Ekonomi Koordinasyon Kurulu, büyüme beklentisini açıkladı
EKONOMİ / 5 saat önce
Ekonomi Koordinasyon Kurulu, büyüme beklentisini açıkladı
İstanbul'da kurulan Dream Games'in değeri 2.75 milyar dolara ulaştı
EKONOMİ / 5 saat önce
İstanbul'da kurulan Dream Games'in değeri 2.75 milyar dolara ulaştı
Kar payı avansı dağıtımında süre düzenlemesi
EKONOMİ / 6 saat önce
Kar payı avansı dağıtımında süre düzenlemesi
Kar sürücüleri esir aldı! Gaziantep'te hayat felç oldu
GÜNDEM / 6 saat önce
Kar sürücüleri esir aldı! Gaziantep'te hayat felç oldu
HABERLER>EKONOMİ
17 Haziran 2019 Pazartesi - 13:26

İbrahim Kahveci: Bu sefer kriz değil, uzun süreli buhran bekliyoruz

Bugün yüzde 7.5-8 aralığında bir dış borç faizi ödüyorsak ve dış borcumuz 450 milyar dolar seviyesine gelmiş ise bu tablo bize daha çok kemer sıkmamız gerektiğini söylüyor.

İbrahim Kahveci: Bu sefer kriz değil, uzun süreli buhran bekliyoruz

İbrahim Kahveci'nin köşe yazısından alıntı

Türkiye’nin ‘Büyük Buhranı’

Dün gazeteye gelmeden önce ‘Ebedi Yol’ filmini izledim: 1930 büyük buhran nedeniyle ABD’den ve Kanada’dan Avrupa’ya tersine göç eden bir Finlandiya vatandaşının gerçek hayat hikayesi anlatılıyor.

Büyük buhran...

Yani öyle kısa dönemde biten kriz değil. Önce bir kriz dalgası ve ardından uzun süre devam eden bunalım dönemi.

Geçen hafta Fitch Türkiye’de yeniden büyüme için 2021’i işaret etti. Ama yeterli mi?

Büyümeyi ikiye ayırıyoruz: 1-Nüfus büyümesi. 2- Reel büyüme.

Türkiye uzun yıllar nüfus büyümesi ile gerçek büyümeyi karıştırdı. Tıpkı 2003-2018 arasında yaşanan ‘kredi büyümesi’ gibi.

Sahi biz gerçekten ne kadar büyüdük? Siyasilerin dediği gibi 3-3,5 kat bir büyüme gerçek miydi?

Şimdi tam da bu gerçeklerle yüzleşme zamanı.

Gerçek bir büyüme sağlamış olsaydık, bu süreçte (2015 ve sonrası) yapılan yanlışların faturası bu kadar ağır olur muydu? Hiç sanmıyorum.

Bugün son 17 yılın faturasını ödeyeceğimiz bir kriz ve büyük buhran içindeyiz. Prof. Dr. Asaf Savaş Akat’ın dediği gibi, bu sorunu aşmanın yolu da öyle basit bir kaç adım olamaz. Hele hele yabancı sermayeye bel bağlayan çıkış yolları ile hiç olamaz.

Kur artışlarının etkisini hesaba katmadan aktarıyorum. (Aslında çok daha derin analiz yapılabilir):

2003 sonunda 468 milyar lira GSYH karşısında 66 milyar kredi var. Kredi oranı %14,1.

2004 yılında krediler 33 milyar TL artarken, GSYH 109 milyar TL artıyor. Kabaca büyümenin yüzde 30’u kredi büyümesi.

2003-2018 arasında:

GSYH artışı= 3 trilyon 359 milyar TL

Kredi artışı= 2 trilyon 452 milyar TL

Kredili büyüme oranı % 73

Siz bunun yanına bir de nüfus büyümesini ekleyin.

ABD’de % 2’nin altındaki büyümeye büyük tehlike gözüyle bakılıyor. Yani topluma yansımayan bir büyüme...

Bizde bu oran aslında % 4-4,5 arası bir büyüme oranıdır. Bunun altında kalan büyüme oranları topluma yansımıyor. Hatta fakirleşmeye bile gidiyor.

Şimdi neden bugün yaşanılan sürece ‘Kriz’ ve sonrası ‘Bunalım’ diyorum; ya da ikisinin toplamı olarak ‘Buhran’ diyorum?

Çünkü geçmiş 17 yılda yaşadığımız şişkinliğin faturasını ödeyeceğiz de ondan. Dış borca dayalı kredi büyümesi artık tersine döndü. Maliyetler çok daha yüksek.

Bir örnek üzerinden olayı açıklayayım: Dış ticaret açığı ve cari açık oranına bakalım.

1994 yılında dış ticaret açığının ihracata oranı % 23 etmektedir. 4 milyar 167 milyon dolar dış açık ve 18 milyar 106 milyon dolar ihracat vardı. Buna karşılık cari işlemler 2 milyar 631 milyon dolar fazla vermiştir.

Aslında gerçek rakam şudur: İhracatın % 37,5’i kadar dış açık düzeyinde cari işlemler sıfır vermektedir.

2001 krizinde dış açık oranının yüzde 20,2’si düzeyinde cari işlemler sıfır düzeyine gelmektedir. Çünkü dış borç ve faiz yükü artık artmıştır.

Ya şimdi?

2018 yılı rakamına toplu bakalım: 41 milyar 811 milyon dolar dış ticaret açığına karşılık 27 milyar 125 milyon dolar cari açık var. Yani cari açığın sıfır olması için dış açığın 14 milyar 686 milyon dolar olması gerekiyordu. Bunun da ihracata oranı % 8,4 etmektedir.

Nisan 2018-Nisan 2019 rakamına bakalım: Dış açık 24 milyar 001 milyon dolar ama yine cari açık var; o da 8 milyar 634 milyon dolar. Cari açığın sıfır olması için dış açığın 15 milyar 367 milyon dolar olması ve bunun da ihracata oranının yüzde 8,7 olması gerekiyordu.

Olay şu: Yüksek dış borç ve faiz yükü ile yabancı yatırım kâr payları etkisiyle artık cari işlemler için çok daha yüksek oranda dış denge sağlamamız gerekiyor.

Bugün % 7,5-8 aralığında bir dış borç faizi ödüyorsak ve dış borcumuz 450 milyar dolar seviyesine gelmiş ise bu tablo bize daha çok kemer sıkmamız gerektiğini söylüyor. İşte o nedenle bu sefer sadece bir kriz değil, ek olarak uzun süreli bir buhran (düşük gelir seviyesinde yaşama) dönemi bizi bekliyor diyoruz. 

Kemer sıkma deyince durum nedir? Yerleşik hanehalkı tüketimi:

2001/II. çeyrek yüzde -9,3; III. çeyrek % -7,4 ve IV. çeyrek % -7,6 daralma.

2009/I. çeyrek % -9,3 daralma.

2018/IV. çeyrek % -8,9 ve 2019/I. çeyrek % -4,7 daralma.

Unutmayalım ki; 2019 başında Mart yerel seçimleri için açılan musluklar depoyu boşalttı. Seçimler bitince o depo dolacak ve harcamalar daha da kısılacak. Muhtemelen boşalan depoya su ihtiyacı olacak ve yeni vergi ile zamlar bizim için bekleyen talihimiz olarak Milli Piyango’dan gelmeyecek.

Hazır mısınız?

Kaynak: Karar

Etiketler:
AYRICALIKLI ÜYELİK
Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol
Adınız, Soyadınız:
E-posta adresiniz:

YORUMLAR


Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM

BENZER HABERLER

Yassıada projesi için 140 milyon doları kim ödedi?
Mücevher ihracatı, Mayıs’ta yüzde 44 artarak 362,1 Milyon Dolara çıktı
Konut satışında sert düşüş! İpotekli konut satışı yüzde 86 azaldı
Mart ayında işsiz sayısı 1 milyon 334 bin kişi artarak 4 milyon 544 bin kişiye çıktı
İhracatçılara kambiyo vergisi muafiyeti
İstanbul Havalimanı, THY’nin kira giderini 6 kat artırdı
Türkiye'nin "İlk 1.000 ihracatçısı" belli oldu
Albayrak'tan 'FETÖ'den hapis cezası alan iş insanına teşekkür mektubu
Hazine’den İBB’ye seçim öncesi milyonlarca lira erken ödeme
Ünlü iş insanı Bolu Dağı'nda mahsur kaldı, Karayolları'na isyan etti
PATRONLAR / 18 dk. önce
Ünlü iş insanı Bolu Dağı'nda mahsur kaldı, Karayolları'na isyan etti
5 büyük otomobil firmasına ceza verilecek mi?
OTOMOBİL / 30 dk. önce
5 büyük otomobil firmasına ceza verilecek mi?
TEMSA ihracatını yüzde 144 artırdı, İsveç’e elektrikli otobüs sattı
OTOMOBİL / 1 saat önce
TEMSA ihracatını yüzde 144 artırdı, İsveç’e elektrikli otobüs sattı
Kalın açıkladı: Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna'ya gidiyor
DÜNYA / 1 saat önce
Kalın açıkladı: Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ukrayna'ya gidiyor
Merkez Bankası, Hazine’ye akçeden kaç milyar lira aktaracak?
FİNANS / 1 saat önce
Merkez Bankası, Hazine’ye akçeden kaç milyar lira aktaracak?
Resmen açıklandı: TCMB'den 18 Milyar Dirhem ve 64 Milyarlık swap anlaşması!
FİNANS / 3 saat önce
Resmen açıklandı: TCMB'den 18 Milyar Dirhem ve 64 Milyarlık swap anlaşması!
MESS teknoloji merkezi yurt dışına açılıyor; Azerbaycan'la tarihi anlaşma
EKONOMİ / 3 saat önce
MESS teknoloji merkezi yurt dışına açılıyor; Azerbaycan'la tarihi anlaşma
Büyük aileler DEİK'ten el çekti! 13 iş konseyine kadın başkan seçildi
EKONOMİ / 3 saat önce
Büyük aileler DEİK'ten el çekti! 13 iş konseyine kadın başkan seçildi
Patronlar Dünyası uygulamasını indirin, günün gelişmeleri cebinize gelsin.
Google Play
App Store
Ana Sayfa Patronlar Ekonomi Finans Gündem Dünya Spor Medya Tekstil İşte Başaranlar Aktüel
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva
X

AYRICALIKLI ÜYELİK

Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol