ABD, İran'a karşı 'son aşama' olarak adlandırdığı 'ekonomik can koparma'ya geçtiğini açıkladı; Türkiye nasıl etkilenecek?

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta Washington'ın yeni hedefi ekonomik cephe oldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'a karşı askeri operasyonların ardından “son oyuna” girildiğini belirterek kapsamlı bir ekonomik saldırının başlayacağını açıkladı.

"ŞİMDİ SON OYUNA GİRİYORUZ"

Bessent, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın askeri kapasitesini, askeri fabrikalarının büyük bölümünü ve nükleer programını yok ettiğini savundu. Bessent, bundan sonraki aşamanın ise İran ekonomisini hedef alacağını belirterek, “Şimdi son oyuna giriyoruz” ifadelerini kullandı.

Bessent, başlayacak ekonomik operasyonu “bugüne kadar bir düşmana karşı düzenlenmiş en büyük mali saldırı” olarak nitelendirdi. Washington'ın hedefinin İran'ı ekonomik olarak yalnızlaştırmak olduğunu belirten Bessent, “Tahran yalnız kalana kadar bu acımasız rejimi ayakta tutan her türlü ekonomik can damarını koparmak” istediklerini söyledi.

TRUMP'TAN 'EŞİ BENZERİ GÖRÜLMEMİŞ BİR EKONOMİK MESAJ' ÇIKIŞI

Trump da İran'a yönelik ekonomik yaptırımların kapsamının genişletileceğini duyurmuştu. ABD Başkanı, İran'a anlaşma yapma fırsatı verildiğini ancak Tahran'ın bunu değerlendiremediğini savunarak, “herhangi bir ülkeye karşı şimdiye kadar uygulanmış en ezici ekonomik operasyonu” ilan ettiğini açıklamıştı.

Trump, uygulanacak politikanın “eşi benzeri görülmemiş ölçekte ekonomik savaş ve izolasyon” olacağını söylemişti.

ABD Başkanı ayrıca İran'la ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkelere de açık mesaj gönderdi. Finans kuruluşları, şirketler, havalimanları veya devlet kurumları aracılığıyla İran'a herhangi bir şekilde destek sağlayan ülkelerin “muazzam ekonomik sonuçlarla” karşı karşıya kalacağını belirten Trump; petrol kaçakçılığı, swap hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri ve paravan şirketler üzerinden yürütülen faaliyetlerin sonlandırılmasını istemişti.

Trump'a göre ekonomik baskının amacı İran'ı uluslararası sistemden daha da izole etmek ve Tahran'ın dünya genelindeki faaliyetlerini sürdürme kapasitesini zayıflatmak.

TAHRAN'DAN AÇIKLAMA

Washington'ın açıklamalarına Tahran'dan tepki geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump'ın “Ekonomik D-Day” olarak nitelendirdiği yeni hamleyi “hedef saptırma” olarak değerlendirdi.

Arakçi, ABD'nin artan borç ve faiz maliyetlerinden kaynaklanan ekonomik sorunlarını örtmek amacıyla İran'a yönelik yeni bir ekonomik cephe açtığını savundu. ABD'nin mevcut politikalarını sürdürmesinin Washington'a daha fazla yenilgi getireceğini öne süren Arakçi, “ABD'nin ekonomik terörü, küresel ekonomiyi ve dünya genelindeki egemenliği tehdit ediyor” dedi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de ABD'nin İran'ın yenilginin eşiğinde olduğu yönündeki söylemlerine karşı çıkarak Washington'ın müttefiklerinden destek istemesinin kendi içinde bir çelişki olduğunu savundu.

Garibabadi, ABD'nin askeri girişimlerinin sonuç vermediğini ileri sürerek, “Askeri savaş sonuç vermedi, şimdi bir sonraki yenilginin adını 'ekonomik savaş' koydular” ifadelerini kullandı.

YENİ SAVAŞ UYARISI

Ekonomik baskının yanı sıra askeri gerilim de sürüyor. İran devlet televizyonuna göre Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Hüseyin Muhibbi, yeni bir savaş çıkması halinde İran'ın geçmiştekilerden farklı ve daha yıkıcı silahlar kullanacağını söyledi.

Muhibbi, İran'ın füze teknolojisini geliştirmeye devam ettiğini ve savaş başlıklarının imha gücü, isabet hassasiyeti ve menzil bakımından daha gelişmiş hale geldiğini öne sürdü.

TÜRKİYE NASIL ETKİLENECEK?

Türkiye açısından ise en kritik risk, İran'ın petrol ve enerji ticareti ile Türkiye üzerinden gerçekleşen transit taşımacılığın yaptırımlardan etkilenmesi olabilir. 

ABD'nin petrol kaçakçılığı, finansal transferler, gemi sicilleri ve İran'la ticaret yapan şirketlere yönelik baskıyı artırması, İran ile ticari ilişkileri bulunan Türk şirketleri açısından ikincil yaptırım riskini gündeme getirebilir. 

Bunun yanı sıra İran'a yönelik ekonomik ve finansal baskının enerji fiyatlarını, bölgesel ticaret rotalarını ve lojistik maliyetlerini yukarı çekmesi Türkiye ekonomisi üzerinde de dolaylı baskı oluşturabilir. 

Öte yandan İran'ın uluslararası ticaret kanallarının daha fazla daralması, Türkiye'nin bölgesel transit ve lojistik merkez olma rolü açısından bazı fırsatlar da yaratabilir; ancak bunun boyutu, Ankara'nın Washington-Tahran geriliminde izleyeceği politika ve yaptırımların kapsamına bağlı olacak.

patronlardunyasi.com