Kamuda tasarruf paketi devreye girdi harcamalar durmadı devletin tüketim gideri iki yılda 1 trilyon liraya dayandı

Ekonomi yönetiminin Ma­yıs 2024 başında açıkladığı ve üç yıllık bir dönemi kapsayan kamuda tasarruf ve verimli­lik paketi ile kamu harcama­larında yılda 100 milyar lira ta­sarruf öngörülmüştü. Ancak devletin aradan geçen iki yılda tüketim mal, malzeme ve hiz­meti alımları için ödediği para 1 trilyon liraya yaklaştı. Harca­maları en fazla, tasarruf kap­samında yer almayan savun­ma ve güvenlik amaçlı alımlar büyütürken, artan fiyatlar do­layısıyla enerji giderleri, yiye­cek içecek, giyim kuşam gibi alanlara yapılan harcamalar da yüksek boyutlara ulaştı.

BU YIL İLK DÖRT AYDA 178,2 MİLYAR

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın merkezi yönetim bütçe verilerine göre bu yıl ocak-ni­san döneminde tüketime yö­nelik mal ve malzeme alımla­rı, geçen yılın eş dönemine gö­re yüzde 62,1’le enflasyon iki katı bir artış kaydederek 178,2 milyar lira oldu. Bunun yakla­şık 73 milyarını geçen yıla gö­re yüzde 148,3’lük rekor artış kaydeden güvenlik ve savun­maya yönelik alım ve gider­ler oluşturdu. Dört ayda akar­yakıt, elektrik, doğal gaz gibi enerji giderleri 51,5 milyar, yiyecek, içecek alımları 29,2 milyar, kırtasiye, yayın, bas­kı ve büro malzemesi alımları 4,3 milyar, özel malzeme alım­ları 3,8 milyar, giyim kuşam alımları 1,9 milyar, diğer tüke­tim mal ve malzemesi alımları da yaklaşık 11 milyar lira oldu.

SON BİR YILDA 587,3 MİLYAR

Nisan sonu itibarıyla son bir yıllık dönemde tüketime yönelik mal, malzeme ve hiz­met alım giderleri 587,3 mil­yar liraya ulaştı. Son bir yıl­daki tüketim gideri, Mayıs 2024-Nisan 2025 dönemini kapsayan önceki bir yıllık dö­neme göre cari olarak yüzde 44,9 artış kaydetti. Tüketim harcamaları, bu dönemlere göre toplam bütçe harcama­larında yüzde 34,9 olan artışın oldukça üzerinde gerçekleş­ti. Tüketici fiyatları bazında (TÜFE) nisan sonu itibarıy­la 12 aylık ortalamalara göre yüzde 32,4 olan enflasyonla indirgendiğinde devletin tü­ketim giderlerinin son bir yıl­da reel olarak da yüzde 9,4 bü­yüdüğü belirlendi.

“TASARRUF” DÖNEMİNDE 992,6 MİLYAR TL

Mayıs 2024’te kamuda ta­sarruf ve verimlilik pake­ti açıklandığında anılan yılın nisan sonu itibarıyla son bir yıldaki tüketime yönelik mal ve hizmet alımlarının tutarı 247,7 milyar lira olmuştu. Söz konusu tutar Mayıs 2024-Ni­san 2025 arasındaki bir yıllık dönemde 405,3 milyar liraya çıktı. Mayıs 2025-Nisan 2026 arasındaki son bir yılda yapı­lan 587,3 milyar lira ile birlik­te, tasarruf paketinin ikinci yılında kamunun tüketim mal ve malzemesi alımı için öde­diği toplam para ise 992,6 mil­yar liraya ulaştı.

İki yıldaki tüketim harca­masının 378,1 milyar lira ile en büyük bölümünü güven­lik ve savunmaya yönelik mal, malzeme ve hizmet alımları, yapımları ve giderleri oluş­turdu. Bunun da 198,6 mil­yarını güvenlik ve savunma­ya yönelik silah, araç, gereç ve savaş teçhizatı alımları oluş­turdu. İki yılda yapılan tüke­tim harcamalarında, güven­lik ve savunma hariç tutulur­sa en büyük payı 252,8 milyar lira ile enerji aldı. Kamuda kullanılan kömür, kalorifer yakıtı, doğal gaz, tüp gaz gibi ısıtma ve pişirmeyle ilgili her türlü madde, malzeme ve ya­kıtların tüketim bedeli devle­tin motorlu taşıtlarının yaktı­ğı benzin, mazot vb. başta, her çeşit akaryakıt, madeni yağ, antifriz, benzeri tüketim mal­ları ve kimyevi maddeler bu kapsamda yer alıyor.

2 YILDA YİYECEK-İÇECEĞE 147,7 MİLYAR TL

Son iki yılda devletin yiyecek, içecek ve yem alımları da 147,7 milyar liraya ulaştı. Bunun da 142,1 milyar lira ile büyük bölümünü yiyecek alımları oluşturdu. Yasayla belirlenen hakkediş maddeleri ile besin ürünleri ve beslenmeyle ilgili her türlü ikmal maddesi giderleri, bütçede “Yiyecek alım giderleri” kalemini oluşturuyor, nakliye, depolama, pişirme, dağıtım giderleri ise ilgili tertibine gider kaydediliyor. Hastane, yatılı okul, askeri birlik ve SHÇEK’e bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında yiyecek maddelerine ilişkin giderler, TSK’ya, kazandan iaşesi mümkün olmayan er, erbaş, hemşire, ebe, hastabakıcı ile sonunda muayene kaydıyla üç aya kadar dinlenme ve hava değişimi alan er, erbaş ve askeri öğrencilerin iaşe bedelleri bu kapsamda yer alıyor.

59 MİLYAR LİRALIK KIRTASİYE GİDERİ

Devletin kırtasiye, yayın, baskı ve büro malzemesi alımları için son iki yılda ödediği para 59,1 milyar lira oldu. Bunun 17,4 milyar lira ile en büyük bölümünü baskı ve cilt giderleri oluşturdu. Kalem, silgi, zımba teli, toplu iğne, ataç, disket, CD, toner, mürekkep, klasör, dosya, basılı kâğıt, defter gibi kırtasiye alımları 13,6 milyar lira ile ikinci büyük alt kalem oldu. Ders kitabı alımları da 12,1 milyar lira ile önemli bir hacme ulaştı.

Kalan kısım ise cetvel, makas, kalem açacağı, delgeç, zımba gibi her çeşit “büro malzemesi” alımı, yayın alımları, T.C. kimlik kartı ve pasaport defteri sarf malzemesi basım giderleri ile büro malzemesi ve diğer hizmet alımları için ödendi. Kamu personeli ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavileri için toptan veya perakende olarak “tıbbi malzeme ve ilaç alımı” için iki yılda ödenen tutar 22,5 milyar lira oldu. Aynı dönemde 7,7 milyar liralık laboratuvar malzemesi ve kimyasal malzeme alımı yapıldı, canlı hayvan alım ve bakım gideri yanında, tıbbi ve zirai nitelikte diğer kalemlerle birlikte “özel malzeme” alımları toplamda 37,2 milyar lirayı geçti.

GÜVENLİK ALIMLARI TASARRUF PAKETİ DIŞINDA

Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, kamunun tüketim harcamalarındaki keskin artışta büyük payı bulunan savunma ve güvenlik alımları, tasarruf paketinin dışında tutulan stratejik bir öncelik alanı. Bu kapsamda silah, mühimmat, araç, gereç ve savaş, makine ve teçhizatı alımları, eldekilerin işletme, bakım ve idamesi, güvenlik ve savunmaya yönelik gayrimenkul yapımı, hizmet alımları, Ar-Ge ve gayrimenkul büyük onarımı gibi işler için yapılan giderler yer alıyor. Kısa vadede bütçe yükü yaratan söz konusu harcamaların, uzun vadede savunma sanayii ihracatı, teknoloji transferi ve caydırıcılık açısından katma değer üretmesi bekleniyor.

Türkiye, savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma ve yerlilik oranını yükseltme stratejisini kararlılıkla sürdürüyor. 5. nesil savaş uçağı KAAN gibi büyük projeler, Çelik Kubbe, İHA/SİHA’lar, füze sistemleri, denizaltı ve gemi projeleri gibi yatırımlar hem cari mal/hizmet alımlarını hem de sermaye harcamalarını artırıyor. Her an olası sınır ötesi operasyonlar, Doğu Akdeniz, Ege ve Karadeniz’deki gerilimler, terörle kesintisiz mücadele, Ukrayna ve Orta Doğu’daki bölgesel çatışmalar ve tehdit algısı, savunma ve güvenlik alanında modernizasyon ve teknolojik güncelleme için mevcut envanterin yenilenmesi, yeni nesil silah sistemleri alımı ve bakımını zorunlu kılıyor.

 ÖZEL GİYİM KUŞAMA 31,9 MİLYAR TL

Devletin iki yıllık “tasarruf” dönemindeki “giyim kuşam” alımları 31,9 milyar liraya ulaştı. Bunun 27,5 milyar liralık bölümü giyecek alımlarına ödendi. Spor malzemesi alımları da yaklaşık 3 milyar lira olurken, kalan bölüm “tören malzemesi”, “bando malzemesi”, “kuşam” ve diğer kalemlere harcandı.

Mehter, bando ve boru takımları gibi oluşumların özel giyim-kuşamları ve kullandıkları müzik alet ve parçaları ile bunlara ilişkin malzemeler ile sağlığı bozucu ve zehirleyici olduğu doktor raporu ile belirlenen görevlerde fiilen çalışanlara verilen giyecek ve koruyucu malzemelerin temini için gerekli harcamalar bütçeden karşılanıyor. Forma, şort, t-shirt, eşofman, ayakkabı gibi sporcu giysileri ile top, raket, güreş minderi, skor tabelası, tenis masası, ok, hedef tahtası gibi spor malzemeleri ve törenlerde kullanılan özel giysi ve malzemeler ile hayvanların kuşam alımları da bu kapsamda. Su ve temizlik malzemesi alımlarına iki yılda ödenen para da 23,1 milyar liraya ulaştı. Bunun 13,4 milyarı su alımına, 9,7 milyarı temizlik maddesine ödendi.

NATO altyapısına yönelik inşa edilen ve yatırım programına dahil olmayan her türlü taşınmazın üçüncü şahıslara ihale edilmesi yoluyla inşası ve onarımına da iki yılda 1,9 milyar lira ödenirken, devletin yıllık bahçe malzemesi alımları ve yapım ve bakım gibi çok sayıdaki çeşitli giderlerinin de aralarında bulunduğu diğer tüketim mal ve malzemesi alımlarına yapılan toplam harcama ise iki yılda 60,7 milyar liraya ulaştı.

patronlardunyasi.com