Şok, borç 2.7 milyar YTL'ye çıktı

Petrol Ofisi'nde vergi kaçağı tahsilatı başlıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın, 1.2 milyar YTL vergi kaçağını tespit ettiği raporu dün İş-Doğan'ın bağlı olduğu Üsküdar Vergi Dairesi'ne gönderdiği öğrenildi. Petrol Ofisi'nden 2001 yılı için tahsili istenecek tutarın faiz ve cezasıyla 2.7 milyar YTL'yi bulduğu belirtildi. Tebligatın bugün POAŞ'a yapılması bekleniyor.

Petrol Ofisi'nde tespit edilen 1.2 milyar YTL'lik vergi kaçağı raporunun İş-Doğan Petrol Yatırımları AŞ'nin bağlı bulunduğu İstanbul Üsküdar Vergi Dairesi'ne dün ulaştırıldığı öğrenildi. Vergi dairesinin teslim aldığı 2001 yılını kapsayan raporda vergi kaçağının faiz ve cezası ile birlikte toplam tutarının ise 2.7 milyar YTL olduğu belirtildi. Bu tutarın tahsil talimatının en geç yarın Üsküdar Vergi Dairesi'nce Petrol Ofisi'ne tebliğ edilmesi bekleniyor. Rapor 31 Aralık 2006 tarihine kadar POAŞ'a ulaştırılamazsa 5 yıllık zaman aşımına uğrayacaktı.

TAHSİLATTA GERİ SAYIM BAŞLADI

Önceki gün yüzde 9 değer yitiren ve borsada kayba neden olan Petrol Ofisi hisseleri dün de yüzde 5 düşüşle dikkat çekti. Gelir İdaresi Başkanlığı, Petrol Ofisi'nde tahsilat için bir adım daha attı. Rapor vergi dairesine gönderildiğinden Petrol Ofisi'ne tebligat ile birlikte artık tahsilat için de geri sayım başlayacak. Petrol Ofisi'nin konuya ilişkin İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'na da bir açıklama göndermesi bekleniyor.

PEKİ ŞİMDİ SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Petrol Ofisi'ne tebligatın yapıldıktan sonraki sürecin ise şöyle işlemesi bekleniyor: Petrol Ofisi'nin yönetimi ya rapora itiraz ederek vergi mahkemesine götürecek ya da uzlaşma komisyonuna başvuracak. Gelirler Kontrolörleri'nin hazırladığı Petrol Ofisi ile ilgili GKR 2006/891-8-9 sayılı rapor ağustos ayında İstanbul Grup Başkanlığı Rapor Okuma Komisyonu'na gitmişti. Son olarak da, söz konusu raporun 29 Kasım 2006 günü Ankara'ya Gelir İdaresi Başkanlığı'na gönderildiği öğrenilmişti. Raporda, şirketin birleşme sürecinde yaptığı işlemin bir 'peçeleme' operasyonu olduğu ve 'vergi kaçırmaya yönelik bir hareket' olduğuna değiniliyor ve Kurumlar Vergisi Kanunu'na aykırı olan bu işlemler nedeniyle vergi kaybının 3 milyar YTL'yi bulabileceğine değinildiği ileri sürülüyordu. Petrol Ofisi'nin satın alma finansmanını gerçekleştirmesi için kurulan İş-Doğan Petrol Yatırımları, 21 Temmuz 2000'de akaryakıt dağıtım sektöründe faaliyet gösteren kamu şirketi POAŞ'ın yüzde 51'ini Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile imzalanan anlaşma ile 1 milyar 260 milyon dolara aldı. 12 Temmuz 2000'de Hür Pazarlama ve İthalat A.Ş. olan ismini İş- Doğan Petrol Yatırımları olarak değiştiren şirket, bu finansmanı sağlamak için döviz cinsinden bankalardan kredi kullandı.

KREDİLER POAŞ'A YÜKLENDİ

Böylece 1 haftalık mazisi olan İş-Doğan Petrol Yatırımları AŞ'nin bilançosu kredi borcu ile büyüdü. Ardından, 2002 yılına gelindiğinde İş-Doğan Petrol Yatırımları yine banka kredisi kullanarak, Petrol Ofisi'nin ÖİB'de kalan yüzde 25.83'lük hissesini de satın almak için 240 milyon dolar ödedi. Böylece, finansman şirketi İş-Doğan Petrol Yatırımları'nın POAŞ'da hissesi yüzde 76.83'e ulaştı. Aynı yıl İş-Doğan Petrol Yatırımları kredi borcu ile satın aldıkları POAŞ ile birleşme kararı aldı. Bu birleşme Aralık 2002'de tamamlandı.

Birleşme öncesindeki son bilançolara göre kısa ve uzun vadeli toplam borcu sadece 567 milyon YTL olan Petrol Ofisi, birleşmeyle birlikte İş- Doğan Petrol Yatırımları'nın borçlarını da (kendi satın almasında kullanılan krediler) yüklendi. Birleşme ile Petrol Ofisi'nin toplam borcu o tarih itibariyle 2.9 milyar YTL'ye fırladı. İşte Gelir İdaresi Başkanlığı da bu birleşme operasyonu sürecindeki dönemi mercek altına alarak, olası vergi kayıplarını inceledi. Nitekim POAŞ'ı kamudan devralan ve bu nedenle kredi borçlusu olan İş-Doğan Petrol Yatırımları'nın POAŞ ile 2002 yılında birleştirilmesinde, satın almada kullanılan kredilerin 300 milyon YTL'lik kur farkının şirkete gider olarak yazıldığı ve bu durumun yarattığı vergi kaybının 2002'de 1.2 milyar YTL olarak gelirler kontrolörlerince hesaplandığı öğrenildi.
 
İştirak hisselerinin alımı ile ilgili madde Plan ve Bütçe Komisyonu'nda eklenmiş

Petrol Ofisi dün yaptığı açıklamada Maliye Bakanlığı'nın kendilerine gönderdiği muktezanın arkasında durduğunuz göstermek amacıyla kanun değişikliği ile bu görüşü açık ve net hale getirdiğini iddia etti. Oysa Maliye Bakanlığı müktezaları(görüş) desteklemek amacıyla yine bakanlıkca hazırlanan ve Meclis'e sunulan yeni Kurumlar Vergisi Kanunu tasarısında böyle bir düzenleme olmadığı ortaya çıktı. Petrol Ofisi'nin bahsine konu olan 'açık ve net hale getirme' işlemi tasarı Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülürken eklendi ve böylece yasalaştı.

Peki Petrol Ofisi'nde 1.2 milyar YTL'lik vergi kaçağı tespit edilen rapor neye dayanılarak yazıldı? 1949 yılında kabul edilen eski Kurumlar Vergisi Kanunu'nun istisnalar bölümünde 8'inci maddenin 6'ncı bendinde kurumların, Kurumlar Vergisi'nden istisna edilen kazançlarına ilişkin ödemelerinin kurum kazancından gider olarak indirilmesinin kabul edilemeyeceği belirtiliyor. Bu kanun ve ilgili maddesi 21 Haziran 2006 tarihine kadar (Yeni Kurumlar Vergisi Kanunu yürürlüğe girene kadar) yapılan tüm birleşme ve satın almalar için geçerli. Yani Petrol Ofisi'nde gerçekleştirilen söz konusu muhasebe işlemleri bu kanun ve maddesine tabi oldu. Daha sonra bu kanunun yenilenmesi için Maliye Bakanlığı bir tasarı hazırladı. Söz konusu tasarıda da ilgili madde içerik olarak değiştirilmeden şu şekilde yer aldı:

"Kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmez." Bu madde İş-Doğan'ın Petrol Ofisi'ni satın almak için kullandığı tüm kredilerin şirket faaliyeti içinde olmadığı gerekçesi ile kurum kazancından indirilemeyeceğini ifade ediyor. Maliye Bakanlığı'nın tasarısı Meclis'e geldiğinden ise söz konusu maddeye Plan ve Bütçe Komisyonu'nda "İştirak hisseleri alımıyla ilgili finasman giderleri hariç olmak üzere" ibaresi eklendi. Bu ibare ise 21 Haziran 2006'ta Resmi Gazete'de yayınlanan yasada şöyle yer aldı:

"İştirak hisseleri alımıyla ilgili finansman giderleri hariç olmak üzere, kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmez." Böylece Plan ve Bütçe Komisyonu'nda eklenen söz konusu kritik ibare İş-Doğan Petrol Yatırımları'nın POAŞ satın almasında kullandığı kredilerden doğan zararları kurum kazancından indirme imkanı tanıdı. 
 
 Yabancı yatırımcı tedirgin oldu, POAŞ 2 günde % 16 düştü

Vergi kaçağı raporu yabancı yatırımcıyı endişelendirdi. Petrol Ofisi önceki günkü yüzde 9.3'lük kaybın ardından dün de yüzde 5.1 değer yitirdi.

Petrol Ofisi'nde vergi kaçağı raporu yabancı yatırımcıları endişelendirdi. Dün yüzde 9.35 değer yitiren Petrol Ofisi hisseleri dün de yüzde 5.15 düştü. Böylece iki günlük düşüş yüzde 16.3'ü buldu. Sabah gazetesinin haberi üzerine gündeme bomba gibi düşen Cumhuriyet tarihinin en büyük vergi kaçağı raporu yatırımcıları tedirgin etmeyi sürdürdü. Öyle ki aracı kurumlar dün de Noel tatilinde olan yabancı yatırımcılara bilgi aktarmakla günü geçirdi. Önceki 5.35 YTL'den 4.85 YTL'ye gerileyen PO hisseleri dün 4.60 YTL'ye indi.

OMV PARASININ YARISINI KAYBETTİ
Petrol Ofisi hisseleri dün sabah saatlerinde önce 4.96 YTL'ye kadar yükselerek tepki alımlarına sahne oldu. Ancak ikinci seansta hissedeki hava değişerek düşüşe geçti. Ve kayıp yüzde 5'i aştı.

Doğan Holding hisse senetleri de dün yüzde 2 değer yitirdi. Petrol Ofisi'nin piyasa değerindeki 150 milyon dolarlık kaybına dün de 80 milyon dolarlık düşüş eklendi. Ve iki günde Petrol Ofisi'nin piyasa değeri 230 milyon dolar geriledi. Hafta başında 1 milyar 566 milyon dolar piyasa değeri olan Petrol Ofisi'nin değeri dün 1 milyar 346 milyon dolara indi. Mart 2006'da POAŞ'a ortak olan Avusturyalı OMV'nin elindeki yüzde 34'lük hissenin değeri de 457 milyon dolara indi. OMV o hisseler için 1 milyar 54 milyon dolar ödemişti.
 
 Eski Kurumlar Vergisi Kanunu

Kanun No : 5422
Kabul Tarihi : 03/06/1949
İstisnalar
MADDE 8 - 6) Kurumların, Kurumlar Vergisi'nden istisna edilen kazançlarına ilişkin ödemelerin kurum kazancından gider olarak indirilmesi kabul edilmez.
 
 Maliye Bakanlığı'nın hazırladığı Kurumlar Vergisi Kanunu tasarısı

İstisnalar
MADDE 5- Ortaklardan başka kimselerle yapılan işlemlerden doğan kazançlar ile ortaklarla ortaklık statüsü dışında yapılan işlemlerden doğan kazançlar hakkında risturnlara ilişkin istisna hükmü uygulanmaz. Bunların genel kazançtan ayrılmasında, ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine olan oranı esas alınır.
(2) Bu maddedeki istisnaların uygulanmasına ilişkin usulleri tespit etmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(3) Kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmez.
 
 Yeni Kurumlar Vergisi Kanunu

Kanun No. 5520
Kabul Tarihi : 13/6/2006
İstisnalar
MADDE 5-
(1) Aşağıda belirtilen kazançlar, kurumlar vergisinden müstesnadır: Ortaklardan başka kimselerle yapılan işlemlerden doğan kazançlar ile ortaklarla ortaklık statüsü dışında yapılan işlemlerden doğan kazançlar hakkında risturnlara ilişkin istisna hükmü uygulanmaz. Bunların genel kazançtan ayrılmasında, ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine olan oranı esas alınır.
(2) Bu maddedeki istisnaların uygulanmasına ilişkin ustespit etmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
(3) İştirak hisseleri alımıyla ilgili finansman giderleri hariç olmak üzere, kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlarına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararlarının, istisna dışı kurum kazancından indirilmesi kabul edilmez.

Sabah