Üç günlük lezzet festivalinden 365 günlük gastronomi ekonomisine, Adana’nın uluslararası marka olma sınavı

Elif Yıldız HARMANKAYA 

Bazı şehirler tarihiyle, bazıları mimarisiyle, bazıları da doğal güzellikleriyle tanınır. Adana'nın hafızasında ise yemeklerin ayrı bir yeri vardır.
Burada yemek yalnızca karın doyurmak değildir. Dostlarla buluşmanın, sohbet etmenin, gündelik hayatın bir parçasıdır. Sabah ciğer yemek de gece yarısı kebap sofrasına oturmak da kimseyi şaşırtmaz.

Adana'nın gastronomi kültürü tam da bu nedenle dikkat çekicidir. Çünkü burada yemek, turiste sunulmak üzere sonradan oluşturulmuş bir gösteri değil, şehrin günlük hayatının parçasıdır.

Ancak Adana'nın önünde önemli bir soru var: Bu köklü yemek kültürü, şehre ne kadar ekonomik değer kazandırıyor?

KEBABIN ÖTESİNDE BİR ADANA

9-11 Ekim tarihlerinde Merkez Park'ta düzenlenen 10. Uluslararası Adana Lezzet Festivali, bu soruyu yeniden gündeme taşıdı.

Festivalde öne çıkan konulardan biri, Adana mutfağının yalnızca kebap ve ciğerden ibaret olmadığıydı.

Çukurova'nın tarımsal üretimi, Toroslar'ın yayla kültürü, Karataş ve Yumurtalık'ın deniz ürünleri, kentin gastronomi açısından henüz yeterince değerlendirilmemiş zenginlikleri arasında bulunuyor.

Bu çeşitlilik, Adana'nın yemek kültürünü daha geniş bir coğrafyanın parçası olarak ele almayı gerektiriyor.

Çünkü Adana mutfağını anlamak için yalnızca kebap ocaklarına değil, tarlalara, balıkçı teknelerine ve yaylalara da bakmak gerekiyor.

MISIR'DAN ADANA'YA UZANAN MUTFAK HİKÂYESİ

Festivalin dikkat çekici konuklarından biri Mısırlı şef Mostafa Seif'ti.

Çocukluğunda Kahire sokaklarında ciğer sandviçi satarak çalışmaya başlayan Seif, bugün Giza Piramitleri yakınındaki Khufu's restoranıyla tanınıyor.

Khufu's, 2026 Middle East & North Africa's 50 Best Restaurants listesinde ilk sırada yer aldı.

Seif'in hikâyesi, Adana açısından da üzerinde düşünülmesi gereken bir örnek.

Sokak yemekleriyle başlayan bir mutfak deneyimi, yerel ürünlere ve kültürel mirasa dayanarak uluslararası ölçekte tanınan bir gastronomi işletmesine dönüşebiliyor.

Seif ile yaptığımız söyleşide Mısır ve Türkiye mutfaklarının ortak geçmişini de konuştuk.

Humus, babagannuş ve muhammara gibi lezzetler, Doğu Akdeniz'deki tarihsel ve kültürel etkileşimin mutfaktaki izlerini taşıyor.

Bu yemeklerin farklı ülkelerde farklı yorumları bulunuyor. Ancak ortak coğrafya, benzer malzemeler ve yüzyıllar boyunca süren ticaret ilişkileri, mutfaklar arasında güçlü bağlar oluşturmuş.

Seif'in festivalde gerçekleştirdiği atölye de bu ortak geçmişi hatırlattı.

ADANA'NIN GERÇEK FESTİVALİ SOKAKLARINDA

Adana'da yemek kültürünü tanımak için festival alanından çıkıp sokaklara karışmak gerekiyor.

İştah Kebap, Şeyhmuz Kebap ve Ciğerci Mehmet gibi mekânlarda kebap ve ciğerin etrafında şekillenen sofra geleneği sürüyor.

Masaya gelen salatalar, mezeler, şalgam ve uzun sohbetler, bu kültürün en az kebap kadar önemli parçaları.

Ancak şehirde farklı lezzetlerin de kendilerine özgü müdavimleri var.

Rıza Börek, Adana'nın börek geleneğini temsil eden adreslerden biri. Kazım Büfe'nin muzlu sütü ise yıllardır kentin bilinen lezzetleri arasında.

Mangalda pişirilen içli köfte, halka tatlı ve farklı sokak yemekleri de bu çeşitliliğin parçaları.

Öte yandan House of Kamer gibi yeni nesil işletmeler, şehirde geleneksel kebapçıların dışında farklı yeme-içme mekânlarına da yer olduğunu gösteriyor.

Adana'nın avantajı, farklı gelir gruplarına ve damak zevklerine hitap eden yemek kültürünün bir arada bulunması.

DENİZİ VAR, OVASI VAR, YAYLASI VAR

Adana denildiğinde ilk akla gelen et yemekleri olsa da kentin Akdeniz'e açılan önemli bir kıyı şeridi bulunuyor.

Festivalde Çiğdem Alagök ve Fırat İmreç'in gerçekleştirdiği "Karataş'tan" sunumu, Karataş ve Yumurtalık'ın balıkçılık ve deniz ürünleri kültürünü gündeme taşıdı.

Şef Ferhat Bora'nın atölyesinde ise Çukurova'nın ürünleri ve bölgenin mutfak gelenekleri ele alındı.

Aslında Adana'nın gastronomi açısından en önemli özelliklerinden biri, birbirinden farklı üç coğrafyayı aynı şehirde buluşturması.

Akdeniz kıyılarında balıkçılık, Çukurova'da tarımsal üretim, Toroslar'da hayvancılık ve yayla mutfağı…

Bu çeşitlilik yalnızca restoranlar için değil; çiftçiler, üreticiler, gıda işletmeleri ve turizm yatırımcıları açısından da ekonomik fırsatlar barındırıyor.

Ancak bu fırsatların değerlendirilmesi, festival düzenlemekten daha uzun vadeli bir çalışma gerektiriyor.

ADANA, LYON VE SAN SEBASTIÁN İLE YARIŞABİLİR Mİ?

Festival kapsamında düzenlenen "Gastrodiplomatik Adana" panelinde, gastronominin şehirlerin uluslararası tanıtımındaki rolü tartışıldı.

Dünyada Lyon, Bologna ve San Sebastián gibi kentler, yemek kültürlerini turizm ekonomilerinin önemli unsurlarından birine dönüştürmüş durumda.

Adana'nın da benzer bir potansiyeli bulunuyor.

Ancak güçlü bir yemek kültürüne sahip olmak ile uluslararası gastronomi destinasyonu haline gelmek aynı şey değil.

Bunun için iyi restoranlar kadar nitelikli konaklama tesisleri, ulaşım imkânları, eğitimli çalışanlar, sürdürülebilir üretim ve uluslararası tanıtım gerekiyor.

Yerel üreticilerin desteklenmesi, geleneksel tariflerin kayıt altına alınması ve genç şeflerin yetiştirilmesi de bu sürecin önemli parçaları.

Daha önemlisi, gastronomi turizminin yalnızca birkaç gün süren festivallerle sınırlı kalmaması gerekiyor.

ASIL MESELE FESTİVALDEN SONRA BAŞLIYOR

Adana'nın gastronomi açısından güçlü bir marka olduğu tartışmasız. Ancak bu markanın ekonomik büyüklüğünü değerlendirmek için somut verilere ihtiyaç var.

Festivale kaç kişi geldi? Kent dışından gelen ziyaretçiler ne kadar harcama yaptı? Otellerin doluluk oranları nasıl değişti? Restoranlar ve yerel üreticiler festivalden ne ölçüde yararlandı?

Bu soruların yanıtları, festivalin gerçek ekonomik etkisini ortaya koyabilir.

Çünkü bir gastronomi organizasyonunun başarısını yalnızca kalabalıklar veya sosyal medyadaki görüntülerle ölçmek yeterli değil.

Adana'nın önündeki asıl fırsat, yılın üç günü değil, 365 günü ziyaretçi çekebilen bir gastronomi ekonomisi oluşturmak.

Şehrin bunun için önemli bir avantajı var: Yemek kültürü zaten yaşıyor.

Yapılması gereken, bu kültürü değiştirmeden daha geniş kitlelerle buluşturmak.

Adana'dan ayrılırken insanın aklında kalan yalnızca yediği kebap, içtiği şalgam ya da tattığı tatlılar olmuyor.

Sofranın etrafında kurulan dostluklar, insanların yemekle ilişkisi ve şehrin kendine özgü yaşam biçimi de hafızaya yerleşiyor.

Belki de Adana'nın en büyük sermayesi tam olarak bu.

Çünkü dünyanın birçok şehrinde iyi yemek yiyebilirsiniz. Ama Adana'da yemek, şehrin kendisini tanımanın yollarından biridir.

patronlardunyasi.com