Tredyol'un Rekabet Kurulu'na yaptığı başvuru reddedildi, denetçi şartı kaldırıldı, peki karar neyi ortaya çıkardı?

PD HABER MERKEZİ 

Türkiye'de milyonlarca tüketicinin alışveriş yaptığı e-ticaret platformlarının fiyatlandırma sistemleri, Rekabet Kurumunun gündeminden düşmüyor.

Bu kez dosyanın merkezinde, tüketicilerin alışveriş ekranlarında doğrudan göremediği bir teknoloji bulunuyor: Otomatik fiyatlandırma algoritmaları.

Patronlar Dünyası'nın incelediği Rekabet Kurulu kayıtları, Trendyol'un 2024 yılında üstlendiği rekabet taahhütlerinden çıkmak için yeni bir hukuki süreç başlattığını ortaya koyuyor.

Rekabet Kurulunun 2 Nisan 2026 tarihli kararı, 15 Ekim'de kamuoyuna açıldı.

Kararın konusu, Trendyol'un daha önce bağlayıcı hale getirilen taahhütlerinin kaldırılması talebi. 

REKABET KURULUNDAN TRENDYOL'A RET

Dosyadaki bilgilere göre Trendyol, 6 Mart 2026 tarihinde Rekabet Kurumuna başvurarak otomatik fiyatlandırma sistemiyle ilgili taahhütlerinin kaldırılmasını istedi.

Kurul ise 2 Nisan tarihli ve 26-11/344-131 sayılı kararıyla şirketin esas taahhütlerinin kaldırılmasına izin vermedi.

Bu gelişme, 2023 yılında başlayan rekabet soruşturmasının yeni bir aşamasını oluşturuyor.

Rekabet Kurumu, Ekim 2023'te Trendyol, Amazon ve Hepsiburada hakkında otomatik fiyatlandırma mekanizmalarının Rekabet Kanunu'nu ihlal edip etmediğini araştırmak üzere soruşturma açmıştı.

Trendyol hakkındaki soruşturma, şirketin sunduğu taahhütlerin Ekim 2024'te kabul edilmesiyle sonlandırılmıştı. 

Ancak Trendyol'un yeni başvurusu, şirketin bu yükümlülükleri sürdürmek istemediğini ortaya koydu.

AMAZON VE HEPSİBURADA FARKLI YOL SEÇTİ

Yeni dosyanın en dikkat çekici tarafı, Türkiye'nin üç büyük e-ticaret platformunun izlediği farklı stratejiler.

İncelenen kararın aktarılan bulgularına göre Amazon, Türkiye'deki otomatik fiyatlandırma mekanizmasını 14 Nisan 2025'te kullanıma kapattı.Hepsiburada ise 30 Nisan 2025'te aynı yönde adım atarak sistemini durdurdu.

Trendyol ise otomatik fiyatlandırma mekanizmasını, Rekabet Kuruluna verdiği taahhütler çerçevesinde kullanmaya devam etmeyi tercih etti.

Amazon ve Hepsiburada'nın sistemlerini kapatması, otomatik fiyatlandırmanın bütün biçimlerinin yasaklandığı anlamına gelmiyor.

Trendyol'un sistemi kullanmaya devam etmesi de tek başına rekabet ihlali oluşturduğu anlamına gelmiyor.

Asıl tartışma, kullanılan algoritmanın satıcıların fiyat belirleme davranışları üzerindeki etkisi.

TRENDYOL: REKABETTE DEZAVANTAJ OLUŞUYOR

Trendyol'un başvurusundaki temel argümanlardan biri, rakipleriyle aynı koşullarda faaliyet göstermediği yönündeki değerlendirmesi.

Şirket, Amazon hakkında ihlal tespiti bulunmamasını ve Hepsiburada'nın yükümlülükleriyle kendi yükümlülükleri arasındaki farklılıkları gündeme getirdi.

Trendyol'a göre bu durum, şirket açısından rekabet dezavantajı yaratıyordu.

Ancak Rekabet Kurulu, farklı şirketlerin izlediği yolların Trendyol'un mevcut taahhütlerinin kaldırılmasını gerektirdiği görüşünü kabul etmedi.

Kurulun değerlendirmesinde, otomatik fiyatlandırma mekanizmalarının satıcılar arasında fiyat koordinasyonu oluşmasına ve fiyatların katılaşmasına yol açabilme riski önemini koruyor.

BU ALGORİTMALAR NASIL ÇALIŞIYOR?

Otomatik fiyatlandırma sistemleri, e-ticaret platformlarındaki satıcıların belirledikleri kurallara göre ürün fiyatlarını otomatik olarak değiştirmelerine imkân tanıyor.

Örneğin aynı ürünü satan iki işletmeden biri, fiyatının rakibinin altında kalmasını sağlayacak bir kural oluşturabiliyor.

Sistem, tanımlanan koşullar gerçekleştiğinde fiyatı insan müdahalesine gerek kalmadan güncelleyebiliyor.

Bu teknoloji satıcılar açısından operasyonel kolaylık sağlayabiliyor.

Ancak rekabet otoritelerinin üzerinde durduğu sorun, birbirlerinin fiyatlarını izleyen algoritmaların bazı koşullarda fiyat rekabetini zayıflatabilme ihtimali.

Özellikle çok sayıda satıcının benzer kuralları kullanması, fiyatların birbirine yaklaşması veya belirli seviyelerde sabitlenmesi gibi riskler doğurabiliyor.

Bu nedenle Rekabet Kurulu, yalnızca algoritmanın varlığına değil, nasıl tasarlandığına ve satıcılar arasındaki rekabete nasıl etki edebileceğine odaklanıyor.

TRENDYOL'A HANGİ YÜKÜMLÜLÜKLER GETİRİLMİŞTİ?

Rekabet Kurulunun 3 Ekim 2024 tarihli kararında Trendyol'un üstlendiği yükümlülükler ayrıntılı biçimde düzenlenmişti.

Şirket, otomatik fiyatlandırma sistemini satıcılara zorunlu tutmamayı, kullanımını teşvik yoluyla fiilen zorunlu hale getirmemeyi ve belirli satıcıların hedeflenmesini önlemeyi taahhüt etmişti.

Ayrıca satıcıların fiyatlarını belirli bir referans fiyata doğrudan eşitlemesini sağlayan seçeneğin kaldırılması kararlaştırılmıştı.

Trendyol'un, otomatik fiyatlandırma kullanan satıcılara ilişkin belirli bilgileri diğer satıcılarla paylaşmaması ve sistemin kullanımını Buybox algoritmasında avantaj sağlayan bir kriter haline getirmemesi de yükümlülükler arasındaydı. 

BAĞIMSIZ DENETÇİ ŞARTI KALKTI

Trendyol'un başvurusunun tamamen sonuçsuz kaldığını söylemek de doğru değil.

Aktarılan yeni karar hükümlerine göre Rekabet Kurulu, şirketin esas taahhütlerini yürürlükte bırakırken bağımsız denetçi aracılığıyla rapor sunma zorunluluğunu kaldırdı.

Böylece Trendyol'un yükümlülüklerinin denetlenme yönteminde önemli bir değişiklik gerçekleşti.

Ancak şirketin Rekabet Kurumuna yıllık uyum raporu sunma yükümlülüğü devam ediyor.

2024 tarihli kararda, ilk raporun 2025'in son çeyreğinde, son raporun ise 2027'nin son çeyreğinde sunulması öngörülmüştü. 

Bağımsız denetçi şartının kaldırılması, Rekabet Kurumunun şirket üzerindeki yasal denetim yetkisinin sona erdiği anlamına gelmiyor.

DİJİTAL PAZARDA FİYATI KİM BELİRLİYOR?

Rekabet Kurulunun yeni kararı, Türkiye'de e-ticaretin geleceğine ilişkin daha geniş bir tartışmayı da gündeme getiriyor.

Geleneksel ticarette fiyatı belirleyen satıcı, rakiplerinin fiyatlarını takip ederek kararını değiştirebiliyor.

Dijital pazaryerlerinde ise bu süreç, saniyeler içinde çalışan yazılımlara bırakılabiliyor.

Dolayısıyla rekabet yalnızca satıcıların belirlediği fiyatlar üzerinden değil, bu fiyatların hangi teknolojik kurallarla oluşturulduğu üzerinden de şekilleniyor.

Trendyol dosyası, rekabet hukukunun bu yeni alanda karşılaştığı güçlüğü somutlaştırıyor.

Bir yanda satıcılara hız ve kolaylık sağlayan teknolojiler, diğer yanda fiyat rekabetinin korunması ihtiyacı bulunuyor.

Rekabet Kurulunun kararı da bu iki alan arasındaki hassas dengeye işaret ediyor.

Türkiye'nin üç büyük e-ticaret platformunun farklı stratejiler izlemesi, önümüzdeki dönemde otomatik fiyatlandırma sistemlerinin nasıl düzenleneceğine ilişkin tartışmalar açısından önem taşıyor.

Üstelik dosyanın en dikkat çekici sonucu şu: Trendyol'un taahhütlerden çıkma talebi kabul edilmedi, ancak denetim yükümlülüklerinden biri hafifletildi.

patronlardunyasi.com