AB’den offshore yatlara denetim

Feramuz ERDİN 

10 Temmuz 2027'den itibaren Avrupa'da milyonlarca euroluk özel yat alımlarında yeni kurallar uygulanacak. Düzenlemenin merkezinde yalnızca paranın kaynağı değil, yatın arkasındaki gerçek kişi de bulunuyor.

Bir yatın sahibi kâğıt üzerinde yabancı bir şirket olabilir. Ancak yeni düzenleme kapsamında, belirli işlemlerde o şirketi gerçekte kimin kontrol ettiğinin bildirilmesi gerekecek.

YATIN SAHİBİ ŞİRKET, PEKİ ŞİRKETİN SAHİBİ KİM?

Süperyat dünyasında bir teknenin gerçek sahibi ile resmî kayıtlarda görünen sahibi her zaman aynı değil.

Bir yatın sahibi, başka bir ülkede kurulmuş şirket olabiliyor. Tekne bu şirket üzerinden satın alınabiliyor, finansmanı sağlanabiliyor ve işletilebiliyor.

Bu yapıların kurulmasının miras planlaması, finansman, ticari faaliyet ve sorumlulukların yönetimi gibi meşru gerekçeleri bulunuyor.

Ancak Avrupa Birliği, belirli yüksek değerli yat işlemlerinde şirketin arkasındaki gerçek faydalanıcının tespit edilmesini zorunlu hale getiriyor.

2024 yılında kabul edilen ve 10 Temmuz 2027'de uygulanmaya başlayacak 2024/1624 sayılı düzenlemenin 67 ve 74. maddeleri, yat sektöründe iki ayrı yükümlülük oluşturuyor. 

7,5 MİLYON EURO SINIRI

Düzenlemenin 74. maddesine göre, 7,5 milyon euro ve üzerindeki ticari olmayan yat satışlarında kapsama giren satıcı işletmelerin işlemi ilgili mali istihbarat birimine bildirmesi gerekiyor.

Satışla bağlantılı finansal işlemleri gerçekleştiren banka ve finans kuruluşlarının da ayrı bildirim yükümlülükleri bulunuyor.

Üstelik bunun için alıcı hakkında kara para aklama şüphesi bulunması gerekmiyor.

Başka bir ifadeyle, parasını yasal yollardan kazanmış bir iş insanının özel kullanımı için yaptığı yat alımı da bildirim kapsamına girebiliyor. 

OFFSHORE ŞİRKETİN ARKASINDAKİ İSİM

Asıl dikkat çekici hüküm ise 67. maddede.

AB dışında kurulmuş bir şirket, düzenlemede belirtilen satıcılardan 7,5 milyon euro veya üzerinde özel kullanım amaçlı yat satın aldığında, ilgili koşulların oluşması halinde gerçek faydalanıcı bilgilerini AB üyesi ülkenin merkezi siciline bildirmek zorunda.

Bu bildirim, banka veya satıcının mali istihbarat birimine yaptığı işlem bildiriminden farklı.

Örneğin AB dışında kurulmuş bir holding şirketinin, Fransa'daki kapsama giren bir satıcıdan 12 milyon euroluk özel yat satın aldığını düşünelim.

İşlemin koşulları mevzuata uyuyorsa hem satış ve finansman tarafında bildirim hem de yabancı şirket açısından gerçek faydalanıcı kaydı gündeme gelebilecek.

CHARTER SÖZLEŞMESİ YETERLİ OLACAK MI?

Yeni düzenlemenin yat piyasası açısından en tartışmalı noktalarından biri de ticari kullanım ile özel kullanım arasındaki ayrım.

Bir yatın şirket adına satın alınması, ticari bayrak taşıması veya charter faaliyetinde kullanılması tek başına yeterli değil.

Yatın fiilen kimler tarafından, hangi amaçlarla kullanıldığı önem taşıyor.

Örneğin yılın bir bölümünde kiralanan, kalan dönemlerde şirketin gerçek sahibinin ailesi tarafından kullanılan bir yatın durumu ayrıca değerlendirilecek.

AB mevzuatında, belirli sayıda charter haftasının otomatik olarak ticari kullanım statüsü kazandırdığına ilişkin genel bir kural bulunmuyor. 

TÜRK TERSANELERİ İÇİN YENİ DOSYA

Düzenleme, Türkiye'nin uluslararası süperyat üretimindeki faaliyetleri açısından da önem taşıyor.

Türkiye'de inşa edilen bir yatın AB'de teslim edilmesi, AB'deki bir şirket tarafından satılması veya finansmanının AB'deki kuruluşlar üzerinden yürütülmesi halinde yeni yükümlülüklerin uygulanıp uygulanmayacağı işlem bazında incelenecek.

AVRUPA'DA YAT SEKTÖRÜ HAZIRLANIYOR

Avrupa teknecilik sektörünün temsil kuruluşlarından European Boating Industry, Haziran 2026'da yayımladığı değerlendirmede yeni kara para aklamayla mücadele çerçevesinin yat satıcıları, brokerler ve tersaneler açısından önemini vurguladı.

14 Ekim 2026'da uluslararası hukuk firması Stephenson Harwood da yeni bir değerlendirme yayımladı.

Hukuk firması, yüksek değerli yat ticaretinde müşteri incelemeleri, uyum mekanizmaları ve şüpheli işlemlerin bildirimi konusunda yükümlülüklerin genişlediğine dikkat çekti.

Ancak bütün uygulama ayrıntıları henüz kesinleşmiş değil. Avrupa Kara Para Aklamayla Mücadele Otoritesi AMLA'nın bazı teknik standartlarının tamamlanması ve resmî olarak kabul edilmesi süreci devam ediyor. 

YATIN BAYRAĞINDAN ÇOK SAHİPLİK YAPISI ÖNEM KAZANIYOR

Yeni düzenleme bütün offshore şirketleri şüpheli ilan etmiyor. Her yat alımını da otomatik olarak soruşturma konusu yapmıyor.

Ancak milyonlarca euroluk özel yat işlemlerinde alıcının kimliği, gerçek faydalanıcı, finansman ve kullanım amacı arasındaki ilişkinin belgelenmesini daha önemli hale getiriyor.

Bu nedenle 2027'den itibaren Avrupa'daki belirli yat satışlarında yalnızca teknenin fiyatı, boyu veya donanımı değil, onu satın alan şirketin sahiplik yapısı da işlemin önemli unsurlarından biri olacak.

patronlardunyasi.com