Tesla'da kapı kolu krizi, Mercedes'in yanması elektrikli otomobillerdeki güvenlik krizi gündemde

Toygun ATİLLA

Otomobil dünyası yıllardır geleceğin peşinden koşuyor. Tesla bu dönüşümün öncülerinden oldu. Şimdi otomobil dünyasının en küçük parçalarından biri, çok büyük bir güvenlik tartışmasının merkezinde.

4,3 MİLYON OTOMOBİL GERİ ÇAĞRILIYOR

Çin’de Tesla, Xiaomi, Xpeng, Leapmotor ve Geely’nin de aralarında bulunduğu dokuz üreticinin yaklaşık 4,3 milyon aracı geri çağrılıyor. Bunun yaklaşık 2,98 milyonu Tesla.

Sorun normal kullanımda değil, ciddi bir kazada aracın elektrik sistemi devre dışı kaldığında elektronik kapı açma sistemi de çalışmayabiliyor.

Araçlarda mekanik acil açma sistemleri bulunuyor. Tartışma ise bunların panik anında ne kadar kolay bulunabildiği ve kullanılabildiği. Çin işi daha ileri götürdü. 2027’den itibaren gizli kapı kollarını yasaklıyor.

Tesla’nın otomobil dünyasında popülerleştirdiği bir tasarım, yıllar sonra dünyanın en büyük otomobil pazarlarından biri tarafından güvenlik gerekçesiyle geri çevriliyor.

AYDIN’DA 8 MİLYON LİRALIK MERCEDES YANDI

Tesla haberini araştırırken Türkiye’den başka görüntüler önüme düştü.

22 Ağustos’ta Aydın’ın Söke ilçesi yakınlarında İzmir’den Bodrum yönüne giden elektrikli bir Mercedes-AMG EQE 53 seyir halindeyken alev aldı. Yaklaşık 8 milyon liralık otomobil kullanılamaz hale geldi.

Yangına müdahale saatler sürdü. Yangının kesin çıkış nedeni henüz resmi olarak açıklanmadığı için “batarya yandı” demek için henüz erken...

Fakat olay elektrikli otomobillerde batarya yangınlarını yeniden gündeme taşıdı. “Elektrikli otomobiller yanıyor ve söndürülemiyor.” iddiaları dolaşıma girdi.

ELEKTRİKLİ OTOMOBİLLER DAHA ÇOK MU YANIYOR?

Mevcut veriler bunu göstermiyor.

Örneğin Polonya’nın 2025 yangın istatistiklerinde her 1000 araç başına yangın oranı tam elektrikli otomobillerde yaklaşık 0,36, içten yanmalı araçlarda 0,41 olarak hesaplandı.

Biraz araştırınca gördüm ki, mesele elektrikli otomobilin daha sık yanmasından ziyade, batarya yangınının farklı davranması ile ilgili...

Uzmanların değerlendirmelerine göre, Lityum-iyon bataryada bir hücrenin aşırı ısınması “termal kaçak” denilen zincirleme reaksiyonu başlatabiliyor. Isı diğer hücrelere yayılabiliyor.,. Dışarıdan söndürülmüş görünen batarya yeniden tutuşabiliyor.

Bu nedenle itfaiyenin görevi yalnızca alevi bastırmak değil, bataryayı yeterince soğutmak.

“SUYLA SÖNMEZ” DE DOĞRU DEĞİL

Aydın’daki yangının ardından sosyal medyada başka bir iddia daha dolaştı: “Elektrikli otomobil bataryası suyla söndürülemez.”

Bu da doğru değil.

NFPA’nın çalışmalarında su, bataryanın soğutulmasında etkili yöntemlerden biri olarak gösteriliyor. Fakat bazı vakalarda çok büyük miktarda su ve uzun süreli müdahale gerekebiliyor.

Çünkü asıl hedef görünen alevden çok bataryanın içindeki zincirleme reaksiyonu durdurmak.

Kısacası: Elektrikli otomobilin daha kolay yandığını söylemek doğru olmasa da, yandığında itfaiyenin karşısına farklı ve zor bir problem çıkarabiliyor.

TÜRKİYE MUAYENE SİSTEMİNİ DEĞİŞTİRDİ AMA YETERLİ DEĞİL

“Elektrikli otomobillerin bataryaları düzenli olarak ayrıca kontrol edilmeli mi?”

Türkiye’nin 1 Haziran 2026’dan itibaren uyguladığı yeni araç muayene kriterlerine baktım.

Elektrikli araçlar için artık özel kontroller var. Batarya gövdesindeki fiziksel hasar…

Koruma muhafazası…

Yüksek voltaj kabloları…

Batarya soğutma sistemindeki sızıntılar…

Şarj soketi…

Gösterge panelindeki yüksek sıcaklık ve elektrik sistemi uyarıları…

Bunlar kontrol ediliyor.

Batarya gövdesindeki ciddi hasar ve yüksek voltaj kablolarındaki bazı sorunlar ağır kusur kabul ediliyor.

Bu önemli bir adım fakat listede başka bir ölçüm göremedim.

BATARYANIN SAĞLIĞI YÜZDE KAÇ?

Elektrikli otomobil dünyasında bunun adı: State of Health — SOH.

Bataryanın yeni haline kıyasla ne kadar kapasitesini ve performansını koruduğunu gösteriyor. Türkiye’deki muayenede bataryanın fiziksel güvenliği kontrol ediliyor.

Ancak mevcut resmi kriterlerde bataryanın sağlık kapasitesini ölçen zorunlu bir SOH testi bulunmuyor. Bu ayrım önümüzdeki yıllarda daha önemli hale gelecek.

Elektrikli otomobil yaşlandıkça yalnızca aracın kilometresi değil, bataryasının ne durumda olduğu da değerini belirleyecek. Avrupa’da da benzer tartışmalar yaşanıyor. Avrupa Birliği yeni düzenlemelerde bataryanın sağlık durumunu giderek daha fazla merkeze alıyor.

KAPI KOLUNDAN BATARYAYA

Çin’deki geri çağırma ile Aydın’daki Mercedes yangını birbirinden tamamen farklı iki olay.

Birinde mesele kaza sonrası kapıların güvenli biçimde açılabilmesi, diğerinde ise yangın.

Tüm bunlar, elektrikli otomobil çağının yeni güvenlik başlıklarını birlikte gösteriyorlar. Artık muayenede sadece frene, lastiğe ve fara bakmak yetmiyor.

Yüksek voltaj kabloları var, yüzlerce hücreden oluşan batarya, yazılım , elektronik kapılar var.

Bir de tüm bunlara müdahale etmeyi öğrenmesi gereken itfaiye ekipleri var.

Otomobil değişti, güvenlik anlayışının da onunla birlikte değişmesi gerekiyor.

YAKINDA KİLOMETREDEN ÖNCE ONU SORABİLİRİZ

Türkiye elektrikli otomobiller için özel muayene kriterlerini uygulamaya başlayarak önemli bir adım attı. Şimdi önümüzde yeni bir soru var: Milyonlarca liralık bir otomobilin en pahalı parçalarından biri bataryaysa, yalnızca fiziksel olarak sağlam olup olmadığını kontrol etmek yeterli mi?

Bu soru özellikle ikinci el elektrikli otomobil pazarı büyüdükçe daha fazla karşımıza çıkacak.

Bugün ikinci el otomobil alırken ilk baktığımız şeylerden biri kilometresi.

Elektrikli otomobil çağında bataryası yüzde kaç sağlıklı? diye soracağız.

Bizim görevimiz testi kırılmadan yol göstermek.  Gördüğüm şu ki, tüm dünya şu anda elektrikli otomobillerdeki güvenlik açıklarına karşı tedbirler almaya başladı. Henüz bizde bu konuda ciddi bir tedbir gözükmüyor.

Bir yangın faciası olmadan uyarmak istedim.

patronlardunyasi.com