Trump'ın Rusya ile bağlantılı ülkelere yüzde 100 ek vergi kararı, ABD'ye 16,4 milyar dolarlık mal satan Türk şirketleri nasıl etkiler?

PD HABER MERKEZİ 

ABD Başkanı Donald Trump’ın 18 Eylül gecesi attığı imza, Moskova’ya yönelik yeni yaptırım paketinden çok daha geniş bir ekonomik denklem yarattı.

Beyaz Saray, Trump’ın H.R. 5334 sayılı “Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026” yasasını imzaladığını resmen açıkladı. Yasa Rusya’ya yönelik yaptırım, yasaklama ve gümrük vergisi yetkilerini genişletirken İran’a yönelik mevcut yaptırımları da uzatıyor. 

Türkiye açısından asıl önemli bölüm ise Rusya’dan enerji alan üçüncü ülkeleri hedefleyen mekanizma.

30 GÜNLÜK KRİTİK TAKVİM

Yasanın 113’üncü maddesi, yürürlüğe girişinden sonraki 30 günlük dönemin ardından Rusya menşeli ham petrol veya doğal gaz alımlarını sürdüren büyük alıcı ülkelere karşı ABD yönetimine yüzde 100’e kadar ilave gümrük vergisi uygulama yetkisi veriyor.

Kriterlerden biri, ülkenin önceki 12 aylık dönemde Rus ham petrolü veya doğal gazının en büyük beş alıcısı arasında bulunması.

Türkiye için de bugün itibarıyla “yüzde 100 gümrük vergisi geldi” demek doğru değil. Yasanın öngördüğü kriterlerin ve uygulama kararlarının ABD yönetimince nasıl hayata geçirileceği belirleyici olacak.

TÜRKİYE’NİN ADI YASADA YOK, AMA RAKAMLAR RİSKİ GÖSTERİYOR

Temsilciler Meclisi’ndeki süreçte Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 10 ülkenin açık biçimde sayılması için bir değişiklik önergesi verildi. Ancak önerge Rules Committee’de 3’e karşı 7 oyla reddedildi.

Dolayısıyla nihai düzenlemenin Türkiye’yi ismen hedef aldığı söylenemez.

Fakat enerji ticaretindeki rakamlar Türkiye’yi Washington’ın radarına sokabilecek büyüklükte.

Centre for Research on Energy and Clean Air’ın (CREA) Ağustos 2026 analizine göre Türkiye, yalnızca ağustos ayında Rusya’dan 1,5 milyar euro değerinde fosil yakıt satın alarak Çin ve Hindistan’ın ardından üçüncü büyük alıcı oldu.

Türkiye’nin Rusya’dan aldığı enerjinin 493 milyon eurosunu boru gazı, 467 milyon eurosunu ham petrol, 353 milyon eurosunu petrol ürünleri ve 155 milyon eurosunu kömür oluşturdu. 

Daha uzun dönemli veriler de tabloyu değiştirmiyor.

Aralık 2022-Ağustos 2026 döneminde Rusya’nın ham petrol ihracatının yüzde 50’sini Çin, yüzde 37’sini Hindistan, yüzde 5’ini ise Türkiye aldı.

Rus boru gazında Türkiye’nin payı yüzde 29’a ulaşıyor.

GAZPROM’LA 22 MİLYAR METREKÜPLÜK KONTRAT

Üstelik Türkiye’nin Rus gazıyla ilişkisi spot piyasadan ibaret değil.

Türkiye, Gazprom’la süresi dolan ve toplam 22 milyar metreküplük doğal gazı kapsayan iki kontratı 2026 yılı için bir yıl uzattı. Reuters’a göre Türkiye aynı dönemde kaynak çeşitlendirmesine giderek ABD LNG’sinin payını da artırmaya çalışıyor. 

Bu nedenle önümüzdeki 30 günlük dönemde Ankara’nın enerji diplomasisi yalnızca Rusya’dan alınacak petrol ve gazın fiyatıyla ilgili olmayacak.

Washington’la ticaretin geleceği de aynı masaya gelebilir.

FATURAYI TÜPRAŞ VE BOTAŞ’TAN ÇOK DAHA FAZLASI ÖDEYEBİLİR

Patronlar Dünyası açısından yasanın en çarpıcı tarafı da burada başlıyor.

İlk bakışta mesele Tüpraş, STAR Rafineri/SOCAR ve BOTAŞ’ın Rusya’dan yaptığı enerji tedariki gibi görünüyor.

Ancak olası yaptırım mekanizmasının ekonomik etkisi enerji sektörünün çok dışına taşabilir.

Çünkü ek gümrük vergisi mekanizması, şartların oluşması ve ABD yönetiminin uygulamaya geçmesi halinde, hedef ülkenin ABD’ye gönderdiği malları çok daha geniş biçimde etkileyebilecek.

MASADA 16,4 MİLYAR DOLARLIK İHRACAT VAR

ABD Census Bureau verilerine göre ABD, 2025 yılında Türkiye’den 16,42 milyar dolarlık mal ithal etti.

2026’nın yalnızca ilk yedi ayında ise ABD’nin Türkiye’den yaptığı mal ithalatı şimdiden 10,04 milyar dolara ulaştı. 

Başka bir ifadeyle Rusya’dan alınan bir varil petrolün veya bir metreküp gazın yarattığı jeopolitik denklem; ABD’ye makine, otomotiv ürünü, elektrik-elektronik eşya, halı, taş ve çimento ürünleri satan Türk şirketlerinin rekabet gücüne kadar uzanabilecek.

2025 ticaret verilerinde Türkiye’nin ABD pazarındaki en büyük kalemleri arasında makine, elektrik-elektronik, otomotiv, kıymetli metaller, halı ve yapı malzemeleri bulunuyor.

RUSYA’DAN ENERJİ, AMERİKA’YA İHRACAT

Trump’ın imzasıyla Türkiye açısından ortaya çıkan yeni denklem bu:

Rusya’dan ucuz veya güvenli enerji tedarikini sürdürmenin ekonomik avantajı ile ABD pazarındaki milyarlarca dolarlık ihracatı korumanın maliyeti ilk kez aynı yaptırım mekanizmasının içine girebilir.

Henüz Türkiye hakkında verilmiş bir yüzde 100 gümrük vergisi kararı yok.

Ancak artık ortada yalnızca Kongre’de bekleyen bir tasarı da yok.

Şimdi gözler Washington’ın hangi ülkeleri yasanın kapsamındaki kriterlere göre değerlendireceğine, Ankara’nın Rus petrolü ve gazındaki pozisyonuna ve Türk enerji şirketlerinin önümüzdeki 30 günde atacağı adımlara çevrilecek.

patronlardunyasi.com