Arabistanlı Lawrence'ın 63 yıl sonra yeniden sinemalara dönmesi ve Türkiye'nin Orta Doğu'da artan gücü hangi mesajı veriyor?
Bir film düşünün...Sinemaya geldiğinde dünya Soğuk Savaş'ın ortasındaydı. İngiltere hâlâ imparatorluk geçmişinin gölgesindeydi. Orta Doğu'nun bugünkü sınırları henüz çok yeniydi. Ve beyazperdede mavi gözlü bir İngiliz subayı T.E. Lawrence, Arap çöllerinde Haşimi Arapları'nı kışkırtmak bir yana onlara öncülük edip Türk askerleriyle savaşıyordu. David Lean'in 1962 tarihli Arabistanlı Lawrence'ı, 63 yıl sonra yeniden sinema salonlarına dönüyor. Hem de öylesine değil... Filmin yeni restorasyonları ve 70 mm gösterimleriyle. Daha da ilginci, filmin yeniden büyük perdede dolaşıma girdiği günlerde Türkiye ile Suudi Arabistan'ın hikâyesi artık bambaşka bir noktada.
Burak ARTUNER
Haberi yabancı basında turlarken gördüm...
Le Monde yazmış...
Arabistanlı Lawrence filmi, 63 yıl sonra restore edilmiş haliyle sinemalarda yeniden gösterime giriyordu.
63 yıl önce beyaz perdede, İngilizlerin Birinci Dünya Savaşı'nda Arap coğrafyasındaki macerasını anlatan Lawrence...
TARİH KENDİ SENARYOSUNU YAZDI
Bugün ise aynı coğrafyada Türkiye ile Suudi Arabistan ortak savunma masasında.
"Tarih bazen en usta senaristten bile daha iyi hikâye yazıyor" diye geçirdim aklımdan...
En İyi Film dahil 7 Oscar kazanan Arabistanlı Lawrence yalnızca bir savaş filmi değildi.
David Lean'in kamerası, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı topraklarında yaşanan Arap İsyanı'nı ve İngiliz subayı T.E. Lawrence'ın bu süreçteki rolünü destansı bir sinema diliyle anlattı.
Tabii ki kendi açılarından...
İÇİMİZİ ACITAN SAHNELER
Türk askerlerinin yaşadıkları, uğradıkları ihanetler, çektikleri acılar tabii ki görmezden gelindi.
Biz Türklerin içini acıttı.
Çölde kanlarını döken bizim kahramanlarımız, filmdeki 'kahramanlar'ın düşmanıydılar...
Oysa plan belliydi, asırlarca Türk hakimiyetindeki bölgeleri petrol için ele geçirmek...
Bunu da bir güzel başardılar.
Peter O'Toole'un canlandırdığı Lawrence karakteri, film gösterime girdikten sonra sinema tarihinin en unutulmaz figürlerinden birine dönüştü.
Lawrence'ın hikâyesi yalnızca bir kendilerince bir 'kahramanlık hikâyesi' değildi.
İngilizlerin Ortadoğu politikası, Arap milliyetçiliği, Osmanlı'nın bölgedeki son yılları, savaş sonrası sınırlar ve Batılı güçlerin bölge üzerindeki hesapları da bu hikâyenin içinde olması da film
1962'de seyirci perdeye baktığında başka bir dünya görüyordu.
2026'da baktığında ise başka bir şey.
4K RESTORASYONLARLA YENİDEN SİNEMADA
Filmin yeniden gösterilmesinin önemli bir nedeni de teknolojik.
Arabistanlı Lawrence, bugün hâlâ “evde televizyonda seyredilecek” filmlerden biri değil.
David Lean filmi Super Panavision 70 formatında çekti.
Filmin devasa çöl görüntüleri, geniş kadrajları ve uzun planları büyük perde için tasarlanmıştı.
Daha önce de filmin 70 mm'lik yeni sunumu hazırlanmış ve seçilmiş sinemalarda gösterilmişti.
2026'da ise film yeniden 4K restorasyonlarla sinema programlarına giriyor.
63 YIL SONRA DEĞİŞEN SADECE PERDE DEĞİL
Filmin ilk gösterime girdiği 1962'de İngiltere'nin Ortadoğu'daki imparatorluk mirası hâlâ çok yakındı.
Bugün ise Türkiye ve Suudi Arabistan'ın siyasi ve ekonomik ilişkileri bambaşka bir zeminde.
Üstelik bu yalnızca diplomatik nezaket ilişkisi de değil.
Savunma sanayii, enerji, yatırım, teknoloji ve ticaret başlıkları iki ülkenin ilişkilerinde giderek daha fazla önem taşıyor.
Ve şimdi ortak savunma anlaşması...
Mekke'de imzalanan anlaşma, Türkiye-Suudi Arabistan ve Pakistan ilişkilerinde güvenlik boyutunun da yeni bir aşamaya geldiğini gösteriyor.
BENCE HİKÂYEYİ YAZANLAR DEĞİŞTİ
İşte tam bu noktada Arabistanlı Lawrence'ın yeniden sinemaya dönmesi insanı düşündürüyor.
Bir yanda, Lawrence'ın İngiliz çıkarları adına Arap çöllerinde yürüdüğü dönem.
Diğer tarafta, Türkiye'nin Suudi Arabistan'la ortak savunma masasına oturduğu 2026.
63 yıl sonra film yeniden sinemada.
Lawrence'ın çölü hâlâ aynı çöl mü ?
Bence değil...
Hikâyeyi yazanlar değişti...
63 yıl sonra Türkiye, Ortadoğu sahasına döndü.
patronlardunyasi.com
