet bakımından giderek  Avrupa Birliği standartlarına daha çok yaklaştığını gösteriyor.
Oysa bir zamanlar Türkiye Kopenhag Kriterlerini kabul ederek, Balkarnlardan 20 yıl önce oraya yaklaşmıştı. 
Bugün ise ilgi odağımız bu bölgeden Orta Doğu’ya kayıyor. 
Oysa hepimiz şunu bilmeliyiz.
Dış politika Mekke Anlaşmasından ibaret değildir.

patronlardunyasi.com