Ümit Özdağ, 'İYİ Parti’nin onurunu sattınız' diyerek istifa etti
GÜNDEM / 1 saat önce
Ümit Özdağ, 'İYİ Parti’nin onurunu sattınız' diyerek istifa etti
Netflix kullananlar dikkat! Rekor zam geldi!..
MEDYA / 1 saat önce
Netflix kullananlar dikkat! Rekor zam geldi!..
Ali Ağaoğlu'na 1 milyon dolarlık pasta!
AKTÜEL / 3 saat önce
Ali Ağaoğlu'na 1 milyon dolarlık pasta!
Enflasyon, memur ve emekli zammını eritti
EKONOMİ / 4 saat önce
Enflasyon, memur ve emekli zammını eritti
HABERLER>FİNANS
23 Şubat 2021 Salı - 15:40

Mahfi Eğilmez yazdı: Kayıt veya sistem dışı döviz ve altınlar

Bu kayıt ve/veya sistem dışı varlıkların önemli bir bölümü Türkiye’de bir bölümü de yurt dışında saklanıyor.

Mahfi Eğilmez yazdı: Kayıt veya sistem dışı döviz ve altınlar

Kayıt dışılık; kamu otoritesinden gizlenen, kayda geçirilmeyen, kayda geçirilmediği için denetlenip doğruluğu saptanamayan faaliyetler olarak tanımlanıyor.

Kayıt dışı gelir de bu tür faaliyetlerde bulunmaktan dolayı elde edilen gelir olarak karşımıza çıkıyor. İki çeşit kayıt dışılık söz konusudur: Akım şeklinde kayıt dışılık, stok şeklinde kayıt dışılık. Akım şeklindeki kayıt dışılık; genellikle yıl içinde yapılan üretimin, elde edilen kazançların ya da yapılan harcamaların kayıt dışında kalması olarak çıkar.

Böyle bir durum GSYH’yi etkileyen bir gelişmedir. Bir başka deyişle yıl içinde yapılan üretim, elde edilen kazanç ya da yapılan harcama kayıt dışında kalmışsa o yılın GSYH’si kayıt dışı bırakılan bu değerler kadar düşük görünür.

Bir yıl içinde ülkede üretilen bütün nihai mal ve hizmetlerin toplam piyasa değeri 100 birim olsun. Bu üretimin 80 birimlik kısmı kayda geçmiş kalan 20 birimlik kısmı kayıt dışı kalmış olsun. Bu durumda bu ülkenin GSYH’si 80 birim olarak görünür.

Stok şeklindeki kayıt dışılık; geçmişte yaratılan kayıt dışı gelirlerin biriktirilmesi sonucu oluşan kayıt dışı servet stokunu ifade eder. Stokun GSYH’ye doğrudan etkisi yoktur, ancak bir bölümü o yıl harcamaya dönüşürse o bölümü GSYH’yi etkiler. Akım olarak kayıt dışılık ne kadar yüksekse stok olarak kayıt dışılık da o kadar yüksek olur.

Kayıt dışılığa ek olarak bir de sistem dışında tutulan varlıklar vardır. Sistem dışı varlıklar; kayıt içinde üretilmiş bir malın alınıp stoklanmasından kaynaklanan varlıklardır. Bunlara sokak dilinde ‘yastık altı varlıklar’ deniyor. Örneğin altın ya da gümüşün çeşitli formlar halinde üretilip satılması kayıt içi olarak yapılmış ama bunları satın alanlar yastık altında saklamaya yönelmişse bunlar kayıt içi gelirden sistem dışı varlığa dönüşmüş değerler halini alır.

Türkiye’de kayıt dışı gelir ve servetlerin yanı sıra sistem dışı servetlerin de oldukça yüksek olduğu tahmin ediliyor. Bu kayıt ve/veya sistem dışı varlıkların önemli bir bölümü Türkiye’de bir bölümü de yurt dışında saklanıyor. Dünya Altın Konseyi Türkiye’de yastık altındaki altın miktarını 3.500 ton olarak açıklamıştı.

İstanbul Altın Rafinerisi bu tutarın 5.000 ton olduğu görüşündedir. Demek ki bugünkü değerlerle hesaplarsak yastık altındaki altınların değerinin 200 – 300 milyar dolar arasında olduğunu görürüz. 100 – 200 milyar dolar dolayında da yurt içinde ve dışında döviz varlığı olduğu tahminleri bulunuyor. Tahminlerin en düşüklerini esas alsak kayıt ve/veya sistem dışındaki altın + döviz varlığı stoku 300 milyar dolar eder. Bunların sadece tahmin olması, üstelik verilere de dayanmıyor olmasına karşılık böyle bir stokun var olduğunu ekonominin krizlere gösterdiği dirençten anlayabiliyoruz.

Bu kayıt ve sistem dışı varlıklar, kriz hallerinde sisteme giriyor ve sistemin batmadan yüzdürülmesini sağlıyor, işler düzeldikten sonra da yavaş yavaş aynı yöntemle sistem dışına çıkıyor.

Örneğin İsviçre’de bir bankada kayıt dışı yollarla Türkiye’den çıkarılmış bir miktar dövizi bulunan bir kişi, Türkiye’deki şirketi ya da işi sıkıntıya düşünce bu döviz mevduatını karşılık göstererek bankasından kredi alıyor, işleri düzelince krediyi geri ödüyor.

Bu kişi kayıtlı dış borcunu kayıt dışı mevduat hesabından ödediğinde bu tutar ödemeler dengesindeki Net Hata ve Noksan kalemine, ekonomiden para çıkmadan borç azaldığı için, artı değer olarak yansıyor. Evindeki ya da bankasındaki kasasında altınları olan bir kişi işleri kötü gittiğinde bu altınlarını paraya çevirip işini toparlıyor ve işleri düzeldikten sonra elde ettiği gelirle yeniden altın alıp sistem dışı varlığına ekliyor.

Türkiye, risklerini düşürebilse ve bu varlıkların önemli bir bölümünü ekonomiye sokabilse daha sağlam bir ekonomik yapıya sahip olacağı için daha fazla yabancı sermaye yatırımı çekebilecek. Daha fazla yabancı sermaye yatırımı çekilmesi daha az dış borçlanmaya gidilmesini sağlayacak. Riskler düşmediği, hatta tam tersine arttığından söz konusu altın ve dövizler sisteme girmesi için gösterilen çabalara karşın bir çeşit sigorta fonu olarak kayıt ve/veya sistem dışı tutulmaya devam ediyor.

-Bu yazı Mahfi Eğilmez'in kişisel blogundan alınmıştır

AYRICALIKLI ÜYELİK
Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol
Adınız, Soyadınız:
E-posta adresiniz:

YORUMLAR


Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM

BENZER HABERLER

Altın fiyatları yükselir mi! Teknik uzmandan altın ve gümüş için yeni analiz
Bill Gates'ten Bitcoin uyarısı: Elon Musk'tan daha az paranız varsa dikkatli olun
Bitcoin'de sert düşüş sürüyor;  46 bin dolara kadar indi
Yabancılar çıkıyor! Türkiye ile ilgili beklentilerini yükselten Bank Of America 550 milyonluk satış yaptı
Tesla hisseleri düştü, Elon Musk bir günde 15,2 milyar dolar kaybetti
SPK'dan Cengiz Avcı, İsa İshakoğlu ve Halil İshakoğlu'na 6 ay yasak!
Ziraat Bankası, 31 milyon liralık işi ihalesiz vermiş
Kripto Ponzi ağına düşürüyorlar! Patlarsa tüm ekonomi etkilenir
Yellen'den 'Bitcoin' açıklaması: Verimsiz ve spekülatif
Bin 350 lira maaş alıyorlar! 87 Milyonluk para trafiği
EKONOMİ / Az önce
Bin 350 lira maaş alıyorlar! 87 Milyonluk para trafiği
Ümit Özdağ, 'İYİ Parti’nin onurunu sattınız' diyerek istifa etti
GÜNDEM / 1 saat önce
Ümit Özdağ, 'İYİ Parti’nin onurunu sattınız' diyerek istifa etti
Netflix kullananlar dikkat! Rekor zam geldi!..
MEDYA / 1 saat önce
Netflix kullananlar dikkat! Rekor zam geldi!..
AOÇ’de gizli ihale! Otopark alanı kime verildi?
EKONOMİ / 1 saat önce
AOÇ’de gizli ihale! Otopark alanı kime verildi?
Çorumlu, tarlasında bulduğu taşı 1.3 milyon liraya sattı
GÜNDEM / 2 saat önce
Çorumlu, tarlasında bulduğu taşı 1.3 milyon liraya sattı
Ali Ağaoğlu'na 1 milyon dolarlık pasta!
AKTÜEL / 3 saat önce
Ali Ağaoğlu'na 1 milyon dolarlık pasta!
İş Bankası, idari para cezasını yüzde 50 indirimle ödedi
FİNANS / 4 saat önce
İş Bankası, idari para cezasını yüzde 50 indirimle ödedi
Enflasyon, memur ve emekli zammını eritti
EKONOMİ / 4 saat önce
Enflasyon, memur ve emekli zammını eritti
Ana Sayfa Patronlar Ekonomi Finans Gündem Dünya Spor Medya Tekstil İşte Başaranlar Aktüel
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva
X

AYRICALIKLI ÜYELİK

Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol