Enka’yı kuran kayınço ve eniştenin vergi rekortmeni mirasçıları hiç gizlenmedi

Necla DALAN

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 2025 yılında Türkiye genelinde en fazla vergi beyan eden 100 mükellef listesini açıkladı. Listede Selçuk Bayraktar, Haluk Bayraktar ve Rahmi Koç ilk üç sırayı paylaştı.

Geçen yıl 79 rekortmen isminin açıklanmasını istememişti. Bu yıl da 78 kişinin adı gizli tutuldu. Üç sayfadan oluşan ve neredeyse iki sayfası boş olan listeye bakarken Tara ve Gülçelik soyadını taşıyan rekortmenler dikkatimi çekti. Listenin ilk 10’unda iki Tara soyadlı isim yer aldı: Mehmet Sinan Tara ve Ceyda Lale Tara. Agah Mehmet Tara, Şarık Ömer Tara, Fatma Esra Tara listedeki diğer aile üyeleri oldu.

Mehmet Sinan Tara 

Ali Gülçelik ve Bilgi Gülçelik ise Gülçelik Ailesi’ni temsil ediyordu listede…

Peki bu isimler niye dikkatimi çekti? Bilenler bilir bu isimler Enka’yı kuran Şarık Tara ve Sadi Gülçelik’in çocukları, torunları… Adını enişte ve kayınçonun kısaltmasından alan Enka’nın hissedarları yıllardır vergi rekortmenleri listesinde isimlerini gizleme gereği duymadılar. Bu yıl da listedeki 22 kişinin neredeyse üçte birini oluşturan hissedarlar göğüslerini gere gere vergilerini beyan ettiler.

 

Agah Mehmet Tara 

Rahmetli Şarık Tara’yı yakından tanıyan, onunla röportajlara ve haberlere imza atan bir gazeteci olarak bu bilginin sadece bende kalmasına gönlüm elvermedi. Hem kayınço Şarık Tara ve enişte Sadi Gülçelik’i hem Enka’yı hem de vergi rekortmeni aile fertlerini yeniden hatırlatayım istedim.

Sadi Gülçelik- Şarık Tara

26 YAŞINDA ŞARIK TARA’DAN BAYRAĞI DEVRALDI

Şarık Tara ve Sadi Gülçelik’in rekortmen aile fertlerine gelince…Ceyda Lale Tara, merhum Şarık Tara’nın eşi. Özellikle Enka Vakfı’nda ve sosyal sorumluluk projelerinde öne çıkan bir isim. Mehmet Sinan Tara, Şarık Tara’nın oğlu. Sinan Tara iş dünyasında Mehmet adını kullanmadığı için ben de bundan sonra o ismini yazmayacağım. 1958 doğumlu olan Sinan Tara, Alman Lisesi'nden sonra ETH Zurich'te inşaat mühendisliği okudu. Ardından Stanford University'de işletme dalında yüksek lisans eğitimi aldı.

1980 yılında Enka'ya saha mühendisi olarak katıldı. Sonra genel müdürlük, yönetim kurulu üyeliği derken 1994 yılında babasından yönetim kurulu başkanlığını devraldı.

Lale Tara

Muharrem Kayhan başkanlığındaki TÜSİAD yönetiminde de görev alan Sinan Tara’nın çocukları Agah Mehmet Tara, Fatma Esra Tara ve Şarık Ömer Tara da babaları gibi bu yıl vergi rekortmenleri listesinde yerlerini aldılar.

Agah Mehmet Tara da babası gibi TÜSİAD’da etkin bir isim oldu. 2015-2020 tarihleri arasında Cansen Başaran–Symes, Simone Kaslowski ve Erol Bilecik dönemlerinde yönetim kurulunda yer aldı. 2022 yılında Enka’nın başkanlığını babasından devraldı.

Ali Gülçelik ise Enka’nın diğer kurucusu Sadi Gülçelik’in oğlu. Yıllardır vergi rekortmenleri listesine giriyor. Bilgi Gülçelik de ailenin diğer rekortmen ismi…

DÜNYANIN EN BÜYÜK MÜTEAHHİTLİK ŞİRKETLERİ ARASINDA

Enka, Türkiye’nin en büyük inşaat şirketlerinden biri…  1981’den bu yana ENR’nin dünyanın en büyük müteahhitleri listesinde yer alıyor. Web sitesindeki bilgilere göre Türkiye’nin en değerli markalarından biri olarak kabul edilen ENKA, Borsa İstanbul’da (BIST) işlem görüyor ve yaklaşık 12 milyar dolar piyasa değerine sahip. Yine sitedeki bilgilere göre bugüne kadar 61 ülkede toplam sözleşme değeri 69 milyar doları aşan 600’den fazla proje üstlendi.

Enka, halihazırda Türkmenistan ve Kazakistan’da inşaat faaliyetleri var. Afrika’da Kenya, Libya ve Mozambik, Asya’da Suudi Arabistan, Sri Lanka, Hindistan, Irak, Moğolistan ve Pakistan, Kuzey Amerika’da Meksika, Güney Amerika’da Brezilya ve Arjantin, Karayipler’de Bahamalar ve Portoriko’da inşaat faaliyetleri sürüyor. Avrupa’daki faaliyetleri inşaat, enerji ve ticari aktivitelerden oluşuyor ve bu faaliyetler Romanya, Hollanda, İsviçre, Yunanistan, Almanya, Sırbistan, Kosova, İngiltere, İtalya, Kuzey Makedonya ve Bulgaristan’da sürdürülüyor. Geçen yıl çirosu 3.6 milyar dolardı.

BİR UÇAK KAZASIYLA BİTEN ÖMÜR

Biraz da kurucular ve Enka’yı yazmak isterim. Sadi Gülçelik’in hazin biten bir öyküsü var. 1930 doğumlu olan Gülçelik, eniştesi Şarık Tara’yla birlikte 1957 yılında Enka’yı kurdu. İkisi de İTÜ’de inşaat mühendisliği okudu. Gülçelik’in sporcu yönü de vardı. Galatasaray Voleybol ve "Yenilmez Armada" lakaplı Galatasaray Basketbol takımlarında forma giydi. Karagücü ve Modaspor basketbol takımlarında görev yaptı. Finlandiya'nın Helsinki’de düzenlenen 1952 Yaz Olimpiyatları'nda Türkiye basketbol millî takımı adına toplam 206 sayı attı.

20 Ağustos 1980’de Riyad’da gerçekleşen bir uçak kazasında hayatını kaybetti. Şarık Tara, ortağı ve eniştesi Sadi Gülçelik’in genç yaşta ölümünden sonra onun adına Sadi Gülçelik Spor Sitesi’ni kurdu. Bu tesisin sürdürülebilir olması için 1983 yılında Enka Vakfı’nı kurarak eğitim, kültür-sanat ve spor alanındaki hayır işlerini kurumsallaştırdı. ENKA Vakfı gençlere spor ve antrenman yapabilecekleri olanaklar sağlayarak Olimpiyat gibi uluslararası sahnelerde başarılı olacak sporcular yetiştiriyor.

ANNENİN MÜCEVHERLERİ, İPEK HALISI SATILDI

Şarık Tara da Sadi Gülçelik gibi 1930 doğumlu… Üsküp’te doğan Tara, 1942 yılında İstanbul’a geldi. İkinci Dünya Savaşı devam ederken, henüz 12 yaşında İstanbul’a gelmesi ile Skopje’ye göre yaşam standartında büyük bir düşüş oldu. Bu durum Şarık Tara’nın genç bir öğrenci iken çalışmaya başlamasına neden oldu. Şarık Tara, 2015 yılı Hürriyet’e verdiği bir röportajda, Türkiye’ye geldikleri dönemle ilgili şunları söyledi: 

“Annem yanında getirdiği mücevherlerini sattı. Büyükbabamdan kalma, kıymetli bir ipek halı vardı. Bir gün annem babama, ‘Çocuklardan kıymetli değil ya, Kapalıçarşı’da sat’ dedi. Benim de para kazanmam gerekiyordu. Lise öğrencisiyken ders vermeye başladım. Sonra kız kardeşim de çalıştı. Okul, sabah 08.30’daydı. 15.30’da paydos ediyorduk. Bir fabrikaya işe gidiyordum, 16.00’dan 22.00’ye kadar... Eve döner, yorgun yatardım ama sabah 06.00’da uyanıp 1-1.5 saat ders çalışırdım. Bu böyle uzun süre devam etti.”

PRİM AZ ÖDENİNCE ŞİRKET KURMAYA KARAR VERDİ

1954-57 yılları arasında çeşitli inşaatlarda şantiye şefi olarak çalıştı. Enka’yı kurmaya karar verdiğini ise “Şantiye şefiyken çok iyi maaş alıyordum. Bana prim sözü verdiler ama iş bitince söz verilen miktarda prim ödenmedi. Bunun üzerine ayrılıp kendi şirketimi kurmaya karar verdim. Okul arkadaşım ve eniştem Sadi Gülçelik’le beraber Enka’yı kurduk” diye anlattı.

KOÇ’LA RUSYA’DA ORTAK OLDULAR

Şarık Tara, 1984 yılından itibaren Türkiye’nin Sovyetler Birliği’ne açılımında öncü rol oynadı. 1988’de Enka’nın Sovyetler Birliği’nde üstlendiği ilk iki projenin (Petrovski Pasajı renovasyonu ve Moskova Hastanesi inşaatı) sözleşmelerini imzalayan Şarık Tara, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından Rusya’da kalıcı olmayı hedefledi. Şarık Tara bu ülkedeki iş hacmini ve yatırımlarını artırdığı gibi Rusya’da diğer Türk şirketlerinin de önünü açtı.

Koç Holding ve Enka İnşaat, 1997 yılında Rusya'nın ilk modern süpermarket zinciri ve alışveriş merkezi projesi olan Ramstore markasını (Ramenka) kurdu. 2005 yılına gelindiğinde Rusya genelinde 50’den fazla mağaza ve 10 alışveriş merkezine ulaşıldı. Ciro 600 milyon doları buldu. Ancak Koç, 2007’de yüzde 50 hissesini 550 milyon dolara yakın bir paraya Enka’ya sattı. 2005 yılında Rahmi Koç ve Semahat Arsel’in de katıldığı bir Ramstore açılışında konuşan Şarık Tara, “"Ben kendimi Moskovalı sayıyorum" diyerek sözlerine başladı.

Bugün Enka Moskova’da gayrimenkul yatırımı ve geliştirilmesi; alışveriş merkezleri inşaatı ve işletmesi gibi alanlarda faaliyet gösteriyor. Forbes Rusya’nın 2024 yılında hazırladığı “Rusya’nın Ticari Emlak Krallları” listesinde Enka beşinci sırada yer aldı. Rusya-Ukrayna savaşının da etkisiyle Enka son dönemde rotasını Avrupa’ya kaydırmaya başladı.

ÖZAL VE PAPANDREU’NUN DAVOS’TA BİR ARAYA GELMESİNDE ÖNEMLİ ROL ALDI

Şarık Tara, Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’na ilk kez 1973 yılında katıldı ve kısa bir süre sonra bu toplantıların daimî katılımcılarından oldu. Politik bir vizyoner olarak Şarık Tara, 1970’li ve 80’li yıllarda gelişen Türkiye’nin uluslararası ilişkileri açısından katalizör olarak değerlendirilmekteydi. Türk-Yunan dostluğu için sürekli çaba gösteren Şarık Tara, 1988 yılında iki ülke başbakanları Turgut Özal ile Andreas Papandreu’nun Davos’ta bir araya gelmesinde önemli rol oynadı. Tara, 2016 yılında, Dünya Ekonomik Forumu’nun açılış töreninde İş Dünyası ve Devlet Adamı Ödülü’ne layık görüldü.

Şarık Tara, 1986 yılında Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu/DEİK’in kuruluş çalışmalarında aktif rol oynadı ve yönetim kurulunda yer aldı. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne girmesi için bireysel olarak uzun yıllar çalıştı, yurt içinde ve yurt dışında lobi çalışmaları yürüttü. Balkanlar’da bölge barışı için büyük çaba harcadı.

“BENİM PARAYLA HİÇ ALAKAM YOK, AİLEDE ÇOĞU KİŞİNİN PARASI BENİMKİNDEN FAZLADIR”

Daha 56 yaşındayken başkanlığı oğluna neden devrettiğini de ondan dinleyelim:

“Ben her zaman gençlere inandım ve onlara inisiyatif verdim. Enka hep gençlerin yönetimde olduğu bir şirket oldu. Şirketi 27 yaşındayken kurdum, Sinan 26’sında genel müdürlüğü üstlendi. Torunum Mehmet de 29 yaşında bu göreve geldi.”

28 Haziran 2018 günü vefat eden Şarık Tara ‘nın parayla ilgili şu sözleri de ders verir nitelikte:

“Benim parayla hiç alakam yok. Bizim ailede çok kişinin parası benimkinden fazladır. 2 bin 500 kişiye burs veriyorum. Üç okulumuz, spor tesislerimiz var. Enka bursunun gayesi eğitime sporu ve sanatı entegre etmek. Çünkü bizde sanattan anlayan çok az insan var.”

patronlardunyasi.com