Barbaros Hayreddin Paşa’nın Mimar Sinan’a yaptırdığı Zeyrek’teki Çinili Hamam 40 sanat eserine ev sahipliği yapıyor
İstanbul’u bir gezgin gibi yaşayabilmeyi çok isterdim. Her köşesinde bir hikâye, her sokağında bir sürpriz ve en büyüleyicisi, geçmiş ve gelecek vizyonunun buluştuğu mekânlarda soluklanmak…
Yelda İpekli
Zeyrek Çinili Hamam’ı kaç kişi biliyor, bilmiyorum.
Unkapanı’na yakın, sokak arasında, Arnavut kaldırımlarının arasında sizi kucaklayan bir tarih var.
Zeyrek Çinili Hamam’ın hikâyesi önce Zeyrek’in taş dokusunda başlıyor. Çünkü burası zamanın akışını saklamaktan çok, üst üste bindirerek görünür kılıyor.
1530-1540 yılları arasında Mimar Sinan’ın çizgileriyle inşa edilen yapı, 19. yüzyılda çinilerini yitiriyor. Sonra 2010’da satın alınıp 13 yıl süren bir restorasyonun ardından 2023’te müze, sarnıç ve etkinlik alanlarıyla yeniden kapılarını açıyor.
Hamamın yüzeyi böylece “aynı kalmamak” fikrini bir zemin gibi taşıyor:
Kaybolanla geri gelenin, unutulanla hatırlananın karşılaşması…
İşte bu karşılaşma, mekânda Alex Červený’nin Türkiye’deki ilk kişisel sergisi olan “Karşılaşmalar Atlası” ile daha da belirginleşiyor.
Sergi, atlası klasik bir dünya haritası gibi kurmuyor. Hamamın kendi ritmiyle uyumlu biçimde kişisel bir kartografya örüyor.
Tarihsel anlamda haritaların tarafsız olmadığına, geçmişte iktidarı ve görme biçimlerini güçlendiren bir araç olarak işlediğine vurgu yapan Červený; sınırları tek tek yeniden yazan sembollerle, mitolojik figürlerle ve popüler kültür göndermeleriyle zaman ve coğrafyayı iç içe geçiriyor.
Yaklaşık 40 eserin yer aldığı sergi, sanatçının İstanbul’a ilk seyahatinin ardından ürettiği ve bugüne kadar sergilenmemiş işleri de kapsıyor.
Buradaki amaç size bir yer göstermekten çok, o yerle karşılaşma biçiminizi değiştirmek.
Çizmek, işlemek ve yazmak gibi eylemlerle yüzey kendi hikâyesini kuruyor.
Alex Červený, tarihi belgeleri ve kendi eserlerini sabit anlam taşıyıcıları olarak değil, farklı bilgi sistemlerinin ve görme biçimlerinin bir arada var olabildiği geçirgen yapılar olarak ele alıyor.
Serginin son bölümündeki “Harita” başlıklı mekânda panoramik resim, kenar süsleri, gemiler ve notlar, atlasın kenarlarını hikâyenin taşıyıcısına dönüştürüyor.
Sonuçta Zeyrek’te yalnızca bir hamam gezmiyorsunuz.
Bir karşılaşmalar haritasının içinden geçiyorsunuz.
Bazen tek bir mekânda, bazen bir sembolde, bazen de bakışınızın yön değiştirdiği o sessiz anda…
Karşılaşmalar Atlası, Koza Yazgan’ın inisiyatifi ve Anlam De Coster’ın küratörlüğünde Zeyrek Çinili Hamam’ın güncel sanat programı kapsamında gerçekleşen altıncı proje.
Tarih boyunca toplumsal bir işlev üstlenen hamamların şifa, aidiyet ve bir araya gelme mekânı olma misyonunu, herkese açık ücretsiz sergilerle günümüzde de yaşatmayı hedefleyen tüm emeği geçenlere teşekkür ediyorum.
İster hamamda bedenen arının, ister etkinliklere katılarak ruhunuzu şifalandırın…
Ama mutlaka gidin.
patronlardunyasi.com
