Ertuğrul Özkök, ışık süslemeleriyle yılbaşına hazırlanan Ege ve İzmir'deki değişimi yazdı
Yılbaşı yaklaşıyor... Sokaklar, caddeler, şehirlerin tarihi mekanları ışıklarla ve görsel şölenlerle süsleniyor. Ortaya çıkan bu durum Türkiye'de sosyolojik tartışmaları da her yıl olduğu gibi yine beraberinde getiriyor. Gazeteci Ertuğrul Özkök bu kez sosyolog kimliğiyle bu durumu ele aldı. Çocukluğu İzmir'de geçen Özkök, şehirde yaşanan değişimi, şehrin ışıklandırılması üzerinden ele aldı.

Ertuğrul ÖZKÖK
BEŞ İŞARET: BU YILBAŞI İZMİR VE EGE’DE İLGİNÇ BİR ŞEYLER OLUYOR
Bir hafta içinde 5 işaret geldi.
İlk işaret eşim Tansu’dandı.
İzmir’in klasikleri arasında yer alan Reyhan Pastanesi’ne gitmiş.
“Ertuğrul burayı görmen lazım. İnanılmaz güzel ışıklandırılmış. İnsanlar cıvıl cıvıl. İçim açıldı” dedi.
KUŞADASI VE URLA’DAN GELEN İKİ İŞARET IŞIĞI
Arkasından özellikle İzmir ve Kuşadası’ndan çok güzel yılbaşı ışıklandırma paylaşımları başladı.
İkinci işaret, Türkiye’nin yükselen ilçesi Urla’dan geldi.
“TatUrla” pastanesi çok güzel bir yılbaşı ışıklandırması yapmış.
Üçüncü işaret Ege’nin bir başka sahil kasabasından geldi.

KUŞADASI’NDA AVRUPA ŞEHİRLERİNDE AZ RASTLANACAK BİR IŞIKLANDIRMA
Kuşadası’nda “Ania” isimli pastane…
Avrupa şehirlerinde az rastlanacak kadar güzel bir mekân ışıklandırması.
Instagram hesabına bu ışıklandırmanın nasıl yapıldığını da video olarak koymuşlar.
Pastane şefi Ezgi Yener de ürün hazırlıklarını anlatıyor.
İZMİR BELEDİYESİ FUARI YILBAŞINA HAZIRLIYOR
Dördüncü işaret İzmir Büyükşehir Belediyesi’nden geldi.
Bu yıl İzmir Fuarı’nda aralık ayı boyunca güzel bir ışıklandırma ve program hazırlamışlar.
İzmir İstinye Park da kendi alışveriş merkezinde katılıyor ışıklandırmaya…

İZMİR SAAT KULESİ'NDE “AI” SES, IŞIK DİJİTAL MAPPING
Beşinci işaret yine Instagram’da İzmir Saat Kulesi’ndan geldi.
Saat Kulesi'nin müthiş bir AI tasarımla ışıklandırılmış çok güzel paylaşımları var.
Aslında “İzmir Kültür Yolu Festivali” boyunca üç gün boyunca saat kulesinde üç gece boyunca harika bir ışık, ses ve dijital mapping gösterisi yapılmıştı.
Aralık ayı boyunca veya hiç olmazsa yılın son haftasında ve yılbaşı gecesinde niye tekrarlanmıyor bu güzel şov.
Keşke İzmir Belediyesi de Paris’te Eyfel Kulesi'nin ışıklandırılması gibi Saat Kulesi’ni, Fuar’daki Paraşüt Kulesi'ni, Asansör’ü ışıklandırsa…
YİNE DE BU YIL İZMİR’DE BİR ŞEYLER OLUYOR
Kendi kendime bu yılbaşı İzmir ve Ege’ye bir şeyler oluyor dedim.
Henüz bütün şehire yayılmış bir durum değil.
Fuar dışında hepsi bireysel girişimler…
Ama öyle hissediyorum ki, İstanbul yılbaşı ışıklarını kaybederken, İzmir aydınlanıyor.
SOSYOLOG YANIM “BU ŞEHİRDE BİR ŞEYLER OLUYOR” DİYOR
Sosyolog yanım bana diyor ki, bu yıl yeni bir iklim yayılıyor şehre.
“Akdeniz neşesinin uyanışı” gibi bir şey bu.
İzmir sanki kaybolmuş bir Atlantis’i arıyor gibi.
Çocukluğumdan beri İzmir’i Ramazan ve Yılbaşı’nda cıvıl cıvıl ışıklandırılmış bir şehir olarak hayal ediyorum.

İZMİR RAMAZANI VE YILBAŞINI ÇOK GÜZEL YAŞAYAN BİR ŞEHİRDİ
Doğduğum şehir, Ramazan’da çok eğlenceli olurdu.
Ramazan biz çocuklar için bir eğlence ve neşe dönemiydi.
Yılbaşı, yoksul mahallemiz Kahramanlar’da bile neredeyse bütün evlerde aile içinde harika kutlanırdı.
“Tombala”, “birinci çinko”, “fırdöndü”, “birer koyunuz”, “hepsini al” gibi deyimler hayatımızın, “Bir gecelik sözlüğündeki” kelimelerdi...
O gece hatırlanıp, 364 gün unutulan bir neşe lügatıydı.
YILBAŞI GECESİ ÇOCUKLARININ ÖZEL “MUZ İMTİYAZLARI”
Biriktirilmiş parayla alınan muz, mandalin, kızartılmış kestane o özel gecenin imtiyazıydı.
Radyo programları o gecenin özel eğlencesiydi.
Hem Ramazan hem Yılbaşı biz çocuklar için keyifle beklenen bir şeydi.
Hacı babaannem ve beş vakit namaz kılan annem Paskalya’da yumurta boyar komşularına gönderirdi.
Biz mahallenin çocuklarıysa, o gün kırmızı yumurta tokuştururduk.
Şehirin genlerindeki kozmopolit kültür bizi neşeli insanlar yapardı.

EZANIN ARKASINDAN JINGLE BELL ÇALMAYA KORKMAYAN BİR MÜSLÜMAN ŞEHİR
Benim hayalimi önce Dubai gerçekleştirdi.
Sonra Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar katıldı.
Ramazan günleri ve yılbaşı sırasında bu Müslüman şehirleri ışıl ışıl parlıyor.
Dubai bir aydır CNN’e “Bu yılbaşında dünyanın en ışıklı şehiri burası olacak” diye inanılmaz reklamlar veriyor.
Havaalanlarında ezanın arkasından Jingle Bell çalmaktan korkmayan şehir devlet haline geldi Müslüman Dubai.
İddiası şu:
Bu yılbaşında Dubai dünyanın en ışıklı şehiri olacak.
Daha şimdiden oldu.

KEŞKE BÜYÜK ŞİRKETLER İZMİR’İ DE IŞIKLANDIRSA
Galiba bu yıl İzmir de kendi imkanları çerçevesinde buna katılıyor.
“Yılbaşı İzmir’de geçirilir” konsepti sonunda taraftar bulmaya başladı.
Kendi kendime “Keşke” dedim;
Mesela Philips firması bütün Kordonboyu’nu ışıklandırsa. Siemens, Zorlu başka bir caddeyi…
Mesela Koç Gurubu bir semtin ışıklandırmasını yüklense.
Büyük şirketlerimiz her biri şehirin bir bölümünün ışıklandırılmasını üstlense.
Çünkü belediyelerimiz artık böyle şeylere para harcamaya korkuyor.
BİZE RAMAZANDA VE YILBAŞINDA IŞIKTAN KORKMAYAN ŞEHİRLER LAZIM
Ne bileyim THY gibi, iş tanımında turizmde olan, şirketler de katılsa bu ışıklandırmaya…
İzmir, Ramazan ve yılbaşında bir cazibe merkezi haline getirilse…
Şimdilik olmasa da bu yılbaşı İzmir bana umut verdi…
Minareler arasına asılan mahyalar, bir şehiri ışıklandırmaya yetmiyor.
Hem Ramazan’a hem yeni bir yıla girerken.
Daha çok ışık lazım şehirlerimize…
Bunları yapmak aynı zamanda ekonomiyi canlandırmaktır.

YILBAŞINA HAZIRLANAN İZMİRLİNİN RUH HALİ NASIL
İzmir’den açılmışken…
BAYETAV (Bir Arada Yaşarız Eğitim ve Toplumsal Araştırmalar Vakfı) bir yıldan bu yana “İzmir Barometresi” adı altında üçer aylık araştırma sonuçlarını açıklıyor.
Geçen hafta “Güz 2025 Barometresi” de açıklandı.
HER 10 İZMİRLİDEN 7’Sİ BU ŞEHİRDE YAŞAMAKTAN MEMNUN
İzmir halkına şu soru sorulmuş:
“İzmir’de yaşamaktan ne kadar memnunsunuz?”
Cevaplar şöyle:
YÜZDE 65 “Memnunum”
YÜZDE 15 “Ortadayım”
YÜZDE 20 “Memnun değilim”
Oldukça yüksek bir memnuniyet ölçüsü bu.
İZMİRLİ ŞEHRİNDEN MEMNUN AMA STRESLİ VE ÖFKELİ
Ancak duygu durumları için 1’den 10’a puanlama yapmaları istendiğinde cevaplar şu oluyor:
“Stresli ve kaygı” durumum: 10 üzerinden 6.3
“Öfke” dirimim: 10 üzerinden 5.8
“Mutluluk" durumum: 10 üzerinden 5.8
Umut durumum: 10 üzerinden 5.3
Çaresizlik durumum: 10 üzerinden 4.7
İzmirliler İzmir’de yaşamaktan memnun.
Ama kendilerini stresli, kaygılı, öfkeli hissediyor.
Stres, öfke ve çaresizlik oranı kadınlarda çok az daha yüksek.

İZMİRLİ KENDİNİ HANGİ KİMLİĞE YAKIN HİSSEDİYOR
İzmirli kimliğine gelince…
“Kendinize en yakın bulduğunuz kimlik nedir” sorusuna verilen cevaplar şunlar:
YÜZDE 58.4 “Atatürkçü”
YÜZDE 14.9 “Milliyetçi”
YÜZDE 7.4 “Dindar/Muhafazakar"
YÜZDE 7.2 “Solcu”
YÜZDE 6.5 “Sosyal demokrat”
YÜZDE 4.2 “Çevreci”
YÜZDE 1.2 “Liberal”
YÜZDE 0.2 “Feminist”
İZMİR SANILDIĞI GİBİ SOLCU BİR ŞEHİR DEĞİL
İzmir sanıldığı gibi sol düşünceli bir şehir değil.
Ama dindar ve muhafazakar bir şehir de değil.
Bu şehirde insanların “Aidiyetini” belki de öteki şehirlerden çok daha fazla belirleyen olgu “Hayat tarzı” ve “Modernlik”.
Bu şehirden yaşamaktan memnun olmalarını da bu açıklıyor.
Bence “Yılbaşı ışıklandırmasına” olan ilginin nedeni de biraz bu.
İzmirli “Sokağı” açık havayı seven bir kimlik.
Işıklı sokağı da çok sevmesi normal.
YILBAŞINDA EĞLENMEK İSTEYEN İZMİRLİNİN “TUZU KURU MU”
Peki yılbaşı kutlamaya hazırlanan bu şehir insanının “Tuzu kuru mu?”
Yani Türkiye’nin her bölgesindeki ekonomik sıkıntı ve geçim zorluğu bu şehirde yok mu?
Var…
Üstelik geçen nisan ayındaki 3’üncü barometreden beri bu sıkıntı artıyor.
'MAAŞIMLA GEÇİNEBİLİYORUM' DİYEN İZMİRLİ ORANI DÜŞÜYOR
Mesela “Kazandığınız gelirle geçinebiliyor ve birikim yapabiliyor musunuz?” sorusuna verilen cevap:
“Evet rahat geçinebiliyorum ve birikim de yapabiliyorum” diyen İzmirlilerin oranı geçen nisan ayında yüzde 18’ken ekim ayında yüzde 15’e düşmüş.
“Hayır geçinemiyorum” diyenlerin oranı da nisanda yüzde 40 iken, ekim ayında yüzde 43’e çıkmış.
"Geçinebiliyorum ama birikim yapamıyorum” diyenler ise aynı kalmış. Yüzde 42…
Türkiye’nin geri kalanında yaşanan ekonomik sıkıntıyı yaşayan bir şehir İzmir.

HER 10 İZMİRLİDEN 7’Sİ, GELECEK 5 YIL DAHA KÖTÜ OLACAK DİYOR
Üstelik gelecek için de umutlu değil.
Her 10 İzmirliden 7’ye yakını “Önümüzdeki 5 yıl içinde ekonomik durumum daha kötü olacak” diyor.
Hatta bu pazar seçim yapılsa AKP’ye oy vereceğini söyleyen İzmirlilerin yüzde 40’ı bile “Gelecek 5 yılın daha kötü olacağına” inanıyor.
İZMİRLİ SON 3 AYDA HANGİ HARCAMALARINI KISTI?
Geliyorum benim açımdan en düşündürücü sonuca.
Soru şu:
“Son 3 ayda hangi harcamalarınızdan kısıtlama yapmak zorunda kaldınız?”
Çeşitli harcamalardan kısıtlama yapılmış. Bunlardan ilk 3’ü sırasıyla şöyle:
YÜZDE 45.7: Dışarda arkadaşlarla sosyalleşmek.
YÜZDE 42.2: Mutfak harcamaları
YÜZDE 35.3: Sinema, tiyatro, konser gibi kültürel aktiviteler.
SOKAĞI SEVEN İNSANLAR SOKAĞA ÇIKMAKTAN VAZ MI GEÇİYOR?
Hüzünlü bir sonuç değil mi?
Sokağı seven insanlar, sokakta buluşma harcamasını kesiyor.
Sinema, tiyatro, konser gibi harcamaları kesiyor.
Bu da belediyelere büyük bir görev yüklüyor.
İnsanları sokakta bir araya getirerek, eğlenmelerini sağlayacak bedava aktiviteler, konserler düzenlemek.
Ne yazık ki ülkede rüzgarlar tamamen tersine esiyor.
Konserlere, kültürel hizmetlere para harcayan belediyeler üzerinde büyük baskı var.
Kaymakamlıklar, belediyeler konserleri yasaklıyor.
ŞEHİR IŞIKLARI İNSANA GÜVEN VE MORAL VEREN ŞEYLERDİR
Işık insana moral veren bir şeydir.
Karanlık şehirler insanın içine hüzün ve yalnızlık verir.
O nedenle bu yıl İzmir ve Ege’den gelen bu işaretler bana umut verici geldi.
İnşallah benim şahsi bir temennim değil, yeni bir trendin sosyolojik işaretleridir bunlar…
patronlardunyasi.com















