Güneş paneli bağlantı kutularında Çin’e yüzde 100 bağımlılık Türkiye 2024'te 29,9 milyon dolarlık ithalat yaptı

Feramuz ERDİN

Türkiye güneş enerjisi sanayisinde Çin’e karşı koruma duvarına yeni bir tuğla daha ekledi.

Ticaret Bakanlığı’nın 23 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/29 sayılı Tebliği ile Çin menşeli güneş panellerinde kullanılan bağlantı kutularına — sektörün kullandığı adıyla “junction box”lara — dampinge karşı kesin önlem getirildi.

Zhejiang Twinsel Electronic Technology, Risen Ningbo New Material, QC Solar’ın Suzhou ve JiangSu şirketleri ile Zhejiang Chint Xinhui PV için uygulanacak oran CIF bedelin yüzde 38,23’ü oldu.

Bunların dışındaki Çinli üreticilerden yapılacak ithalatta ise oran yüzde 57,11’e çıkıyor.

Önlem 23 Eylül itibarıyla yürürlüğe girdi ve normal koşullarda beş yıl uygulanacak.

ASIL RAKAM RAPORUN İÇİNDEN ÇIKTI

Ancak kararın ekonomik anlamını Resmî Gazete’deki oranlardan çok, Ticaret Bakanlığı’nın soruşturma için hazırladığı nihai rapordaki rakamlar gösteriyor.

Türkiye 2022 yılında 31,07 milyon dolar değerinde 1.828 ton güneş paneli bağlantı kutusu ithal etti.

2023’te ithalat 2.345 tona, değer ise 35,12 milyon dolara çıktı.

2024’te miktar 2.329 ton olurken ithalat faturası 29,86 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Fakat çok daha çarpıcı olan ithalatın nereden yapıldığı.

2022 yılında Çin’in miktar bazındaki payı yüzde 98,9’du.

2023’te yüzde 100’e çıktı.

2024’te de yüzde 100 seviyesinde kaldı.

Bakanlık verilerine göre 2024’te toplam 29 milyon 864 bin 102 dolarlık ithalat yapılırken bunun 29 milyon 860 bin 201 doları Çin’den geldi. Diğer ülkelerden yapılan ithalat yalnızca 3 bin 901 dolarda kaldı.

Başka ifadeyle Türkiye’nin güneş panelindeki küçük ama kritik bir parçada dış tedarikçisi fiilen tek ülkeye indi: Çin.

ÇİN FİYATI ÜÇ YILDA YÜZDE 25 DÜŞTÜ

Soruşturmanın bir başka dikkat çekici sonucu fiyatlarda.

Çin’den ithal edilen bağlantı kutularının ortalama kilogram fiyatı 2022’de 17,03 dolardı.

2023’te 14,98 dolara, 2024’te 12,82 dolara geriledi.

Üç yıldaki düşüş yaklaşık yüzde 25 oldu.

Ticaret Bakanlığı incelemesinde Çin’den yapılan ithalatın yerli üreticinin fiyatlarını kırdığı ve daha da önemlisi fiyatları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu sonucuna vardı. Bakanlığın hesaplamasına göre fiyat baskısı CIF bedelin yüzde 40 ile yüzde 55’i arasında bir aralıkta gerçekleşti.

DAMPİNG MARJI YÜZDE 115’E KADAR ÇIKTI

Patronlar Dünyası’nın ulaştığı rapordaki en çarpıcı rakamlardan biri de soruşturma sırasında hesaplanan damping marjları.

Bakanlık;

Zhejiang Twinsel ile Risen için yüzde 55

QC Solar şirketleri için yüzde 83,

Zhejiang Chint Xinhui için yüzde 93,

iş birliğinde bulunmayan diğer Çinli şirketler için ise yüzde 115 damping marjı hesapladı.

Bugün yürürlüğe giren kesin önlem oranları ise bu hesaplanan damping marjlarının altında, yüzde 38,23 ve yüzde 57,11 olarak belirlendi.

YERLİ ÜRETİCİNİN KAPASİTESİ ARTTI, KULLANIMI DÜŞTÜ

Soruşturmayı Türkiye’deki üreticiler Ekinler Endüstri ve HATKO’nun başvurusu başlattı. ERC Sistem de başvuruyu destekledi.

Bakanlık bu şirketlerin verilerini inceleyerek yerli üretim dalındaki gelişmeleri endeksledi.

Ortaya ilginç bir tablo çıktı.

Yerli üretim kapasitesi 2022 seviyesi 100 kabul edildiğinde 2024’te 186’ya çıktı. Buna karşılık kapasite kullanım endeksi aynı dönemde 100’den 44’e düştü.

Üretim endeksi 100’den 83’e, yurtiçi satış miktarı 100’den 80’e gerilerken stok endeksi 173’e yükseldi. Yerli üretim dalının pazar payı endeksi de 100’den 66’ya indi.

Bakanlık sonuç olarak üretim, satış, kârlılık, stok, istihdam, nakit akışı ve kapasite kullanımında bozulma bulunduğunu belirledi.

ÖNCE ÇERÇEVE, ŞİMDİ KUTU

Bugünkü karar tek başına da okunmamalı.

Türkiye, 24 Haziran 2026’da Çin menşeli fotovoltaik panel alüminyum çerçevelerine de yüzde 38,26 ile yüzde 45,99 arasında değişen dampinge karşı kesin önlem getirmişti.

Şimdi panelin bir başka bileşeni olan bağlantı kutusunda oran yüzde 57,11’e kadar çıktı.

Üstelik Ticaret Bakanlığı 19 Haziran’da bu kez Çin, Malezya ve Vietnam menşeli solar cam için de damping soruşturması başlattı.

Böylece Türkiye’nin güneş enerjisi sanayisindeki ticaret politikası yalnızca panelin kendisinden ibaret olmaktan çıkıyor; çerçeve, bağlantı kutusu ve solar cam gibi paneli oluşturan kritik girdilere doğru genişliyor.

“PANEL PAHALANACAK” DEMEK İÇİN ERKEN

Peki yüzde 57,11’e ulaşan önlem güneş panelinin fiyatını ne kadar artıracak?

Burada rakam vermek için henüz yeterli resmi veri yok.

Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı rapor bağlantı kutusunun nihai panel üretim maliyeti içindeki payını açıklamıyor. Dolayısıyla “güneş paneli şu kadar pahalanacak” şeklinde bir hesap yapmak sağlıklı değil.

Kesin olan başka bir şey var:

2024 verilerine göre Türkiye’nin yaklaşık 30 milyon dolarlık güneş paneli bağlantı kutusu ithalatında Çin’in payı yüzde 100’e ulaşmış durumda.

Bugünkü karar da tam olarak bu tabloyu değiştirmeyi hedefliyor.

patronlardunyasi.com