Hürmüz Boğazı’nın kapanması petrolde kafa karıştıran bir matematiği devreye soktu, Irak petrolü ucuzlattı ama taşıyacak gemi yok

Eyüp SERBEST

Hürmüz Boğazı'nda yaşanan çatışmalar, dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından birinde petrol ticaretinin dengelerini altüst etti. İran ile Umman arasında yer alan ve dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazda ticari gemilere yönelik saldırılar, tanker trafiğini sert biçimde düşürürken navlun fiyatlarını da tarihi seviyelere taşıdı.

ADNOC'UN 15 GEMİSİ VURULDU

Krizden en fazla etkilenen şirketlerden biri Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) oldu. Şirket, çatışmaların başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapan 15 gemisinin füze ve insansız hava araçlarıyla saldırıya uğradığını açıkladı.
ADNOC'a göre bu saldırılardan üçü bu hafta meydana geldi. Saldırılarda bir mürettebat üyesi hayatını kaybederken 20 kişi yaralandı.

HÜRMÜZ'DEN GEÇECEK TANKER KALMADI

Ticari gemilere yönelik saldırılar, armatörlerin tankerlerini Hürmüz Boğazı'na göndermekten kaçınmasına neden oldu. Savaş öncesinde boğazdan günde ortalama 125 ila 140 gemi geçerken, gemi trafiği bu seviyelerin çok altına düştü.
Ortaya çıkan tanker kıtlığı ise petrol piyasasında alışılmadık bir tablo yarattı. Irak, petrolünü satabilmek için fiyatını sert biçimde düşürürken, bu kez alıcıların önündeki en büyük sorun petrolün fiyatı değil, onu Basra'dan çıkaracak gemiyi bulmak oldu.

IRAK PETROLÜNDE 30 DOLARLIK İNDİRİM

Reuters'ın haberine göre, Irak, alıcıları Hürmüz Boğazı içindeki terminallerden petrol yüklemeye teşvik etmek amacıyla ham petrolünü Dubai fiyatlarına göre varil başına yaklaşık 25 ila 30 dolar indirimle satışa sundu.
Dev indirim özellikle Hint ve Çinli rafinerilerin ilgisini çekti. Çok sayıda rafineri Irak'ın Basra Petrol Terminali'nden petrol almak için tanker arayışına girerken, gemi sahiplerinin saldırı riski nedeniyle Hürmüz'e girmek istememesi fiyatları daha da yukarı taşıdı.

2 MİLYON DOLARLIK TAŞIMA 25 MİLYON DOLARA ÇIKTI

Bu sıra dışı tablonun en çarpıcı örneği Hindistan'dan geldi. Gujarat eyaletinde dünyanın en büyük rafineri kompleksini işleten Reliance Industries, Irak'tan 2 milyon varil ham petrol taşımak için bir süper tanker kiraladı.
Ancak şirketin tanker için ödemeyi kabul ettiği rakam dudak uçuklatacak cinstendi. Reliance, referans navlun fiyatının 12 katına karşılık gelen Worldscale 1200 üzerinden anlaşma yaptı. Gemi acentelerinin hesaplamalarına göre, tankerin tek seferlik kiralama maliyeti 23 ila 25 milyon dolar arasında olacak. Savaştan önce aynı taşımanın maliyeti yaklaşık 2 milyon dolar seviyesindeydi.

FAZLA ÖDESE DE YİNE KÂRLI ÇIKACAK

Hürmüz krizinin petrol piyasasında ortaya çıkardığı beyin yakan matematik burada devreye giriyor. Reliance'ın alacağı 2 milyon varil petrol için Irak'ın sunduğu varil başına 25-30 dolarlık indirim, kargonun fiyatında 50 ila 60 milyon dolarlık avantaj sağlıyor. Buna karşılık yaklaşık 2 milyon dolar olan normal navlun maliyetinin 23-25 milyon dolara yükselmesi, şirkete yaklaşık 21-23 milyon dolarlık ek taşıma maliyeti getiriyor.
Böylece Reliance, petrolü taşımak için normalden 20 milyon doların üzerinde fazla para ödemesine rağmen, Irak'ın dev indirimi sayesinde kargoyu yine milyonlarca dolar daha avantajlı şekilde satın almış oluyor.

Reliance'ın kiraladığı süper tanker Güney Koreli brokar şirketi Sinokor arafından sağlanacak. Şirket, ticari gemilere yönelik saldırılara rağmen Hürmüz Boğazı'na tanker göndermeyi sürdüren az sayıdaki armatörden biri.

Irak'ın büyük indiriminden yararlanmak isteyen başka Hint ve Çinli rafineriler de Basra'dan petrol taşımak için gemi arıyor. Ancak nakliye kaynaklarına göre armatörlerin Hürmüz Boğazı'na girmekten çekinmesi nedeniyle tanker bulmak giderek zorlaşıyor.

patronlardunyasi.com