Finlandiya ormanlarında mavi altın kovaladık, Uzak Doğu’ya uzanan bir ekonominin şifrelerini çözdük

Eyüp SERBEST

Finlandiya’ya taşındıktan sonra ilk öğrendiğim şeylerden biri,  her Fin vatandaşının mutlaka bildiği ‘jokaisenoikeudet’ yani herkesin hakkı kurallarıydı. 

Kurala göre, insanlar belirli sınırlamalara uymak şartıyla kendilerine ait olmayan ormanlarda da yabani meyve ve mantar toplayabiliyor. Yani toprağa sahip olmadan, tarla kiralamadan, tohum atmadan ve gübre kullanmadan ormandaki yabani meyveyi toplayıp satmak mümkün.

HERKESİN DİLİNDEKİ MEYVE

Ağustos ayının başlarıydı. Nereye gitsem, kiminle konuşsam hepsi ‘Mustikka’ toplamaktan bahsediyor. İnternetten fotoğraflarına bakınca mustikkanın yaban mersini olduğunu anlıyorum. 

Finlandiya’daki yaban mersinleri marketlerde satılan iri kültür yaban mersinlerinden farklı. Daha küçük, dışı gibi içi de koyu mavi ya da mor renkli. 

Evde niyeti bozuyoruz, hafta sonu mustikka toplama gideceğiz. Ancak nerede bulunur, nasıl toplanır, nasıl taşınır gibi soruların hiç birinin yanıtını bilmiyoruz.

BAŞLANGIÇ SERMAYESİ VAR

Yaşadığımız yerdeki markete gidiyoruz. Toplamak için tarak benzeri dişleri olan, çocukluğumdaki fare kapanına benzettiğim plastikten bir aparat var. Her biri 4 Euro’ya satılıyor. Ayrıca beşer litrelik kovalar da 5 euro. Bir ara vaz mı geçsem diye düşünüyorum. Çünkü bizim ufak tefek atıştırmalıklarla beraber başlangıç sermayesi yaklaşık 50 Euro’ya fırlayıveriyor. 

Ancak dedim ya, niyeti bozduk. Tüm malzemeleri alıp çıkıyoruz. Arabayı ana yoldan ormanın içine doğru giden patikalardan birine doğru sürüyorum. Bir süre sonra açıklık bir alanda durup başlıyoruz toplamaya. 

Yaban mersini bildiğimiz çalı. Kırklareli’ndeki evimin bahçesine Hürriyet’in efsane muhabirlerinden Fatma Aksu’nun hediyesi olarak iki tane dikmiştim ama bizim yaban mersinleri kocaman çalılar olmuştu. Finlandiya’dakiler ise neredeyse yerle bir hizada.  İlk günün sonunda iki tane 5 litrelik kovayı dolduruyoruz. Bu kadar yaban mersinini hiç birimiz bir arada görmemiştik. Allah bereket versin deyip evin yolunu tutuyoruz. 

TOPLADIKLARINIZI NEDEN SATMIYORSUNUZ

Komşularımdan biriyle konuşurken, topladığımız yaban mersinlerinden meyve suyu yaptığımızı anlatıyorum. Kendisinin de topladığını, topladıklarını da sattığını söylüyor. Meyve tüccarının iki günde bir marketin önüne geldiğini, peşin ödeme yaptığını anlatıyor. 

Demek ki fazlayı satma şansımız var. Sonra başka günlerde tekrar mustikka toplamaya gidiyoruz. Bir gittiğimizde 20 kilogramdan biraz fazla, diğer gittiğimizde ise yaklaşık 42 kilogram topluyoruz. 

Mustikkanın kilosunun da 3.40 euro olduğunu da satarken öğreniyorum. 20 kilogramdan 68 euro, 42 kilogramdan ise yaklaşık 141 euro para kazanıyoruz. 

GÜNDE 200-300 EURO KAZANAN VAR

Finlandiya’da mustikkanın bir ekonomisi var. Yerel halk bölgeyi iyi tanıdıkları için günde yaklaşık 200-300 euro kazanabiliyor. Hatta günde 500 kazananlardan bile bahsediliyor. 

İşin daha da dikkat çekici tarafı ise bu kazancın vergisi. Finlandiya Vergi İdaresi’nin kurallarına göre bir kişinin kendisinin doğadan topladığı yabani meyve, mantar ve belirli diğer doğal ürünleri satmasından elde ettiği gelir, gerekli koşullar sağlandığında gelir vergisinden muaf.

Başka bir ifadeyle, kişi ormana gidip kendi topladığı mustikkayı satarsa, elde ettiği para ücret niteliğinde olmadığı sürece gelir vergisine tabi değil. 

FİNLANDİYA ORMANLARINDAN UZAK DOĞU’YA

Peki, Finlandiya’da toplanan bu kadar mustikka ne oluyor. Bunun da cevabını araştırdım. Meyvelerin önemli bir bölümü Finlandiya’da işleniyor ya da dondurularak ihraç ediliyor. 

Finlandiya Doğal Kaynaklar Enstitüsü’nün sektör verilerine göre, yaban mersininin önemli ihracat pazarları Uzak Doğu’da bulunuyor. Çin, Japonya ve Güney Kore gibi pazarlarda Finlandiya’dan gelen yabani meyveler; meyve tozu, meyve suyu ve gıda takviyesi gibi daha yüksek katma değerli ürünlerin hammaddesi olarak kullanılıyor.

Bilimsel adı Vaccinium myrtillus olan Finlandiya’daki mustikkanın tercih edilmesindeki en önemli neden, antosiyanin içeriğinin kültür yaban mersinine göre 3-5 kat daha olması.  

Yani bizim 4 euroluk plastik tarakla Finlandiya ormanlarında başlayan maceramız aslında Uzakdoğu’ya kadar uzanan bir ekonominin parçası.

patronlardunyasi.com