Quentin Tarantino’nun Soysuzlar Çetesi filminin izinde 113 yıllık Clärchens Ballhaus’ta bir gece ve o üç parmağın öyküsü

Toygun ATİLLA | Berlin

Üç parmak havaya kalkıyor.

Garson masaya yaklaşıyor.

Alman subayı üniformalı adam, üç kadeh viski istiyor.

Masadaki diğer Alman subayı bir anda susuyor.

Bakışları havaya kaldırılan üç parmağa kilitleniyor. Yüzündeki ifade değişiyor.

Bir şey fark etti.

Henüz ondan başka kimse farkında değil.

Alman subayı kılığına girmiş İngiliz Teğmen Archie Hicox, o gece ölümcül bir hata yaptı.

Almancayı neredeyse kusursuz konuşuyordu.

Üzerindeki üniforma gerçekti.

Hazırladığı hikâye inandırıcıydı.

Bir şeyi hesaba katmamıştı.

İngilizler üç sayısını işaret, orta ve yüzük parmaklarıyla gösteriyordu.

Almanlar ise başparmak, işaret ve orta parmaklarını kullanıyordu.

İngiliz subayının üç parmağı, bütün kimliğini ele vermişti.

Karşısındaki Nazi Binbaşı Dieter Hellstrom artık şüphelerinin cevabını bulmuştu.

Masadaki gerilim yükseliyor.

Kamera yüzlere yaklaşıyor. Bakışlar değişiyor.

Eller yavaşça silahlara gidiyor.

Bir anda…

Silahlar patlıyor.

Kadehler parçalanıyor.

Masalar devriliyor.

Birkaç saniye önce insanların içki içtiği bodrum meyhanesi, kanlı bir çatışmanın ortasında kalıyor.

Quentin Tarantino’nun 2009 yapımı Soysuzlar Çetesi filminde unutamadığım sahnelerden biriydi…

Michael Fassbender’ın canlandırdığı İngiliz subayı Archie Hicox’un üç parmağıyla başlayan o ölümcül hesaplaşma.

Tarantino’nun sinemasını neden sevdiğimi anlatan sahnelerden biri.

Üç parmak, söylenen yalanı ele vermişti…

YILLAR SONRA AYNI FİLMİN PEŞİNDEYİM

Aradan yıllar geçti.

Bu kez Berlin’deyim.

Mitte semtinin eski sokaklarından Auguststraße’de yürüyorum.

Hava kararmış.

Sokak lambaları eski binaların duvarlarını aydınlatıyor.

Bir avlunun kapısından içeri giriyorum.

Karşımda zamanın yıprattığı duvarlar, pencerelerden süzülen sarı ışıklar ve duvarları saran sarmaşıklar var.

Başımı kaldırıyorum.

Bir tabela.

Üzerinde dans eden bir çift.

Clärchens Ballhaus.

1913 yılında açılmış, Berlin’in en eski ve en ünlü dans salonlarından biri.

Burası aynı zamanda Quentin Tarantino’nun Soysuzlar Çetesi filminin çekim mekânlarından biri.

Filmin hafızama kazınan üç parmak sahnesi burada çekilmedi. O sahne için ayrı bir bodrum meyhanesi seti kullanılmıştı.

Filmin başka sahnelerine ev sahipliği yapan bu binanın önünde durmak bile beni yıllar öncesine götürüyor.

Bir an duruyorum.

Sonra gülümseyerek üç parmağımı kaldırıyorum.

Tıpkı İngiliz Teğmen Archie Hicox gibi.

Bir fotoğraf çektiriyorum.

Aramızda küçük ama hayati bir fark var.

Onun kaldırdığı üç parmak, kimliğini ele vermişti.

Benimki ise yıllar önce izlediğim bir filmin peşinden Berlin’e kadar uzanan yolculuğumun hatırası oluyor.

HİTLER’İ, SAVAŞI VE BERLİN DUVARI’NI GÖREN BİNA

Clärchens Ballhaus’un hikâyesi Tarantino’nun filminden çok daha eski.

13 Eylül 1913’te Fritz ve Clara Bühler tarafından açıldı.

Adını Clara’dan aldı.

O yıllarda Berlin, Avrupa’nın eğlence ve kültür merkezlerinden biriydi.

İnsanlar bu salona dans etmeye, sosyalleşmeye, birbirleriyle tanışmaya geliyordu.

Sonra Birinci Dünya Savaşı başladı.

Almanya yenildi.

İmparatorluk yıkıldı.

Weimar Cumhuriyeti kuruldu.

Berlin, siyasi çalkantılarla birlikte sanatın ve gece hayatının da başkentlerinden biri haline geldi.

1933’te Adolf Hitler iktidara geldi.

Naziler Almanya’yı değiştirdi.

Berlin’in hayatı değişti.

Ardından İkinci Dünya Savaşı başladı.

Bombardımanlar, yıkım, ölüm…

Savaş sırasında Clärchens Ballhaus’un ön binası yıkıldı.

Ancak arka bölümdeki dans salonu ayakta kaldı.

1945’te savaş sona erdi.

Berlin işgal bölgelerine ayrıldı.

Daha sonra şehir Doğu ve Batı Berlin olarak ikiye bölündü.

Clärchens Ballhaus, Doğu Berlin sınırları içinde kaldı.

Komünist yönetimin hüküm sürdüğü yıllarda da faaliyetini sürdürdü.

1989’da Berlin Duvarı yıkıldı.

1990’da Almanya yeniden birleşti.

Clärchens Ballhaus bütün bu değişimlere tanıklık etti.

Düşünüyorum…

1913 yılından bugüne bu salonda kimler dans etti?

Kimler birbirine âşık oldu?

Kimler savaşın korkusundan birkaç saatliğine uzaklaşmak için buraya sığındı?

Kaç insan burada son kez görüştüğünü bilmeden birbirine veda etti?

Bunların cevaplarını bilmiyorum.

Bir şeyi biliyorum.

Bu binanın duvarlarında yalnızca sıva ve tuğla yok.

Berlin’in bir asrı aşan hafızası var.

TARANTINO’NUN KAMERASINDAN BENİM MASAMA

Kapıdan içeri giriyorum.

Loş ışıklar.

Koyu renk duvarlar.

Kırmızı koltuklar.

Yüksek tavanlar.

Tavandan sarkan büyük bir disko topu.

Masalarda insanlar yemek yiyor.

Garsonlar servis yapıyor.

Kadehler birbirine değiyor.

Bir zamanlar savaşların, ideolojilerin ve bölünmüş bir şehrin tanığı olan bu mekânda hayat bütün sıradanlığıyla devam ediyor.

Bir masaya oturuyorum

Etrafıma bakıyorum.

Sinemanın garip bir gücü var.

Bir yönetmen yıllar önce bir mekâna kamerasını yerleştiriyor.

Oyuncular geliyor.

Işıklar kuruluyor.

Sahneler çekiliyor.

Sonra film bitiyor.

O görüntüler ise insanın hafızasında yaşamaya devam ediyor.

Yıllar sonra kendinizi o filmin çekildiği mekânlardan birinde buluyorsunuz.

Artık etrafınıza sıradan bir müşteri gibi bakamıyorsunuz.

Benim için de öyle oluyor.

Aklım hâlâ o bodrum meyhanesinde.

İngiliz Teğmen Archie Hicox’ta.

Nazi Binbaşı Dieter Hellstrom’da.

Hayata kaldırılan üç parmakta.

GARSONLA ÜÇ PARMAK HATIRASI

Restoranda genç bir çalışanla fotoğraf çektiriyoruz.

Bu kez üç parmak hareketini birlikte yapıyoruz.

Fotoğrafa bakıyorum.

İki insan.

İki farklı ülke.

İki farklı hayat.

Ortak bir sinema hatırası…

Bir Hollywood filmindeki birkaç saniyelik hareket, yıllar sonra Berlin’deki bir restoranın içinde yeniden karşımda.

Üstelik bu kez kimse kimliğini gizlemiyor.

Kimse Alman subayı kılığına girmiyor.

Kimse karşısındakinin aksanından şüphelenmiyor.

Kimse silahına davranmıyor.

Sadece gülüyoruz.

Belki de bu fotoğrafı benim için özel yapan şey bu.

Tarantino’nun filminde ölümün habercisi olan üç parmak, bu kez güzel bir Berlin akşamının hatırasına dönüşüyor.

TARANTINO TARİHİ DEĞİŞTİRDİ, BU BİNA TARİHE TANIKLIK ETTİ

Soysuzlar Çetesi yalnızca bir savaş filmi değildi.

Tarantino, tarihin gerçeklerini alıp kendi hayal gücüyle yeniden yazmıştı.

Hitler’in ölümünü bile değiştirmişti.

Sinema perdesinde, gerçek hayatta yaşanmamış bir hesaplaşma yaratmıştı.

Clärchens Ballhaus ise kurguya ihtiyaç duymayan bir tarihin içinden bugüne gelmişti.

Hitler’in iktidara yükseldiği yıllarda da buradaydı.

Berlin bombalanırken de.

Şehir ikiye bölündüğünde de.

Duvar yıkıldığında da.

Tarantino bir film çekmişti.

Bu bina ise gerçek tarihi yaşamıştı.

Akşam yemeği boyunca bunu düşünüyorum.

Dışarıda Berlin gecesi.

İçeride sohbetler, kahkahalar, kadeh sesleri…

Bir zamanlar savaşın gölgesinde yaşamış bir şehirde şimdi insanlar özgürce bir araya geliyor

Ben, yıllar önce bir sinema salonunda izlediğim üç parmaklık sahnenin peşinden geldiğim bu yerde, tarihin tuhaf tesadüflerini düşünüyorum.

SON SAHNE

Yemekten sonra yeniden avluya çıkıyorum.

Eski duvarlara bakıyorum.

Sarmaşıklar.

Yıpranmış kapılar.

Pencerelerden dışarı taşan ışıklar.

Son bir fotoğraf daha.

Bu kez iki elimin parmakları havada.

Gülümsüyorum.

Tarantino’nun filminde üç parmak, birkaç saniye sonra patlayacak silahların habercisiydi.

Berlin’de benim üç parmağım ise bir akşam yemeğinin hatırası oldu.

Clärchens Ballhaus’un kapısından ayrılırken aklımdan şu geçiyor:

Bazı filmleri izlersiniz ve unutursunuz.

Bazı filmler ise yıllar sonra sizi binlerce kilometre uzağa, bir şehrin eski sokaklarına götürür.

Ben o gece Berlin’de yalnızca yemek yemedim.

Bir filmin peşinden gittim.

Karşıma sinemadan çok daha büyük bir hikâye çıktı.

Bir şehrin tarihi…

patronlardunyasi.com