Suudi Arabistan, Yanbu petrol krizi, Tüpraş’ın B planının maliyetini kaç dolar yapacak?
Suudi Arabistan’ın Yanbu’dan Avrupa’ya gönderilecek bazı petrol kargolarını iptal etmesi, krizi yeni bir aşamaya taşıdı. Avrupa rafinerileri alternatif petrol aramaya başladı. Türkiye açısından ise Tüpraş’ın Suudi petrolünü ikame etmesi gerekirse bunun maliyeti ne olacak? sorusunun yanıtı kritik hale geliyor.
Feramuz ERDİN
Suudi Arabistan’ın East-West petrol boru hattının saldırı sonrasında devre dışı kalmasıyla başlayan Yanbu sorunu artık ticari teslimatlara yansıdı.
Reuters’ın sektör kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Suudi Arabistan, Avrupa’ya yönelik eylül ayı petrol sevkiyatlarından bazılarını iptal etti.
Kesintinin ne kadar süreceği bilinmiyor. Saudi Aramco ise Reuters’ın sorularına yorum yapmadı.
ORLEN ALTERNATİF PETROL ARIYOR
Krizin Avrupa’daki ilk somut örneklerinden biri Polonya’da ortaya çıktı.
Petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ını Saudi Aramco’dan karşılayan ORLEN, alternatif ham petrol aramaya başladı.
Reuters’a göre şirket Kuzey Denizi petrolü satın alırken ABD, Kazakistan, Cezayir ve Guyana kaynaklı petroller için de piyasaya çıktı.
ORLEN, rafinerilerine tedarikte şu anda aksama olmadığını açıkladı.
Bu gelişme önemli.
Çünkü sorun şimdilik “petrol bulunamaması” değil, Suudi petrolünün yerine konulacak varilin fiyatı.
ALTERNATİF PETROL PAHALANIYOR
Bu baskı fiziki petrol piyasasında görülmeye başladı.
Reuters’ın LSEG verilerine göre Kuzey Denizi’nin Forties petrolünün fiziki fiyatı 15 Eylül’de 136,75 dolar/varile kadar çıktı.
Bu fiyatı Brent vadeli kontratıyla bire bir karşılaştırmak doğru değil. Ancak hareket, yakın teslimatlı alternatif petrole olan talebin ne kadar arttığını gösteriyor.
TÜRKİYE İÇİN ASIL SORU
Şimdi gözler Tüpraş’ta.
Şirketin İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman’daki dört rafinerisinin toplam ham petrol işleme kapasitesi yılda yaklaşık 30 milyon ton.
Tüpraş ayrıca Londra merkezli Tüpraş Trading aracılığıyla uluslararası spot ham petrol piyasasında faaliyet gösteriyor.
Bu yapı farklı kaynaklardan petrol temin edebilmek açısından Tüpraş’a önemli bir esneklik sağlıyor.
Ancak kamuya açık veriler bize bugün iki kritik bilgiyi vermiyor:
Tüpraş’ın eylül-ekim döneminde ne kadar Suudi petrolü kontratı var?
Bunun ne kadarı Yanbu’daki kesintiden etkilenebilir?
Dolayısıyla şu aşamada “Tüpraş’ın petrol tedariki aksadı” demek için herhangi bir veri bulunmuyor.
TÜRKİYE TEK KAYNAĞA BAĞLI DEĞİL
EPDK’nın 15 Eylül’de yayımladığı Temmuz 2026 verilerine göre Türkiye’nin ham petrol ithalatı 2,93 milyon ton oldu.
Ham petrol ve petrol ürünleri birlikte hesaplandığında toplam ithalat 4,52 milyon tona ulaştı.
Bu toplamda Rusya, Irak ve Kazakistan ilk üç tedarikçi konumunda.
Ancak bunlar Türkiye’nin toplam ithalat rakamları; Tüpraş’ın ham petrol tedarik portföyü değil.
Tüpraş’ın Saudi Aramco’dan güncel olarak ne kadar ham petrol aldığı kamuya açık verilerden kesin biçimde belirlenemiyor.
PETROLÜ BULMAK DEĞİL, KAÇA BULMAK
Yanbu krizinin Türkiye’ye gerçek faturasını ortaya çıkaracak sorular aslında çok basit:
Tüpraş’ın önümüzdeki haftalar için Saudi Aramco kontratı var mı?
Varsa ne kadarı Yanbu bağlantılı?
Mevcut kullanılabilir ham petrol stoku kaç günlük ihtiyacı karşılıyor?
Suudi petrolünün başka bir petrolle değiştirilmesi gerekirse fiziki petrol primi, kalite farkı, navlun ve sigorta dahil ek maliyet kaç dolar/varil olacak?
Avrupa’da ORLEN’in alternatif petrol arayışına başlaması, Yanbu krizinin artık teorik bir arz riski olmadığını gösteriyor.
Türkiye açısından ise henüz bir tedarik kesintisi verisi yok.
patronlardnyasi.com
