Rusya'daki varlıklarına el konulan şirketlerin arasına Alman perakende devi Metro da katıldı, kayyım sürecinden Türk şirketler de etkilendi 

Kerim ÜLKER

Rusya’nın 2022 yılında başlattığı Ukrayna işgali, Moskova Rejimi’ne yönelik de tarihin en büyük ambargolarının başlamasını sağladı. Sayısı 10 bini aşan yaptırımlara karşılık Moskova, işgali desteklemeyen vatandaşlarını “yabancı ajan” kimliğine sokup yargılarken, Batılı şirketleri de hedef haline getirdi. Rusya’dan savaşa tepki gösterip kendi isteğiyle çıkmayan Batılı şirketler ise Putin’in kayyım silahıyla karşı karşıya kalıyor. Sadece Batılı şirketler değil, bu süreç Rus yatırımcıların da korkulu rüyası. Geçtiğimiz günlerde Rusya’nın en büyük finans kuruluşlarından olan VTB’nin Başkanı Andrey Kostin’in uyarısı bu yöndeydi. 44 milyar dolarlık varlığıyla ülkenin ikinci büyük bankası olan kamu yönetimindeki VTB’nin Başkanı Kostin, Rusya’nın en büyük devlet bankalarından VTB’nin Başkanı Andrey Kostin, ülkedeki bazı büyük iş insanlarının şirket ve varlıklarının ellerinden alınabileceği endişesi taşıdığını söylemişti. Bu korkunun yatırım kararlarını da etkilediğini belirten Kostin, bazı girişimcilerin ana faaliyet alanlarına yatırım yapmak yerine paralarını başka projelere yönlendirdiğini açıklamıştı..

90 MİLYAR DOLARLIK VARLIĞA EL KONULDU

Moskova merkezli hukuk şirketi NSP’nin hesaplamalarına göre, Rusya’daki millileştirme sürecinde devlet mülkiyetine geçen varlıkların toplam değeri yaklaşık 7,6 trilyon rubleye ulaştı. Bu tutar yaklaşık 90 milyar dolara karşılık geliyor.

TÜRK VATANDAŞLIĞI VAR DİYE ELİNDEN ALINDI

Devlete geçen veya devlet kontrolüne alınan büyük varlıklar arasında Moskova’nın en önemli havalimanlarından olan, sahibinin Türk vatandaşlığı bulunduğu için kayyım atanan Domodedovo Havalimanı’nın da bulunduğu varlıklar var.

93 MERKEZİ 3 MİLYAR EURO CİROSU VAR

Moskova Rejimi’nin Batılı şirketlere karşı başlattığı “Kayyım Savaşı”nda yeni bir cephe daha açılıyor. Türkiye’de de uzun yıllardır faaliyette olan Alman Metro AG’ye, Putin’in imzaladığı kararnameyle el konuldu. Alman Metro AG’nin Rusya’daki varlıkları geçici yönetime devredildi ve kayyım olarak 8 Eylül 2026’da kurulan UK Torg Rus şirketine verildi. Kararname kapsamında Metro Warehouse Noginsk’in yüzde 100’lük hissesi, Metro Cash & Carry’nin yüzde 54,45 ve yüzde 45,55’lik payları ile Retail Property 5’in yüzde 86,9 ve yüzde 10’luk hisseleri geçici yönetim kapsamına alındı. Rusya’da 2000 yılından bu yana faaliyet gösteren Metro, 51 bölgede 93 ticaret merkezi işletiyor ve yaklaşık 12 bin kişiye istihdam sağlıyor. Şirketin yıllık cirosu 3 milyar Euro’ya varıyor.

GENELİ AVRUPALI

Rusya’nın Ukrayna işgaliyle birlikte Moskova Rejimi’nin kayyım atama süreci de başlamış oldu. 2023’te Finlandiyalı Fortum, Alman Uniper’e ait Unipro, Fransız Danone, Danimarkalı Carlsberg, Baltika kayyım atanan şirketlerden öne çıkanlar. Geçtiğimiz haftalarda da Rusya’da kalmakta ısrarlı olan Fransız perakende devleri Auchan ve Leroy Merlin ve İsviçreli gıda devi Nestle’nin varlıkları ve lojistik şirketleri yeni kurulan kayyım L.E.V. Management’ın yönetimine girdi.

ANADOLU GRUBU ŞİRKETİNE DE KAYYIM

Kayyım sürecinden Türkiye de etkilendi. Anadolu Grubu ile Belçikalı AB InBev’in ortak girişimi AB InBev Efes’in yönetimi Aralık 2024’te Putin’in imzaladığı kararnameyle yeni kurulan GK Vmeste adlı bir şirkete devredildi. Anadolu Grubu da 31 Aralık 2024’te Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yaptığı açıklamada, Rusya tarafından ortak girişimin Rusya’daki kısmını geçici yönetime devreden bir kararname yayımlandığını duyurmuştu. Anadolu Efes’in Rusya’daki operasyonları 11 bira fabrikası, üç malt üretim tesisini kapsıyor. Her ne kadar Putin’in kayyım kararnameleri Batılı devlere karşı görünse de Türk ve Rus şirketleri için de “Demokles’in Kılıcı” niteliğinde. Devlete ait VTB’nin Başkanı Andrey Kostin’in açıklamaları da bu korku sürecine yönelik ilk önemli açıklama.

TÜRK ŞİRKETLER PROJELERDEN ALINIYOR

Peki Türk şirketlerine karşı Moskova’nın tutumu ne? Şimdilik Anadolu Grubu’nun iştirakine yönelik yönetim ataması kayyımdaki ilk hareket. Ancak sessiz şekilde ilerleyen bir süreç daha var: ihale iptalleri, devam eden projelerden men edilme. Geçtiğimiz yıl kasım ayında Patronlar Dünyası’nın duyurduğu ilk fesih haberi, Kuzey Star’dan gelmişti. Türk şirketi Kuzey Star’ın aldığı 232 milyon dolarlık 2 buz kırıcı projesi, Rus Hükümeti tarafından iptal edilmişti. Şimdi de bir başka Rus kamu şirketi daha, Türk şirketiyle olan sözleşmesini rafa kaldırdığını duyurdu. Bu kez iptalin adresi Rus petrokimya şirketi SIBUR olmuştu. Bu ayın başında yine Patronlar Dünyası’nın duyurduğu haberde 100 milyar liralık yatırımla yapılması planlanan projede Ankara merkezli Yamata ile yollarını ayırdığını duyurdu.

Tataristan’da yapımı süren kauçuk ve plastik üretim hattı projesinde yaklaşık 1000 kişi çalışıyordu. Bugünkü kurla 2.1 milyar dolarlık büyüklüğe sahip projede Türk şirket, yüzde 65’lik kısmı tamamlamış olmasına rağmen el çektirildi.

patronlardunyasi.com